1Wewnętrzne kłopoty
- Szlachta potrafiła wypowiedzieć królowi posłuszeństwo. To były rokosze: Zebrzydzkiego (1606–1609) przeciw Zygmuntowi III i Lubomirskiego (1665–1666) przeciw Janowi Kazimierzowi.
2Wojny z sąsiadami
- Szwecja: walka o Inflanty. Zwycięstwo pod Kircholmem (1605), ale ostatecznie Szwecja zdobyła część Inflant i porty w Prusach (rozejm w Altmarku, 1629).
- Rosja: w czasie Wielkiej Smuty wojska polskie wygrały pod Kłuszynem (1610) i weszły do Moskwy. Po rozejmie w Dywilinie (1619) Rzeczpospolita odzyskała Smoleńsk i osiągnęła największy obszar w dziejach (ok. 990 tys. km²). Potwierdził to pokój w Polanowie (1634).
- Turcja: klęska pod Cecorą (1620), obrona pod Chocimiem (1621). W 1672 roku Turcy zdobyli Kamieniec Podolski i w pokoju w Buczaczu Rzeczpospolita oddała im Podole. Odpowiedzią było zwycięstwo Sobieskiego pod Chocimiem (1673).
- Kozacy: powstanie Bohdana Chmielnickiego (od 1648) przerodziło się w wielką wojnę, w którą wmieszała się Rosja.
Który pokój z 1634 roku potwierdził, że Smoleńsk należy do Rzeczypospolitej?
Zakończył wojnę smoleńską z Rosją.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Zmiany granic
- W rozejmie w Andruszowie (1667) Rzeczpospolita oddała Rosji Smoleńsk, ziemię czernihowską i siewierską, Ukrainę po lewej stronie Dniepru oraz Kijów (miał wrócić po dwóch latach, ale Rosja go zatrzymała).
- Szwecja zatrzymała większość Inflant (potwierdził to pokój w Oliwie, 1660), a Prusy Książęce wyszły z lenna Polski (1657).
- Na południu odzyskano Podole po pokoju w Karłowicach (1699).
wojny XVII wieku to Szwecja (Kircholm, potop), Rosja (Kłuszyn 1610, Dywilino 1619, Andruszowo 1667), Turcja (Cecora, Chocim, Buczacz 1672) i Kozacy (Chmielnicki 1648). Skutek: utrata ziem na wschodzie i północy.
Mylenie Kircholmu z Kłuszynem. Pod Kircholmem (1605) Chodkiewicz pobił Szwedów, a pod Kłuszynem (1610) Żółkiewski pobił armię moskiewską wspieraną przez najemników.
✎Ściąga: Wojny i zmiany granic w XVII wieku
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- wojny XVII wieku to Szwecja (Kircholm, potop), Rosja (Kłuszyn 1610, Dywilino 1619, Andruszowo 1667), Turcja (Cecora, Chocim, Buczacz 1672) i Kozacy (Chmielnicki 1648). Skutek: utrata ziem na wschodzie i północy.
- Szwecja: walka o Inflanty. Zwycięstwo pod Kircholmem (1605), ale ostatecznie Szwecja zdobyła część Inflant i porty w Prusach (rozejm w Altmarku, 1629).
- Rosja: w czasie Wielkiej Smuty wojska polskie wygrały pod Kłuszynem (1610) i weszły do Moskwy. Po rozejmie w Dywilinie (1619) Rzeczpospolita odzyskała Smoleńsk i osiągnęła największy obszar w dziejach (ok. 990 tys. km²). Potwierdził to pokój w Polanowie (1634).
- Turcja: klęska pod Cecorą (1620), obrona pod Chocimiem (1621). W 1672 roku Turcy zdobyli Kamieniec Podolski i w pokoju w Buczaczu Rzeczpospolita oddała im Podole. Odpowiedzią było zwycięstwo Sobieskiego pod Chocimiem (1673).
- Kozacy: powstanie Bohdana Chmielnickiego (od 1648) przerodziło się w wielką wojnę, w którą wmieszała się Rosja.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Kto dowodził wojskami polskimi w bitwie pod Kłuszynem w 1610 roku?
- AStanisław Żółkiewski
- BJan Sobieski
- CKarol Chodkiewicz
- DStefan Czarniecki
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Stanisław Żółkiewski – Zwycięstwo otworzyło drogę do Moskwy.
Który pokój z 1634 roku potwierdził, że Smoleńsk należy do Rzeczypospolitej?
- ARozejm w Andruszowie
- BPokój w Oliwie
- CPokój w Karłowicach
- DPokój w Polanowie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Pokój w Polanowie – Zakończył wojnę smoleńską z Rosją.
Co zakończyło się w 1667 roku w Andruszowie?
- AWojna z Rosją, Rzeczpospolita straciła Smoleńsk i lewobrzeżną Ukrainę
- BWojna z Turcją
- CWojna ze Szwecją
- DPowstanie Chmielnickiego bez strat
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Wojna z Rosją, Rzeczpospolita straciła Smoleńsk i lewobrzeżną Ukrainę – Rozejm zmienił granicę na wschodzie.
Co zdarzyło się pod Cecorą w 1620 roku?
- AZwycięstwo nad Szwedami
- BZwycięstwo nad Rosją
- CWygrana nad Kozakami
- DKlęska wojsk polskich w wojnie z Turcją
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Klęska wojsk polskich w wojnie z Turcją – Zginął hetman Żółkiewski.
Kim był Bohdan Chmielnicki?
- AKrólem Polski
- BWodzem szwedzkim
- CHetmanem koronnym
- DPrzywódcą powstania kozackiego od 1648 roku
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Przywódcą powstania kozackiego od 1648 roku – Powstanie wybuchło na Ukrainie.
Co to był rokosz?
- AZbrojny bunt szlachty przeciw królowi
- BZakon rycerski
- CRodzaj sejmu
- DRodzaj podatku
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Zbrojny bunt szlachty przeciw królowi – Przykłady to rokosz Zebrzydzkiego i Lubomirskiego.
Który pokój w 1699 roku przyniósł Rzeczypospolitej Podole?
- AOliwski
- BWestfalski
- CKarłowicki
- DPolanowski
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Karłowicki – Zakończył wojnę z Turcją; Podole utracono w 1672 roku (pokój w Buczaczu).
Z kim Rzeczpospolita walczyła o Inflanty na początku XVII wieku?
- AZ Turcją
- BZe Szwecją
- CZ Rosją
- DZ Danią
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Ze Szwecją – Wojna trwała w latach 1600–1629.
Cały dział „Rzeczpospolita XVII wieku”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.