ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →
Historia · powtórka działu · kl. 2

Rzeczpospolita XVII wieku – powtórka do sprawdzianu

ogarniam.edu.pl · Historia · klasa 2 LOściąga z działu · próbny test: ogarniam.edu.pl/lo/2/historia/powtorka/rzeczpospolita-xvii-wieku/

Sprawdzian albo kartkówka z działu „Rzeczpospolita XVII wieku”? Przeczytaj ściągę, rozwiąż próbny test (15 pytań z odpowiedziami), a potem sprawdź się w teście z wynikiem i oceną.

Test z działu · 10 pytańPróbny sprawdzian na tej stronie ↓

Tematy w dziale

✎Ściąga z działu

Wojny i zmiany granic w XVII wieku

  • wojny XVII wieku to Szwecja (Kircholm, potop), Rosja (Kłuszyn 1610, Dywilino 1619, Andruszowo 1667), Turcja (Cecora, Chocim, Buczacz 1672) i Kozacy (Chmielnicki 1648). Skutek: utrata ziem na wschodzie i północy.
  • Szwecja: walka o Inflanty. Zwycięstwo pod Kircholmem (1605), ale ostatecznie Szwecja zdobyła część Inflant i porty w Prusach (rozejm w Altmarku, 1629).
  • Rosja: w czasie Wielkiej Smuty wojska polskie wygrały pod Kłuszynem (1610) i weszły do Moskwy. Po rozejmie w Dywilinie (1619) Rzeczpospolita odzyskała Smoleńsk i osiągnęła największy obszar w dziejach (ok. 990 tys. km²). Potwierdził to pokój w Polanowie (1634).

Potop szwedzki i kryzys gospodarczy

  • potop szwedzki (1655–1660): Karol X Gustaw, obrona Jasnej Góry, konfederacja tyszowiecka, śluby lwowskie, pokój w Oliwie. Skutek: kryzys ludnościowy i gospodarczy, ale nie wywołany jedną przyczyną.
  • Pokój w Oliwie (1660): Jan Kazimierz zrzekł się praw do tronu szwedzkiego, Szwecja zachowała większość Inflant. Wcześniej Prusy Książęce uwolniły się od lenna (1657).

Odsiecz wiedeńska 1683

  • 12 września 1683 Sobieski pokonał Turków pod Wiedniem. Skutki: koniec ekspansji tureckiej w Europie Środkowej, Liga Święta, a dla Polski prestiż i Karłowice (1699).
  • Jan III Sobieski (król od 1674) poprowadził polskie wojska i dowodził siłami sprzymierzonych. 12 września 1683 roku wojska chrześcijańskie uderzyły na Turków ze wzgórz Kahlenbergu.
  • Dla Europy: koniec zagrożenia tureckiego w środkowej Europie. W 1684 roku powstała Liga Święta (cesarz, Rzeczpospolita, Wenecja i papież), a Turcja traciła ziemie na Węgrzech.

Oligarchia magnacka, liberum veto i rokosze

  • w XVII wieku rosła oligarchia magnacka, a liberum veto (pierwszy raz 1652, Siciński) paraliżowało sejm. Rokosze, jak rokosz Lubomirskiego, kończyły się klęską prób wzmocnienia królewskiej władzy.
  • Oligarchia to rządy wąskiej grupy możnych. W XVII wieku najbogatsi magnaci (Radziwiłłowie, Potoccy, Lubomirscy) mieli ogromne majątki, prywatne wojska i klientelę drobniejszej szlachty.
  • Liberum veto (łac. „wolne nie pozwalam”) wynikało z zasady jednomyślności: jeden poseł mógł zgłosić sprzeciw. Skutek: sejm został zerwany, a wszystkie uchwały unieważnione.

Barok w Rzeczypospolitej

  • barok w Rzeczypospolitej to kościół św. Piotra i Pawła, Wilanów, Kalwaria Zebrzydowska, Kolumna Zygmunta oraz poeci Morsztyn i Potocki i pamiętnikarz Pasek.
  • Kościół św. Piotra i Pawła w Krakowie: jeden z pierwszych kościołów barokowych w Polsce (początek XVII wieku, jezuici).
  • Kalwaria Zebrzydowska: barokowy zespół pielgrzymkowy ufundowany przez Mikołaja Zebrzydzkiego.

Wojny XVII wieku: uwarunkowania i wodzowie (rozszerzenie)

  • Rzeczpospolita wygrywała dzięki wodzom (Żółkiewski, Chodkiewicz, Czarniecki, Sobieski), ale słabość skarbu, małe wojsko i walka na kilku frontach prowadziły do strat.
  • Brak pieniędzy: sejm niechętnie uchwalał podatki, a wojsko stałe (kwarciane) było małe.
  • Pospolite ruszenie i armie prywatne magnatów nie zastępowały sprawnej armii.

Stany w gospodarce, projekty wzmocnienia władzy i sarmatyzm (rozszerzenie)

  • w XVII wieku rosła pańszczyzna, a miasta podupadały. Próby wzmocnienia władzy (vivente rege) zawodziły, a szlachta zbudowała własną tożsamość: sarmatyzm.
  • Szlachta: właściciele folwarków, handel zbożem, urzędy, dochody z dzierżaw.
  • Duchowieństwo: wielkie dobra kościelne, wpływ na życie społeczne.

