1Trzy różne pojęcia
- Naród to wspólnota polityczna i kulturowa, która ma poczucie wspólnej historii i zwykle dąży do własnego państwa. Grupa etniczna łączy pochodzenie, tradycje i często język, ale nie musi mieć ambicji państwowych. Wspólnota językowa to ludzie mówiący tym samym językiem.
- To nie to samo. Szwajcaria ma cztery języki urzędowe (niemiecki, francuski, włoski, retoromański), a jeden naród polityczny. Po hiszpańsku mówią zaś różne narody Ameryki Łacińskiej.
2Polska
- Struktura narodowościowa Polski jest bardzo jednolita: niemal wszyscy mieszkańcy deklarują narodowość polską (spis 2021).
- Ustawa z 2005 r. wymienia 9 mniejszości narodowych (mają własne państwo poza Polską): białoruską, czeską, litewską, niemiecką, ormiańską, rosyjską, słowacką, ukraińską i żydowską.
- Mniejszości etniczne (bez własnego państwa): karaimska, łemkowska, romska, tatarska. Kaszubski jest jedynym ustawowym językiem regionalnym.
- W spisie 2021 najczęściej deklarowaną narodowością inną niż polska była śląska (ok. 600 tys. osób), ale ustawa nie uznaje Ślązaków za mniejszość.
Jaka jest różnica między narodem a grupą etniczną?
Pojęcia mogą się pokrywać, ale mają inny sens.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Języki świata
- Na świecie używa się ok. 7 tys. języków. Należą do rodzin, np. indoeuropejskiej (największej pod względem liczby użytkowników, m.in. polski, angielski, hindi), chińsko-tybetańskiej i afroazjatyckiej (m.in. arabski).
- Najwięcej użytkowników (łącznie z drugim językiem) mają angielski, mandaryński, hindi i hiszpański.
4Upowszechnianie języków
- Angielski jest językiem nauki, internetu i biznesu, co ułatwia komunikację. Ale małe języki zanikają, bo młodzi przechodzą na dominujące.
Naród to wspólnota polityczna, grupa etniczna – wspólnota pochodzenia i tradycji, wspólnota językowa – tylko wspólny język. Mogą się pokrywać, ale nie muszą.
Utożsamianie narodu z językiem. Drugi błąd: wpisanie Kaszubów do mniejszości narodowych albo etnicznych – kaszubski to w świetle ustawy język regionalny.
Jaki jest skutek upowszechniania angielskiego?
Angielski ułatwia kontakty, ale zagraża mniejszym językom.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: Naród, grupa etniczna i język
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Naród to wspólnota polityczna, grupa etniczna – wspólnota pochodzenia i tradycji, wspólnota językowa – tylko wspólny język. Mogą się pokrywać, ale nie muszą.
- Naród to wspólnota polityczna i kulturowa, która ma poczucie wspólnej historii i zwykle dąży do własnego państwa. Grupa etniczna łączy pochodzenie, tradycje i często język, ale nie musi mieć ambicji państwowych. Wspólnota językowa to ludzie mówiący tym samym językiem.
- Mniejszości etniczne (bez własnego państwa): karaimska, łemkowska, romska, tatarska. Kaszubski jest jedynym ustawowym językiem regionalnym.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Co jest przykładem państwa wielojęzycznego z jednym narodem politycznym?
- AIslandia
- BPolska
- CSzwajcaria
- DJaponia
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Szwajcaria – Szwajcaria ma cztery języki urzędowe i jeden naród polityczny.
Który język jest w Polsce ustawowym językiem regionalnym?
- AKaszubski
- BNiemiecki
- CŁemkowski
- DLitewski
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Kaszubski – Kaszubski ma status języka regionalnego, a litewski, łemkowski i niemiecki to języki mniejszości.
Która grupa jest mniejszością etniczną w Polsce?
- ANiemcy
- BLitwini
- CŁemkowie
- DUkraińcy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Łemkowie – Łemkowie to mniejszość etniczna, bo nie mają własnego państwa, a pozostałe grupy to mniejszości narodowe.
Która grupa jest mniejszością narodową w Polsce?
- AKaraimi
- BŁemkowie
- CRomowie
- DUkraińcy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Ukraińcy – Ukraińcy mają własne państwo, więc ustawa uznaje ich za mniejszość narodową.
Do jakiej rodziny należy język polski?
- AAfroazjatyckiej
- BIndoeuropejskiej
- CUralskiej
- DChińsko-tybetańskiej
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Indoeuropejskiej – Polski jest językiem indoeuropejskim z grupy słowiańskiej, a do uralskiej należą np. fiński i węgierski.
Który język należy do najczęściej używanych na świecie?
- AKaszubski
- BMandaryński
- CIslandzki
- DMaltański
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Mandaryński – Mandaryński, angielski, hindi i hiszpański mają najwięcej użytkowników.
Jaki jest skutek upowszechniania angielskiego?
- AWyłącznie korzyści dla wszystkich
- BZanik języka angielskiego
- CWzrost liczby małych języków
- DŁatwiejsza komunikacja, ale zanikanie małych języków
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Łatwiejsza komunikacja, ale zanikanie małych języków – Angielski ułatwia kontakty, ale zagraża mniejszym językom.
Jaka jest różnica między narodem a grupą etniczną?
- AGrupa etniczna to zawsze osobne państwo
- BNie ma różnicy
- CNaród to wyłącznie wspólny język
- DNaród to wspólnota polityczna i kulturowa, a grupa etniczna łączy pochodzenie i tradycję
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Naród to wspólnota polityczna i kulturowa, a grupa etniczna łączy pochodzenie i tradycję – Pojęcia mogą się pokrywać, ale mają inny sens.
Cały dział „Ludność i migracje”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.