✎Ściąga z działu
„W pustyni i w puszczy”
- Autor: Henryk Sienkiewicz (1846–1916), laureat Literackiej Nagrody Nobla z 1905 r. Powieść drukowano w odcinkach w latach 1910–1911.
- Gatunek: powieść przygodowa – dużo akcji, niebezpieczeństw i egzotycznych miejsc. Opowiada narrator trzecioosobowy, który wie więcej niż bohaterowie.
- Czas i miejsce: lata 80. XIX w. Najpierw Egipt (Port Said, Medinet el-Fajum), potem Sudan ogarnięty powstaniem Mahdiego (Chartum, Omdurman), wreszcie dzika, nieznana Afryka.
„Hobbit, czyli tam i z powrotem”
- Autor: J.R.R. Tolkien (1892–1973), angielski pisarz i językoznawca. Hobbit ukazał się w 1937 r.; polski przekład Marii Skibniewskiej – w 1960 r.
- Gatunek: powieść fantasy – wymyślony świat (Śródziemie), magia i fantastyczne istoty: hobbici, elfy, krasnoludy, gobliny, smok.
- Podtytuł tam i z powrotem mówi o kompozycji: wyprawa i powrót do domu.
„Chłopcy z Placu Broni”
- Autor: Ferenc Molnár (1878–1952), pisarz węgierski. Powieść ukazała się w 1907 r.
- Miejsce i czas: Budapeszt, koniec XIX w. Plac Broni to pusta parcela przy ulicy Pawła, z tartakiem i stosami drewna. Opowiada narrator trzecioosobowy.
- Janosz Boka – prezes (wódz) chłopców z placu: rozważny, sprawiedliwy, dojrzały jak na swój wiek.
„Katarynka”
- Przemiana pana Tomasza zaczyna się, gdy dostrzega cierpienie dziecka.
- Autor: Bolesław Prus (1847–1912), pisarz i dziennikarz. Katarynka ukazała się w 1880 r.
- Gatunek: nowela – krótki utwór prozą, z jednym wątkiem, niewielu bohaterami i wyraźnym punktem kulminacyjnym (zwrotem akcji).
Mity greckie: Prometeusz, Syzyf, Demeter i Kora, Herakles
- Mit o Demeter i Korze wyjaśnia pory roku: gdy Kora jest z matką – wiosna i lato, gdy w podziemiu – jesień i zima.
- Prometeusz ulepił człowieka z gliny i wykradł bogom ogień dla ludzi. Za karę przykuto go do skały, a orzeł wyjadał mu wątrobę; uwolnił go Herakles.
- Syzyf, przebiegły król Koryntu, oszukiwał bogów. Za karę w podziemiu wtacza głaz na górę, a ten wciąż spada.
Biblia: stworzenie świata i przypowieść o miłosiernym Samarytaninie
- Bliźnim jest każdy człowiek w potrzebie – bez względu na pochodzenie.
- Biblia to święta księga chrześcijan. Ma dwie części: Stary Testament (święty także dla Żydów) i Nowy Testament.
Ignacy Krasicki – bajki
- Bajka = krótka historia + bohaterowie o ludzkich cechach + morał.
- Ignacy Krasicki (1735–1801) – biskup warmiński, później arcybiskup gnieźnieński, pisarz oświecenia. Nazywano go księciem poetów polskich.
- Bajka to krótki utwór, zwykle wierszowany, z morałem, czyli pouczeniem. Morał bywa podany wprost (na początku albo na końcu) albo trzeba go odczytać.
„Pan Tadeusz” – fragmenty (burza, bigos, polonez)
- Mickiewicz pokazuje piękno przyrody i dawnej polskiej tradycji – za tym światem tęsknił na emigracji.
- Adam Mickiewicz (1798–1855) – najważniejszy polski poeta romantyzmu. Pan Tadeusz ukazał się w 1834 r. w Paryżu, gdzie poeta żył na emigracji.
- Obyczaje (Księga I): goście zasiadają do wieczerzy w ustalonym porządku – według wieku i urzędu. Sędzia przypomina, że grzeczność to sztuka, której trzeba się uczyć.
?Próbny sprawdzian
Pytania z każdego tematu działu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź z wyjaśnieniem.
Kto napisał W pustyni i w puszczy?
