1Kompleksy
- Kompleks ma atom (jon) centralny i ligandy. W [Cu(NH₃)₄]²⁺ centrum to Cu²⁺, a ligandami są cztery cząsteczki NH₃. Ten kompleks jest szafirowy.
- W [Al(OH)₄]⁻ centrum to Al³⁺, a ligandami cztery jony OH⁻. Ładunek kompleksu to suma ładunków centrum i ligandów: 3 + 4·(−1) = −1.
- Nadmiar amoniaku rozpuszcza błękitny osad Cu(OH)₂: Cu(OH)₂ + 4NH₃ → [Cu(NH₃)₄]²⁺ + 2OH⁻. Stopień utlenienia Cu się nie zmienia (+II).
2Żelazo, chrom, mangan
- Fe: Fe²⁺ (jasnozielony) łatwo utlenia się do Fe³⁺ (żółtobrązowy). Cr: Cr(II), Cr(III), Cr(VI). Mn: Mn(II), Mn(IV), Mn(VII).
- Chrom(VI) i środowisko: żółte jony CrO₄²⁻ w kwasie przechodzą w pomarańczowe Cr₂O₇²⁻: 2CrO₄²⁻ + 2H⁺ ⇌ Cr₂O₇²⁻ + H₂O. W środowisku zasadowym równowaga przesuwa się w lewo. To nie jest redoks, bo Cr zostaje na +VI.
- Dichromian w kwasie redukuje się do Cr³⁺ (zielony lub fioletowy): Cr₂O₇²⁻ + 14H⁺ + 6e⁻ → 2Cr³⁺ + 7H₂O.
- Cr(OH)₃ jest amfoteryczny: rozpuszcza się w kwasie i w nadmiarze zasady.
Jaki ładunek ma kompleks z Al³⁺ i czterema ligandami OH⁻?
3 + 4·(−1) = −1, czyli [Al(OH)₄]⁻.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Produkty redukcji MnO₄⁻
| środowisko | produkt | barwa |
|---|---|---|
| kwasowe | Mn²⁺ | prawie bezbarwny |
| obojętne lub słabo zasadowe | MnO₂ | brunatny osad |
| silnie zasadowe | MnO₄²⁻ | zielony |
Zmiana barwy może oznaczać redoks (np. MnO₄⁻ → Mn²⁺), kompleksowanie ([Cu(NH₃)₄]²⁺) albo zmianę równowagi (CrO₄²⁻ ⇌ Cr₂O₇²⁻).
Nie myl ładunku kompleksu ze stopniem utlenienia centrum. Kompleks [Al(OH)₄]⁻ ma ładunek −1, a Al ma +III.
✎Ściąga: Kompleksy oraz Fe, Cr i Mn na różnych stopniach utlenienia
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Zmiana barwy może oznaczać redoks (np. MnO₄⁻ → Mn²⁺), kompleksowanie ([Cu(NH₃)₄]²⁺) albo zmianę równowagi (CrO₄²⁻ ⇌ Cr₂O₇²⁻).
- Kompleks ma atom (jon) centralny i ligandy. W [Cu(NH₃)₄]²⁺ centrum to Cu²⁺, a ligandami są cztery cząsteczki NH₃. Ten kompleks jest szafirowy.
- Fe: Fe²⁺ (jasnozielony) łatwo utlenia się do Fe³⁺ (żółtobrązowy). Cr: Cr(II), Cr(III), Cr(VI). Mn: Mn(II), Mn(IV), Mn(VII).
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Jaki jest ligand w jonie [Cu(NH₃)₄]²⁺?
- ANH₄⁺
- BNH₃
- COH⁻
- DCu²⁺
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: NH₃ – Ligandy to cząsteczki NH₃ związane z jonem centralnym Cu²⁺.
Jaki ładunek ma kompleks z Al³⁺ i czterema ligandami OH⁻?
- A−4
- B−1
- C+1
- D+3
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: −1 – 3 + 4·(−1) = −1, czyli [Al(OH)₄]⁻.
Co dzieje się z żółtymi jonami CrO₄²⁻ po zakwaszeniu?
- APowstaje pomarańczowy Cr₂O₇²⁻
- BPowstaje brunatny CrO₂
- CNic się nie dzieje
- DPowstaje zielony Cr³⁺
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Powstaje pomarańczowy Cr₂O₇²⁻ – 2CrO₄²⁻ + 2H⁺ ⇌ Cr₂O₇²⁻ + H₂O. To zmiana równowagi, a nie redoks.
Do czego redukuje się Cr₂O₇²⁻ w środowisku kwasowym?
- ACr⁶⁺
- BCrO₄²⁻
- CCr(OH)₆
- DCr³⁺
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Cr³⁺ – Cr₂O₇²⁻ + 14H⁺ + 6e⁻ → 2Cr³⁺ + 7H₂O.
Jaki jest typowy produkt redukcji MnO₄⁻ w środowisku kwasowym?
- AMn⁷⁺
- BMnO₄²⁻
- CMn²⁺
- DMnO₂
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Mn²⁺ – W kwasie mangan przyjmuje 5 elektronów i przechodzi na +II.
Brunatny osad powstaje przy redukcji MnO₄⁻ w środowisku
- Akażdym
- Bsilnie kwasowym
- Cobojętnym lub słabo zasadowym
- Dsilnie zasadowym
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: obojętnym lub słabo zasadowym – W tych warunkach produktem jest MnO₂ (mangan +IV).
Co oznacza zniknięcie błękitnego osadu Cu(OH)₂ po dodaniu nadmiaru NH₃?
- ACu(OH)₂ wyparował
- BMiedź zredukowała się do Cu
- CPowstał kompleks [Cu(NH₃)₄]²⁺
- DPowstał Cu₂O
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Powstał kompleks [Cu(NH₃)₄]²⁺ – Cu(OH)₂ + 4NH₃ → [Cu(NH₃)₄]²⁺ + 2OH⁻.
Jaki stopień utlenienia ma Cr w CrO₄²⁻ i w Cr₂O₇²⁻?
- A+VI w obu
- B+VI i +VII
- C+III w obu
- D+IV w obu
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: +VI w obu – CrO₄²⁻: x + 4·(−2) = −2, więc x = +VI. Cr₂O₇²⁻: 2x + 7·(−2) = −2, więc x = +VI.
Cały dział „Metale i ich związki”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.