?Próbny sprawdzian

Pytania z każdego tematu działu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź z wyjaśnieniem.

  1. Kto dowodził wojskami polskimi w bitwie pod Kłuszynem w 1610 roku?

    1. AStanisław Żółkiewski
    2. BJan Sobieski
    3. CKarol Chodkiewicz
    4. DStefan Czarniecki
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Stanisław Żółkiewski – Zwycięstwo otworzyło drogę do Moskwy.

  2. Który pokój z 1634 roku potwierdził, że Smoleńsk należy do Rzeczypospolitej?

    1. ARozejm w Andruszowie
    2. BPokój w Oliwie
    3. CPokój w Karłowicach
    4. DPokój w Polanowie
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Pokój w Polanowie – Zakończył wojnę smoleńską z Rosją.

  3. Co zakończyło się w 1667 roku w Andruszowie?

    1. AWojna z Rosją, Rzeczpospolita straciła Smoleńsk i lewobrzeżną Ukrainę
    2. BWojna z Turcją
    3. CWojna ze Szwecją
    4. DPowstanie Chmielnickiego bez strat
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Wojna z Rosją, Rzeczpospolita straciła Smoleńsk i lewobrzeżną Ukrainę – Rozejm zmienił granicę na wschodzie.

  4. Kto dowodził wojskami szwedzkimi w najeździe 1655 roku?

    1. AKarol X Gustaw
    2. BGustaw Waza
    3. CGustaw II Adolf
    4. DKarol XII
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Karol X Gustaw – Szwedzi wkroczyli od Pomorza do Wielkopolski.

  5. Kto bronił Jasnej Góry w 1655 roku?

    1. AJan Zamoyski
    2. BJan Kazimierz
    3. CPrzeor Augustyn Kordecki
    4. DStefan Czarniecki
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Przeor Augustyn Kordecki – Obrona stała się symbolem oporu.

  6. Co obiecał król w ślubach lwowskich w 1656 roku?

    1. AOpiekę nad chłopami i oddanie Rzeczypospolitej w opiekę Matki Bożej
    2. BZniesienie pańszczyzny
    3. CReformę sejmu
    4. DZrzeczenie się tronu
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Opiekę nad chłopami i oddanie Rzeczypospolitej w opiekę Matki Bożej – Ślubował poprawę losu ludu.

  7. Kiedy odbyła się bitwa pod Wiedniem?

    1. A4 listopada 1655 roku
    2. B12 września 1683 roku
    3. C15 lipca 1410 roku
    4. D1 sierpnia 1683 roku
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: 12 września 1683 roku – Wojska chrześcijańskie rozbiły armię turecką.

  8. Kto dowodził wojskami sprzymierzonymi pod Wiedniem?

    1. ALeopold I
    2. BStefan Czarniecki
    3. CKara Mustafa
    4. DJan III Sobieski
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Jan III Sobieski – Był polskim królem od 1674 roku.

  9. Kto oblegał Wiedeń w 1683 roku?

    1. ASulejman Wspaniały
    2. BKara Mustafa
    3. CMehmed II
    4. DKarol Lotaryński
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Kara Mustafa – Wielki wezyr dowodził armią turecką.

  10. Kto pierwszy zerwał sejm przez liberum veto w 1652 roku?

    1. AMikołaj Zebrzydzki
    2. BWładysław Siciński
    3. CJerzy Lubomirski
    4. DJan Zamoyski
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Władysław Siciński – Poseł upicki zakwestionował uchwały.

  11. Co oznacza liberum veto?

    1. APrawo króla do weta
    2. BWolna elekcja
    3. CPrawo jednego posła do zerwania obrad sejmu
    4. DPrawo do konfederacji
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Prawo jednego posła do zerwania obrad sejmu – Zerwany sejm tracił wszystkie uchwały.

  12. Czym jest oligarchia magnacka?

    1. ARządami chłopów
    2. BRządami króla
    3. CRządami mieszczan
    4. DRządami wąskiej grupy bogatych możnych
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Rządami wąskiej grupy bogatych możnych – Wpływ miały rody, takie jak Radziwiłłowie.

  13. Który pałac zbudował Jan III Sobieski pod Warszawą?

    1. AWawel
    2. BWilanów
    3. CNieborów
    4. DŁazienki
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Wilanów – To pałac barokowy.

  14. Kto napisał Pamiętniki opisujące życie szlachcica sarmaty?

    1. AJan Andrzej Morsztyn
    2. BJan Kochanowski
    3. CJan Chryzostom Pasek
    4. DWacław Potocki
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Jan Chryzostom Pasek – Opisują życie szlachty w XVII wieku.

  15. Który poeta jest autorem Kanikuły?

    1. AAdam Mickiewicz
    2. BMikołaj Rej
    3. CJan Kochanowski
    4. DJan Andrzej Morsztyn
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Jan Andrzej Morsztyn – Wiersz pełen gier słownych jest barokowy.

Sprawdzian już blisko? Zrób test z całego działu

10 losowych pytań z tematów działu, wynik w procentach i ocena od 1 do 6. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Test z działu · 10 pytańWszystkie tematy: Historia