1Kto jest kim
| Kto | Czy przekracza granicę | Dlaczego wyjeżdża |
|---|---|---|
| uchodźca | tak | ucieka przed prześladowaniem lub wojną, chroni go Konwencja genewska (1951) |
| przesiedleniec wewnętrzny (IDP) | nie | musi uciekać, ale zostaje w swoim kraju |
| migrant ekonomiczny | tak | wyjeżdża dobrowolnie, szuka pracy i lepszych płac |
- To trzy różne sytuacje. Wspólne jest tylko to, że ludzie zmieniają miejsce życia.
- Uchodźcy nie wolno odesłać do kraju, w którym grozi mu niebezpieczeństwo (zasada non-refoulement).
2Skala
- Według UNHCR (raport Global Trends, czerwiec 2026) pod koniec 2025 r. przymusowo przesiedlonych było ok. 117,8 mln osób, czyli mniej więcej 1 na 70 mieszkańców Ziemi. To pierwszy spadek od dekady, m.in. dzięki powrotom Syryjczyków i Afgańczyków.
- Ponad połowę stanowią przesiedleńcy wewnętrzni, a uchodźców jest ok. 42 mln. Największe kryzysy to Sudan, Syria, Ukraina i Afganistan.
- Większość uchodźców (ok. 2/3) zostaje w państwach sąsiednich, a nie jedzie do bogatych krajów. Przykład: Polska przyjęła po 2022 r. bardzo wielu uchodźców z Ukrainy.
Kto jest uchodźcą według Konwencji genewskiej z 1951 r.?
Uchodźca ma uzasadnioną obawę przed prześladowaniem i przekracza granicę państwa.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Problemy uchodźców, także dzieci
- Brak dostępu do edukacji i opieki zdrowotnej, życie w obozach.
- Rozłąka z rodziną, kłopoty z dokumentami i pracą.
- Ryzyko wyzysku i przemocy, w tym handlu ludźmi i pracy dzieci.
- Dzieci tracą lata nauki, a to później odbija się na ich szansach.
Uchodźca ucieka, bo jego życie lub wolność są zagrożone, a migrant ekonomiczny wybiera wyjazd. IDP nie przekracza granicy.
Nazywanie każdego migranta uchodźcą albo odwrotnie. Inny błąd to zakładanie, że wszyscy uchodźcy mają taką samą sytuację i potrzeby.
✎Ściąga: Uchodźcy, przesiedleńcy i migranci ekonomiczni
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Uchodźca ucieka, bo jego życie lub wolność są zagrożone, a migrant ekonomiczny wybiera wyjazd. IDP nie przekracza granicy.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Kto jest uchodźcą według Konwencji genewskiej z 1951 r.?
- AOsoba, która ucieka, ale zostaje w swoim kraju
- BOsoba wyjeżdżająca dla wyższych zarobków
- COsoba, która ucieka za granicę przed prześladowaniem
- DOsoba, która wyjeżdża na studia
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Osoba, która ucieka za granicę przed prześladowaniem – Uchodźca ma uzasadnioną obawę przed prześladowaniem i przekracza granicę państwa.
Kim jest przesiedleniec wewnętrzny (IDP)?
- AEmigrantem zarobkowym
- BOsobą, która uciekła do innego państwa
- COsobą bez obywatelstwa
- DOsobą zmuszoną do ucieczki, która pozostaje w swoim kraju
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Osobą zmuszoną do ucieczki, która pozostaje w swoim kraju – IDP nie przekracza granicy państwa.
Kim jest migrant ekonomiczny?
- AOsobą uciekającą przed wojną
- BOsobą przesiedloną w swoim kraju
- COsobą chronioną przez Konwencję genewską
- DOsobą, która dobrowolnie wyjeżdża za pracą
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Osobą, która dobrowolnie wyjeżdża za pracą – Migrant ekonomiczny wybiera wyjazd dla lepszych warunków pracy.
Ile osób było przymusowo przesiedlonych na świecie pod koniec 2025 r. (UNHCR)?
- AOk. 1,2 mld
- BOk. 117,8 mln
- COk. 11,8 mln
- DOk. 304 mln
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Ok. 117,8 mln – UNHCR podał ok. 117,8 mln, a 304 mln to liczba wszystkich migrantów międzynarodowych.
Gdzie przebywa większość uchodźców?
- AW państwach sąsiadujących z krajem pochodzenia
- BW Australii
- CW USA i Kanadzie
- DW Europie Zachodniej
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: W państwach sąsiadujących z krajem pochodzenia – Około 2/3 uchodźców ucieka do najbliższych bezpiecznych państw.
Który zestaw to duże kryzysy uchodźcze?
- AJaponia, Norwegia, Szwajcaria
- BSudan, Syria, Ukraina
- CIslandia, Kanada, Dania
- DAustralia, Nowa Zelandia, Irlandia
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Sudan, Syria, Ukraina – To kraje dotknięte wojną i masowym przesiedleniem ludności.
Dlaczego przerwa w nauce jest groźna dla dzieci uchodźców?
- AZmniejsza ich szanse na pracę i dalsze życie
- BNie ma żadnych skutków
- CPozwala szybciej skończyć szkołę
- DDaje im prawo do stypendium
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Zmniejsza ich szanse na pracę i dalsze życie – Utracone lata nauki trudno nadrobić, co odbija się na całym życiu.
Który opis jest poprawny?
- AUchodźca ucieka przed zagrożeniem, a migrant ekonomiczny wybiera wyjazd
- BMigrant ekonomiczny ucieka przed prześladowaniem
- CIDP zawsze przekracza granicę
- DUchodźca i migrant ekonomiczny to to samo
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Uchodźca ucieka przed zagrożeniem, a migrant ekonomiczny wybiera wyjazd – Kluczowa różnica to przymus i przyczyna wyjazdu.
Cały dział „Ludność i migracje”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.