- AKornel Makuszyński
- BAdam Mickiewicz
- CHenryk Sienkiewicz
- DBolesław Prus
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Henryk Sienkiewicz – Powieść napisał Henryk Sienkiewicz, laureat Literackiej Nagrody Nobla.
Jak nazywają się główni bohaterowie?
- AStaś Tarkowski i Nel Rawlison
- BTomek i Sally
- CAdaś i Ola
- DKali i Mea
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Staś Tarkowski i Nel Rawlison – Staś i Nel zostają porwani i przemierzają Afrykę.
Kto napisał Hobbita?
- AAstrid Lindgren
- BC.S. Lewis
- CJ.K. Rowling
- DJ.R.R. Tolkien
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: J.R.R. Tolkien – Autorem jest J.R.R. Tolkien, twórca także Władcy Pierścieni.
Jak nazywa się główny bohater?
- AFrodo Baggins
- BBilbo Baggins
- CGandalf
- DThorin
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Bilbo Baggins – Bilbo Baggins wyrusza w podróż z krasnoludami. Frodo to bohater Władcy Pierścieni.
Kto napisał Chłopców z Placu Broni?
- ABolesław Prus
- BHenryk Sienkiewicz
- CFerenc Molnár
- DJan Brzechwa
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Ferenc Molnár – Autorem jest węgierski pisarz Ferenc Molnár.
Gdzie rozgrywa się akcja?
- Aw Warszawie
- Bw Budapeszcie
- Cw Wiedniu
- Dw Paryżu
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: w Budapeszcie – Plac przy ulicy Pawła znajduje się w Budapeszcie.
Kto napisał Katarynkę?
- ABolesław Prus
- BHenryk Sienkiewicz
- CFerenc Molnár
- DAdam Mickiewicz
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Bolesław Prus – Nowelę napisał Bolesław Prus w 1880 roku.
Jakim gatunkiem jest Katarynka?
- Awierszem
- Bkomedią
- Cpowieścią
- Dnowelą
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: nowelą – To krótki utwór prozą z jednym wątkiem i wyraźnym punktem kulminacyjnym.
Co było na początku świata według mitów greckich?
- AChaos
- Bmorze
- CZeus
- DOlimp
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Chaos – Z Chaosu wyłoniła się Gaja – Ziemia.
Jak Rea ocaliła Zeusa przed Kronosem?
- Azamieniła go w orła
- Bukryła go w morzu
- Coddała go Hadesowi
- Ddała Kronosowi kamień owinięty w pieluszki
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: dała Kronosowi kamień owinięty w pieluszki – Kronos połknął kamień, a Zeus dorastał na Krecie.
Z jakich dwóch części składa się Biblia?
- Aze Starego i Nowego Testamentu
- Bz Księgi Rodzaju i Ewangelii
- Cz mitów i przypowieści
- Dz psalmów i listów
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: ze Starego i Nowego Testamentu – Stary Testament jest święty także dla Żydów.
W ile dni Bóg stworzył świat według Księgi Rodzaju?
- Aw sześć
- Bw dziesięć
- Cw siedem
- Dw trzy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: w sześć – Siódmego dnia Bóg odpoczywał.
Kto napisał Bajki i przypowieści?
- ABolesław Prus
- BAdam Mickiewicz
- CIgnacy Krasicki
- DJan Kochanowski
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Ignacy Krasicki – Zbiór Krasickiego ukazał się w 1779 roku.
Jak nazywano Ignacego Krasickiego?
- Aojcem literatury polskiej
- Bksięciem poetów polskich
- Ckrólem baśni
- Dwieszczem narodowym
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: księciem poetów polskich – Krasicki był najwybitniejszym poetą polskiego oświecenia.
Kto napisał Pana Tadeusza?
- AIgnacy Krasicki
- BJuliusz Słowacki
- CAdam Mickiewicz
- DHenryk Sienkiewicz
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Adam Mickiewicz – Epopeja Adama Mickiewicza ukazała się w 1834 roku.
Gdzie toczy się akcja Pana Tadeusza?
- Ana Litwie, w Soplicowie
- Bw Krakowie
- Cw Warszawie
- Dw Paryżu
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: na Litwie, w Soplicowie – Akcja toczy się w szlacheckim dworze na Litwie; w Paryżu poeta tylko pisał utwór.
Sprawdzian już blisko? Zrób test z całego działu
10 losowych pytań z tematów działu, wynik w procentach i ocena od 1 do 6. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.