1Co mają wspólnego metale
- Metale przewodzą prąd i ciepło, mają połysk i dają się kuć. Tłumaczy to wiązanie metaliczne: zręby atomowe w morzu swobodnych elektronów.
- W reakcjach oddają elektrony i tworzą kationy. Do bloku s należą Na, K, Mg, Ca, do bloku p glin.
2Reakcje z wodą
- Na i K z zimną wodą: 2Na + 2H₂O → 2NaOH + H₂↑; 2K + 2H₂O → 2KOH + H₂↑. Powstaje zasada i wodór, a ciepło może go zapalić. Potas reaguje gwałtowniej niż sód.
- Wapń z zimną wodą: Ca + 2H₂O → Ca(OH)₂ + H₂↑ (roztwór mętnieje, bo Ca(OH)₂ jest słabo rozpuszczalny).
- Magnez: dopiero z gorącą wodą (Mg + 2H₂O → Mg(OH)₂ + H₂↑) lub z parą wodną (Mg + H₂O → MgO + H₂↑).
W jakich warunkach reaguje magnez z wodą?
Z zimną wodą reaguje bardzo wolno.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Glin i pasywacja
- Glin pokrywa się cienką, szczelną warstwą Al₂O₃. To pasywacja: warstwa chroni metal, więc Al nie reaguje z wodą i jest odporny na korozję, choć sam jest aktywnym metalem.
- Al₂O₃ i Al(OH)₃ są amfoteryczne. Po zdjęciu warstwy glin reaguje z kwasami: 2Al + 6HCl → 2AlCl₃ + 3H₂↑.
4Na rozszerzeniu
- W grupie reaktywność rośnie w dół (większy promień atomu, mniejsza energia jonizacji, łatwiej oddać elektron). W okresie maleje w prawo.
Brak reakcji glinu z wodą wynika z warstwy ochronnej, a nie z małej aktywności metalu.
Uznawanie glinu za metal szlachetny, bo „nie reaguje z wodą”.
Dlaczego reaktywność metali rośnie w dół grupy 1?
Elektron walencyjny jest słabiej związany i łatwiej go oddać.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: Metale bloków s i p
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Brak reakcji glinu z wodą wynika z warstwy ochronnej, a nie z małej aktywności metalu.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Co powstaje w reakcji sodu z wodą?
- ANaH i O₂
- BNa₂O i H₂
- CNaOH i O₂
- DNaOH i H₂
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: NaOH i H₂ – 2Na + 2H₂O → 2NaOH + H₂↑.
Który metal reaguje z wodą gwałtowniej?
- Asód
- Bpotas
- Cmagnez
- Dwapń
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: potas – Reaktywność rośnie w dół grupy 1.
W jakich warunkach reaguje magnez z wodą?
- Aw zimnej wodzie, gwałtownie
- Bnie reaguje nigdy
- Ctylko w roztworze zasady
- Dw gorącej wodzie lub z parą wodną
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: w gorącej wodzie lub z parą wodną – Z zimną wodą reaguje bardzo wolno.
Dlaczego glin nie reaguje z wodą w zwykłych warunkach?
- Ama zbyt dużą masę
- Bjest niemetalem
- Cjest metalem szlachetnym
- Dchroni go szczelna warstwa Al₂O₃
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: chroni go szczelna warstwa Al₂O₃ – Pasywacja ogranicza dostęp wody do metalu.
Co obserwujesz po wrzuceniu wapnia do wody?
- Apowstaje niebieski osad
- Bnic się nie dzieje
- Cwapń rozpuszcza się bez gazu
- Dwydziela się gaz i roztwór mętnieje
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: wydziela się gaz i roztwór mętnieje – Powstaje H₂ i słabo rozpuszczalny Ca(OH)₂.
Jaki charakter mają Al₂O₃ i Al(OH)₃?
- Akwasowy
- Bobojętny
- Camfoteryczny
- Dzasadowy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: amfoteryczny – Reagują i z kwasami, i z zasadami.
Dlaczego reaktywność metali rośnie w dół grupy 1?
- Arośnie promień atomu i maleje energia jonizacji
- Brośnie elektroujemność
- Cmaleje promień atomu
- Drośnie energia jonizacji
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: rośnie promień atomu i maleje energia jonizacji – Elektron walencyjny jest słabiej związany i łatwiej go oddać.
Który zapis opisuje reakcję glinu z kwasem solnym?
- AAl + 3HCl → AlCl₃ + 3H₂
- B2Al + 3HCl → 2AlCl₃ + H₂
- CAl + 2HCl → AlCl₂ + H₂
- D2Al + 6HCl → 2AlCl₃ + 3H₂↑
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: 2Al + 6HCl → 2AlCl₃ + 3H₂↑ – Bilans atomów Al, Cl i H zgadza się tylko w pierwszym zapisie.
Cały dział „Metale i ich związki”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.