ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →
Geografia · powtórka działu · kl. 2

Ludność i migracje – powtórka do sprawdzianu

ogarniam.edu.pl · Geografia · klasa 2 LOściąga z działu · próbny test: ogarniam.edu.pl/lo/2/geografia/powtorka/ludnosc-i-migracje/

Sprawdzian albo kartkówka z działu „Ludność i migracje”? Przeczytaj ściągę, rozwiąż próbny test (16 pytań z odpowiedziami), a potem sprawdź się w teście z wynikiem i oceną.

Test z działu · 10 pytańPróbny sprawdzian na tej stronie ↓

Tematy w dziale

✎Ściąga z działu

Rozmieszczenie ludności i gęstość zaludnienia na świecie

  • Gęsto jest tam, gdzie są woda, żyzne gleby, łagodny klimat albo praca w miastach. Pusto jest tam, gdzie jest za zimno, za sucho albo za wysoko.
  • D = L przez S, gdzie D – gęstość zaludnienia [os./km²], L – liczba ludności [osoby], S – powierzchnia [km²].
  • Ekumena to obszar stale zamieszkany. Anekumena to obszar niezamieszkany lub zamieszkany tylko sporadycznie: pustynie, lądolody i wysokie góry.

Ruch naturalny i przejście demograficzne

  • Eksplozja demograficzna bierze się z różnicy między wysokimi urodzeniami a szybko spadającymi zgonami, a nie z samych wysokich urodzeń.
  • Współczynnik urodzeń to liczba urodzeń żywych na 1000 mieszkańców, a współczynnik zgonów – liczba zgonów na 1000 mieszkańców. Podaje się je w promilach (‰).
  • Współczynnik przyrostu naturalnego: Pn = U − Z przez L · 1000‰, gdzie U – urodzenia żywe w roku, Z – zgony w roku, L – liczba ludności.

Dzietność i model rodziny

  • Dzietność poniżej 2,1 nie zawsze od razu zmniejsza liczbę ludności, bo znaczenie mają też migracje i struktura wieku. W dłuższym czasie prowadzi jednak do starzenia się społeczeństwa.
  • Współczynnik dzietności (TFR) to przeciętna liczba dzieci, które urodzi jedna kobieta w ciągu życia (w wieku rozrodczym 15–49 lat), jeśli utrzymają się obecne warunki.
  • Polityka jednego dziecka w Chinach (1979–2015) ograniczała liczbę urodzeń. Później pozwolono na dwoje (2016), a potem troje dzieci (2021), ale dzietność nadal jest bardzo niska.

Piramida wieku i starzenie się społeczeństw

  • Wskaźnik obciążenia liczy dzieci i seniorów razem. Wysoki może wynikać z dużej liczby dzieci (Niger) albo seniorów (Japonia).
  • Ekspansywna (postępowa) ma szeroką podstawę, bo rodzi się dużo dzieci (np. Niger). Stacjonarna ma kształt dzwonu. Regresywna ma wąską podstawę i kształt „urny” (np. Japonia, Polska).
  • Wo = D + S przez P · 100, gdzie D – liczba dzieci (0–14 lat), S – liczba seniorów (65+), P – liczba osób w wieku 15–64 lat. Mówi, ile osób „na utrzymaniu” przypada na 100 osób w wieku produkcyjnym.

Migracje: kierunki, przyczyny i skutki

  • Saldo dodatnie oznacza, że przyjeżdża więcej osób, niż wyjeżdża. Przyrost rzeczywisty uwzględnia urodzenia, zgony i migracje.
  • Saldo migracji = I − E, gdzie I – imigracja (liczba przybyłych), E – emigracja (liczba wyjeżdżających).
  • Przyrost rzeczywisty = przyrost naturalny + saldo migracji.

Uchodźcy, przesiedleńcy i migranci ekonomiczni

  • Uchodźca ucieka, bo jego życie lub wolność są zagrożone, a migrant ekonomiczny wybiera wyjazd. IDP nie przekracza granicy.

