1Najazd
- W 1655 roku wojska Karola X Gustawa wkroczyły do Polski z północy. Wielu szlachciców i magnatów przeszło na jego stronę (kapitulacja pod Ujściem, układ w Kiejdanach z Januszem Radziwiłłem), a król Jan Kazimierz uciekł na Śląsk.
- Szwedzi zajęli Warszawę i Kraków. Już od 1654 roku od wschodu nacierała Rosja (w 1655 roku zajęła Wilno).
2Opór
- Symbolem oporu stała się obrona Jasnej Góry (1655, przeor Augustyn Kordecki). Szwedzi jej nie zdobyli.
- Szlachta zawiązała konfederację tyszowiecką (1655/1656) i wróciła pod berło Jana Kazimierza.
- W 1656 roku król złożył śluby lwowskie: obiecał poprawić los chłopów (po wojnie tego nie spełniono) i oddał Rzeczpospolitą w opiekę Matki Bożej.
- Wojnę partyzancką prowadził m.in. Stefan Czarniecki.
Co obiecał król w ślubach lwowskich w 1656 roku?
Ślubował poprawę losu ludu.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Koniec wojny
- Pokój w Oliwie (1660): Jan Kazimierz zrzekł się praw do tronu szwedzkiego, Szwecja zachowała większość Inflant. Wcześniej Prusy Książęce uwolniły się od lenna (1657).
4Kryzys
- Ludność spadła szacunkowo o około jedną trzecią, a miasta i dwory spustoszono. Folwarki produkowały mniej zboża.
- Państwo miało puste kasy, więc psuto monetę, co podbijało ceny.
- Wojna nie była jedyną przyczyną: spadek handlu zbożem, epidemie, klęski, nadmierne obciążenie chłopów i słabe państwo też zrobiły swoje.
potop szwedzki (1655–1660): Karol X Gustaw, obrona Jasnej Góry, konfederacja tyszowiecka, śluby lwowskie, pokój w Oliwie. Skutek: kryzys ludnościowy i gospodarczy, ale nie wywołany jedną przyczyną.
Przypisywanie całego kryzysu XVII wieku wyłącznie potopowi. Wojny były ważną, ale nie jedyną przyczyną.
Dlaczego kryzys nie miał jednej przyczyny?
Przyczyn było wiele i się nakładały.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: Potop szwedzki i kryzys gospodarczy
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- potop szwedzki (1655–1660): Karol X Gustaw, obrona Jasnej Góry, konfederacja tyszowiecka, śluby lwowskie, pokój w Oliwie. Skutek: kryzys ludnościowy i gospodarczy, ale nie wywołany jedną przyczyną.
- Pokój w Oliwie (1660): Jan Kazimierz zrzekł się praw do tronu szwedzkiego, Szwecja zachowała większość Inflant. Wcześniej Prusy Książęce uwolniły się od lenna (1657).
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Kto dowodził wojskami szwedzkimi w najeździe 1655 roku?
- AKarol X Gustaw
- BGustaw Waza
- CGustaw II Adolf
- DKarol XII
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Karol X Gustaw – Szwedzi wkroczyli od Pomorza do Wielkopolski.
Kto bronił Jasnej Góry w 1655 roku?
- AJan Zamoyski
- BJan Kazimierz
- CPrzeor Augustyn Kordecki
- DStefan Czarniecki
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Przeor Augustyn Kordecki – Obrona stała się symbolem oporu.
Co obiecał król w ślubach lwowskich w 1656 roku?
- AOpiekę nad chłopami i oddanie Rzeczypospolitej w opiekę Matki Bożej
- BZniesienie pańszczyzny
- CReformę sejmu
- DZrzeczenie się tronu
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Opiekę nad chłopami i oddanie Rzeczypospolitej w opiekę Matki Bożej – Ślubował poprawę losu ludu.
Który pokój zakończył wojnę ze Szwecją w 1660 roku?
- AOliwski
- BWestfalski
- CKarłowicki
- DPolanowski
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Oliwski – Jan Kazimierz zrzekł się praw do tronu szwedzkiego.
Co zawiązała szlachta w 1655/1656 roku przeciw Szwedom?
- AKonfederację barską
- BKonfederację targowicką
- CKonfederację warszawską
- DKonfederację tyszowiecką
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Konfederację tyszowiecką – Wróciła do wierności królowi.
Co wydarzyło się w 1657 roku w Prusach Książęcych?
- APrzyjęły katolicyzm
- BZostały zajęte przez Rosję
- CZostały przyłączone do Polski
- DUwolniły się od lenna polskiego
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Uwolniły się od lenna polskiego – To skutek układów z elektorem brandenburskim.
Co najlepiej opisuje skutki wojny?
- AWzrost eksportu
- BRozkwit miast
- CWzmocnienie króla
- DSpadek ludności, zniszczenia i kłopoty finansowe
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Spadek ludności, zniszczenia i kłopoty finansowe – Kraj wyszedł wyniszczony.
Dlaczego kryzys nie miał jednej przyczyny?
- AWinna była pańszczyzna
- BZłożyły się wojny, epidemie, spadek handlu, zniszczenia i słabe państwo
- CWinne były wyłącznie Prusy
- DWinny był Kościół
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Złożyły się wojny, epidemie, spadek handlu, zniszczenia i słabe państwo – Przyczyn było wiele i się nakładały.
Cały dział „Rzeczpospolita XVII wieku”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.