ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Język polski · Lektury obowiązkoweklasa 5 · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/sp/5/jezyk-polski/w-pustyni-i-w-puszczy/

Język polski · Lektury obowiązkowe · kl. 5

„W pustyni i w puszczy”

Powieść przygodowa Henryka Sienkiewicza o Stasiu i Nel, którzy porwani w czasie powstania Mahdiego przemierzają pustynię i afrykańską puszczę.

ok. 3 min czytania10 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Kontekst

  • Autor: Henryk Sienkiewicz (1846–1916), laureat Literackiej Nagrody Nobla z 1905 r. Powieść drukowano w odcinkach w latach 1910–1911.
  • Gatunek: powieść przygodowa – dużo akcji, niebezpieczeństw i egzotycznych miejsc. Opowiada narrator trzecioosobowy, który wie więcej niż bohaterowie.
  • Czas i miejsce: lata 80. XIX w. Najpierw Egipt (Port Said, Medinet el-Fajum), potem Sudan ogarnięty powstaniem Mahdiego (Chartum, Omdurman), wreszcie dzika, nieznana Afryka.

2Bohaterowie

  • Staś Tarkowski – 14-letni Polak, syn inżyniera pracującego przy Kanale Sueskim. Odważny i zaradny, czasem zbyt dumny.
  • Nel Rawlison – 8-letnia Angielka, delikatna i dobra. Staś czuje się za nią odpowiedzialny.
  • Kali (z plemienia Wa-hima) i Mea (z plemienia Dinka) – czarnoskóre dzieci, wcześniej niewolnicy, potem towarzysze wędrówki.
  • Idrys i Gebhr – porywacze; Linde – chory Szwajcar; Saba – pies Nel; King – oswojony słoń.

3Wydarzenia krok po kroku

  • 1. Porwanie dzieci z Medinet el-Fajum i podróż przez pustynię.
  • 2. Omdurman: Staś odmawia przyjęcia wiary Mahdiego.
  • 3. Droga do Faszody: Staś zabija lwa, a potem porywaczy.
  • 4. Wędrówka przez puszczę: King, baobab „Kraków”, choroba Nel, latawce z wiadomością.
  • 5. Kali zostaje królem Wa-hima; dzieci odnajduje wyprawa kapitana Glena i doktora Clary’ego. W epilogu dorośli Staś i Nel biorą ślub.
Sprawdź, czy rozumiesz

W czasie jakiego powstania dzieci zostały porwane?

4Problematyka i motywy

  • Dojrzewanie: chłopiec bierze odpowiedzialność jak dorosły.
  • Odwaga, wierność zasadom, patriotyzm (polska nazwa „Kraków”), przyjaźń i pomoc słabszym; motyw wędrówki.
Uwaga na błąd

Myślenie, że dzieci porwał Mahdi. Porwali je Idrys i Gebhr z pomocą Beduinów, a do Mahdiego tylko je zawieźli.

Uwaga na błąd

Bezkrytyczne chwalenie Stasia za to, jak traktuje Kalego. Staś zachowuje się czasem jak „pan” wobec sługi – tak myślano w czasach kolonialnych; dziś oceniamy to krytycznie.

5W wypracowaniu

  • Staś to dobry przykład odwagi i wierności zasadom (scena w Omdurmanie) oraz odpowiedzialności za słabszego.
Sprawdź, czy rozumiesz

Co zrobił Staś, gdy miał przyjąć wiarę Mahdiego?