Religie świata i ich wpływ na życie

  • Religia to jeden z czynników kultury, a nie jedyny. W tym samym kraju mogą żyć wyznawcy kilku religii.
  • Chrześcijaństwo (katolicyzm, protestantyzm, prawosławie), islam (sunnizm, szyizm), hinduizm, buddyzm, judaizm. Są też religie tradycyjne (plemienne) i osoby bez wyznania.
  • Życie społeczne: rola rodziny i kobiet, święta, prawo (np. prawo szariatu w części państw islamskich).

Kręgi kulturowe: wartości i wkład w dziedzictwo

  • Krąg kulturowy to łączny zestaw cech (religia, język, wartości), a nie sama religia.

Naród, grupa etniczna i język (rozszerzenie)

  • Naród to wspólnota polityczna, grupa etniczna – wspólnota pochodzenia i tradycji, wspólnota językowa – tylko wspólny język. Mogą się pokrywać, ale nie muszą.
  • Naród to wspólnota polityczna i kulturowa, która ma poczucie wspólnej historii i zwykle dąży do własnego państwa. Grupa etniczna łączy pochodzenie, tradycje i często język, ale nie musi mieć ambicji państwowych. Wspólnota językowa to ludzie mówiący tym samym językiem.
  • Mniejszości etniczne (bez własnego państwa): karaimska, łemkowska, romska, tatarska. Kaszubski jest jedynym ustawowym językiem regionalnym.

Wykształcenie i zwartość socjoetniczna państw (rozszerzenie)

  • Zróżnicowanie narodowościowe samo w sobie nie prowadzi do konfliktu. Napięcia rosną przy dyskryminacji, rywalizacji o władzę i sztucznych granicach.
  • Separatyzm (dążenie regionu do oderwania się, np. Katalonia, Quebec), dyskryminacja mniejszości, konflikty.

?Próbny sprawdzian

Pytania z każdego tematu działu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź z wyjaśnieniem.

  1. Który wzór opisuje gęstość zaludnienia?

    1. AD = L przez S
    2. BD = L · S
    3. CD = S przez L
    4. DD = L − S
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: D = L przez S – Gęstość to liczba ludności podzielona przez powierzchnię.

  2. W kraju mieszka 2 mln osób na powierzchni 20 tys. km². Jaka jest gęstość?

    1. A100 os./km²
    2. B1000 os./km²
    3. C0,01 os./km²
    4. D10 os./km²
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: 100 os./km² – 2 000 000 przez 20 000 = 100 os./km², a 0,01 wychodzi po odwróceniu dzielenia.

  3. Który wzór opisuje współczynnik przyrostu naturalnego?

    1. AU − Z przez L · 1000‰
    2. BU − Z przez U · 100%
    3. CU + Z przez L · 1000‰
    4. DL przez U − Z
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: U − Z przez L · 1000‰ – To różnica urodzeń i zgonów odniesiona do liczby ludności i przeliczona na 1000 mieszkańców.

  4. Ludność 2 mln, urodzenia 30 tys., zgony 18 tys. Ile wynosi przyrost naturalny?

    1. A6‰
    2. B0,6‰
    3. C12‰
    4. D24‰
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: 6‰ – 30 000 − 18 000 przez 2 000 000 · 1000 = 6‰, a 24‰ wychodzi po dodaniu zgonów zamiast odjęcia.

  5. Co oznacza współczynnik dzietności?

    1. ALiczbę dzieci w kraju
    2. BLiczbę urodzeń na 1000 mieszkańców
    3. COdsetek dzieci w populacji
    4. DPrzeciętną liczbę dzieci, które urodzi jedna kobieta
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Przeciętną liczbę dzieci, które urodzi jedna kobieta – TFR mówi, ile dzieci przeciętnie urodzi kobieta, a liczba urodzeń na 1000 mieszkańców to współczynnik urodzeń.

