ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Historia · Rzeczpospolita XVII wiekuklasa 2 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/2/historia/wojny-xvii-wieku-uwarunkowania-i-wodzowie/

Historia · Rzeczpospolita XVII wieku · kl. 2 · zakres rozszerzony

Wojny XVII wieku: uwarunkowania i wodzowie

Dlaczego Rzeczpospolita wygrywała bitwy, a przegrywała wojny, i kim byli hetmani, którzy ratowali sytuację.

ok. 2 min czytania8 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Uwarunkowania wewnętrzne

  • Brak pieniędzy: sejm niechętnie uchwalał podatki, a wojsko stałe (kwarciane) było małe.
  • Pospolite ruszenie i armie prywatne magnatów nie zastępowały sprawnej armii.
  • Rokosze i liberum veto utrudniały zbieranie funduszy i decyzje.

2Uwarunkowania międzynarodowe

  • Szwecja walczyła o panowanie na Bałtyku, Rosja po Smucie odbudowywała się i chciała odzyskać ziemie, Turcja i Tatarzy zagrażali południowi, a powstanie kozackie podzieliło wschodnią część państwa.
  • Rzeczpospolita często walczyła na kilku frontach naraz.
Sprawdź, czy rozumiesz

Które państwo walczyło z Rzeczpospolitą o panowanie nad Bałtykiem?

3Wodzowie

WódzNajważniejsze zwycięstwaUwagi
Stanisław ŻółkiewskiKłuszyn (1610)zginął pod Cecorą (1620)
Jan Karol ChodkiewiczKircholm (1605), Chocim (1621)zmarł w czasie obrony Chocimia
Stefan CzarnieckiWarka (1656), wyprawa do Danii (1658–1659), Połonka (1660)mistrz wojny szarpanej (partyzanckiej)
Jan SobieskiChocim (1673), Wiedeń (1683)król od 1674 roku
  • Nawet świetni wodzowie nie mogli zastąpić stałej, opłacanej armii i sprawnych finansów.
Zapamiętaj

Rzeczpospolita wygrywała dzięki wodzom (Żółkiewski, Chodkiewicz, Czarniecki, Sobieski), ale słabość skarbu, małe wojsko i walka na kilku frontach prowadziły do strat.

Uwaga na błąd

Uznawanie, że klęski wynikały z braku talentów dowódczych. Głównym problemem były finanse i brak stałej armii.

✎Ściąga: Wojny XVII wieku: uwarunkowania i wodzowie

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Rzeczpospolita wygrywała dzięki wodzom (Żółkiewski, Chodkiewicz, Czarniecki, Sobieski), ale słabość skarbu, małe wojsko i walka na kilku frontach prowadziły do strat.
  • Brak pieniędzy: sejm niechętnie uchwalał podatki, a wojsko stałe (kwarciane) było małe.
  • Pospolite ruszenie i armie prywatne magnatów nie zastępowały sprawnej armii.
  • Rokosze i liberum veto utrudniały zbieranie funduszy i decyzje.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Który hetman wygrał bitwę pod Kircholmem?

    1. AJan Sobieski
    2. BStefan Czarniecki
    3. CJan Karol Chodkiewicz
    4. DStanisław Żółkiewski
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Jan Karol Chodkiewicz – Rozbił liczniejsze wojska szwedzkie w 1605 roku.

  2. Który hetman zwyciężył pod Kłuszynem?

    1. AKarol X Gustaw
    2. BJan Sobieski
    3. CJan Karol Chodkiewicz
    4. DStanisław Żółkiewski
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Stanisław Żółkiewski – Zginął później pod Cecorą (1620).

  3. Z jakim okresem kojarzy się Stefan Czarniecki?

    1. AZ wojnami napoleońskimi
    2. BZ wojną trzydziestoletnią
    3. CZ powstaniem listopadowym
    4. DZ potopem szwedzkim
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Z potopem szwedzkim – Prowadził wojnę partyzancką ze Szwedami.

  4. Który z wodzów wygrał bitwę pod Chocimiem w 1673 roku i później został królem?

    1. AWładysław IV
    2. BStefan Czarniecki
    3. CJan Sobieski
    4. DKarol Chodkiewicz
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Jan Sobieski – Na tronie zasiadł w 1674 roku.