  6. Jaka wartość dzietności zapewnia zastępowalność pokoleń?

    1. AOk. 2,1
    2. BOk. 3,5
    3. COk. 1,0
    4. DOk. 1,5
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Ok. 2,1 – Przy ok. 2,1 dziecka na kobietę pokolenie dzieci zastępuje pokolenie rodziców.

  7. Jak wygląda piramida ekspansywna?

    1. AMa wąską podstawę
    2. BMa szeroką podstawę
    3. CMa kształt urny
    4. DMa kształt prostokąta
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Ma szeroką podstawę – Dużo dzieci daje szeroką podstawę, np. w Nigrze.

  8. Który kraj ma piramidę regresywną?

    1. AMali
    2. BNiger
    3. CJaponia
    4. DEtiopia
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Japonia – Japonia ma wąską podstawę i dużo osób starszych, a pozostałe kraje – szeroką podstawę.

  9. Jak obliczasz saldo migracji?

    1. AUrodzenia minus zgony
    2. BImigracja plus emigracja
    3. CEmigracja minus imigracja
    4. DImigracja minus emigracja
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Imigracja minus emigracja – Saldo dodatnie oznacza, że przyjeżdża więcej osób, niż wyjeżdża.

  10. Imigracja 15 tys., emigracja 9 tys. Ile wynosi saldo migracji?

    1. A−⁠6 tys.
    2. B+24 tys.
    3. C+9 tys.
    4. D+6 tys.
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: +6 tys. – 15 tys. − 9 tys. = +6 tys., a −⁠6 tys. wychodzi po odwróceniu wzoru.

  11. Kto jest uchodźcą według Konwencji genewskiej z 1951 r.?

    1. AOsoba, która ucieka, ale zostaje w swoim kraju
    2. BOsoba wyjeżdżająca dla wyższych zarobków
    3. COsoba, która ucieka za granicę przed prześladowaniem
    4. DOsoba, która wyjeżdża na studia
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Osoba, która ucieka za granicę przed prześladowaniem – Uchodźca ma uzasadnioną obawę przed prześladowaniem i przekracza granicę państwa.

  12. Kim jest przesiedleniec wewnętrzny (IDP)?

    1. AEmigrantem zarobkowym
    2. BOsobą, która uciekła do innego państwa
    3. COsobą bez obywatelstwa
    4. DOsobą zmuszoną do ucieczki, która pozostaje w swoim kraju
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Osobą zmuszoną do ucieczki, która pozostaje w swoim kraju – IDP nie przekracza granicy państwa.

  13. Które nurty wyróżnia się w islamie?

    1. AJudaizm i protestantyzm
    2. BKatolicyzm i prawosławie
    3. CHinduizm i buddyzm
    4. DSunnizm i szyizm
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Sunnizm i szyizm – Dwa główne nurty islamu to sunnizm i szyizm.

  14. Która religia zabrania jedzenia wołowiny?

    1. AHinduizm
    2. BChrześcijaństwo
    3. CIslam
    4. DJudaizm
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Hinduizm – W hinduizmie krowa jest uważana za świętą.

  15. Co łączy państwa w jeden krąg kulturowy?

    1. AWspólna waluta
    2. BPodobna liczba ludności
    3. CWspólna granica
    4. DPodobna religia, język, tradycje i wartości
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Podobna religia, język, tradycje i wartości – Krąg kulturowy opiera się na zestawie cech kulturowych.

  16. Który wkład jest związany z kręgiem indyjskim?

    1. ACyrylica
    2. BPrawo rzymskie
    3. CPapier i druk
    4. DSystem dziesiętny z zerem
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: System dziesiętny z zerem – System dziesiętny z zerem powstał w Indiach, a do Europy trafił za pośrednictwem Arabów.

Sprawdzian już blisko? Zrób test z całego działu

10 losowych pytań z tematów działu, wynik w procentach i ocena od 1 do 6. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Test z działu · 10 pytańWszystkie tematy: Geografia