  5. Co było poważnym problemem wewnętrznym w czasie wojen XVII wieku?

    1. ABrak szlachty
    2. BZbyt silny król
    3. CBrak pieniędzy i małe wojsko stałe
    4. DNadmiar żołnierzy
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Brak pieniędzy i małe wojsko stałe – Sejm niechętnie uchwalał podatki.

  6. Które państwo walczyło z Rzeczpospolitą o panowanie nad Bałtykiem?

    1. ASzwecja
    2. BRosja
    3. CTurcja
    4. DFrancja
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Szwecja – Konflikt dotyczył m.in. Inflant.

  7. Dlaczego Rzeczpospolita miała trudności w prowadzeniu wojen?

    1. ANie miała sojuszy
    2. BNie miała granic
    3. CWalczyła na kilku frontach i miała słabe finanse
    4. DNie miała dowódców
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Walczyła na kilku frontach i miała słabe finanse – Taki układ powtarzał się.

  8. Który hetman zmarł w obozie podczas obrony Chocimia w 1621 roku?

    1. AJan Karol Chodkiewicz
    2. BStanisław Żółkiewski
    3. CJan Sobieski
    4. DJan Zamoyski
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Jan Karol Chodkiewicz – Zmarł z wyczerpania i choroby; dowództwo przejął Stanisław Lubomirski.

Cały dział „Rzeczpospolita XVII wieku”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 8🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Historia, klasa 2

Wielkie odkrycia geograficzneSkutki odkryć i początki kolonizacjiZmiany w gospodarce nowożytnejCywilizacje prekolumbijskie i imperia kolonialnePrzemiany kapitalistyczne w Europie Zachodniej XVI–XVII wiekuHumanizm i kultura renesansuReformacja i podział KościołaReforma katolicka i sobór trydenckiLuteranizm, kalwinizm i anglikanizm – porównanieKontrreformacja i wojny religijneWojna trzydziestoletnia i pokój westfalskiAbsolutyzm francuski – Ludwik XIVRewolucje angielskie i monarchia parlamentarnaKultura i nauka XVII wieku – barokCharakter wojny trzydziestoletniej, Rosja i imperium osmańskieFrancja i Anglia – porównanie ustroju w XVII wiekuSztuka barokowa: cechy, dzieła i uwarunkowaniaPolska Jagiellonów: terytorium, instytucje i gospodarkaDemokracja szlacheckaUnia lubelska i tolerancja religijnaPierwsze wolne elekcje i Stefan BatoryRenesans i reformacja w PolsceHołd pruski, Inflanty i ruch egzekucyjnyPoczątek panowania Zygmunta III WazyReformacja w Rzeczypospolitej i jej wpływ na kulturęWojny i zmiany granic w XVII wiekuPotop szwedzki i kryzys gospodarczyOdsiecz wiedeńska 1683Oligarchia magnacka, liberum veto i rokoszeBarok w RzeczypospolitejStany w gospodarce, projekty wzmocnienia władzy i sarmatyzmOświecenie – idee, nauka i gospodarkaAbsolutyzm oświecony – Prusy, Austria, RosjaPowstanie Stanów ZjednoczonychRewolucja francuskaAnglia: parlamentaryzm, przemysł i klasycyzmWielkie konflikty polityczne XVIII wiekuEtapy rewolucji francuskiej i ocena rewolucjiCzasy saskie i polityka sąsiadówStanisław August i pierwszy rozbiórSejm Wielki i Konstytucja 3 majaTargowica, insurekcja i upadek państwaKultura polskiego oświecenia – KEN i Biblioteka ZałuskichProjekty naprawy państwa i konfederacja barskaKonstytucja 3 maja a konstytucje USA i FrancjiWojna 1792, Kościuszko i przyczyny upadkuStanisław August jako mecenas i polskie oświecenie w EuropieNapoleon i EuropaLegiony Polskie i Księstwo WarszawskiePolityka wewnętrzna Napoleona i jego stosunek do sprawy polskiejŹródło, argument i ocena: przykłady z epoki nowożytnejSpór historyków o upadek Rzeczypospolitej i wypracowanie