✎Ściąga: „W pustyni i w puszczy”

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Autor: Henryk Sienkiewicz (1846–1916), laureat Literackiej Nagrody Nobla z 1905 r. Powieść drukowano w odcinkach w latach 1910–1911.
  • Gatunek: powieść przygodowa – dużo akcji, niebezpieczeństw i egzotycznych miejsc. Opowiada narrator trzecioosobowy, który wie więcej niż bohaterowie.
  • Czas i miejsce: lata 80. XIX w. Najpierw Egipt (Port Said, Medinet el-Fajum), potem Sudan ogarnięty powstaniem Mahdiego (Chartum, Omdurman), wreszcie dzika, nieznana Afryka.
  • Staś Tarkowski – 14-letni Polak, syn inżyniera pracującego przy Kanale Sueskim. Odważny i zaradny, czasem zbyt dumny.
  • Nel Rawlison – 8-letnia Angielka, delikatna i dobra. Staś czuje się za nią odpowiedzialny.
  • Kali (z plemienia Wa-hima) i Mea (z plemienia Dinka) – czarnoskóre dzieci, wcześniej niewolnicy, potem towarzysze wędrówki.
  • Idrys i Gebhr – porywacze; Linde – chory Szwajcar; Saba – pies Nel; King – oswojony słoń.
  • Dojrzewanie: chłopiec bierze odpowiedzialność jak dorosły.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Kto napisał W pustyni i w puszczy?

    1. AKornel Makuszyński
    2. BAdam Mickiewicz
    3. CHenryk Sienkiewicz
    4. DBolesław Prus
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Henryk Sienkiewicz – Powieść napisał Henryk Sienkiewicz, laureat Literackiej Nagrody Nobla.

  2. Jak nazywają się główni bohaterowie?

    1. AStaś Tarkowski i Nel Rawlison
    2. BTomek i Sally
    3. CAdaś i Ola
    4. DKali i Mea
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Staś Tarkowski i Nel Rawlison – Staś i Nel zostają porwani i przemierzają Afrykę.

  3. W czasie jakiego powstania dzieci zostały porwane?

    1. Apowstania Mahdiego w Sudanie
    2. Bpowstania listopadowego
    3. Cpowstania styczniowego
    4. Dpowstania bokserów w Chinach
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: powstania Mahdiego w Sudanie – Porywacze byli zwolennikami Mahdiego, przywódcy powstania w Sudanie.

  4. Co zrobił Staś, gdy miał przyjąć wiarę Mahdiego?

    1. Azgodził się, żeby ratować Nel
    2. Bpoprosił o czas do namysłu
    3. Cuciekł w nocy
    4. Dodmówił
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: odmówił – Staś odmówił zmiany wiary, co pokazuje jego wierność zasadom i odwagę.

  5. Jak nazywał się chłopiec z plemienia Wa-hima, który towarzyszył dzieciom?

    1. AKali
    2. BFumba
    3. CGebhr
    4. DIdrys
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Kali – Kali był niewolnikiem Gebhra; uwolnił go Staś.

  6. Jak dzieci nazwały baobab, w którym zamieszkały?

    1. AKair
    2. BWarszawa
    3. CLondyn
    4. DKraków
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Kraków – Staś nazwał wydrążony baobab „Krakowem”.

  7. Kto odnalazł dzieci na końcu wędrówki?

    1. Aojcowie dzieci
    2. Bkapitan Glen i doktor Clary
    3. CLinde
    4. Dżołnierze Mahdiego
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: kapitan Glen i doktor Clary – Wyprawa kapitana Glena i doktora Clary’ego uratowała dzieci.

  8. Jaki to gatunek?

    1. Abajka
    2. Bkomedia
    3. Cballada
    4. Dpowieść przygodowa
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: powieść przygodowa – Wiele przygód, egzotyczne miejsca i odważny bohater to cechy powieści przygodowej.

Cały dział „Lektury obowiązkowe”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 10🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Język polski, klasa 5

Pisownia „nie”Wymowa a pisownia„Hobbit, czyli tam i z powrotem”„Chłopcy z Placu Broni”„Katarynka”Mity greckie: Prometeusz, Syzyf, Demeter i Kora, HeraklesBiblia: stworzenie świata i przypowieść o miłosiernym SamarytaninieIgnacy Krasicki – bajki„Pan Tadeusz” – fragmenty (burza, bigos, polonez)Środki językowe a cel wypowiedziArgumentowanie i etyka językaAktywne słuchanie i mowa ciałaNarrator, podmiot liryczny i wątkiMit i przypowieśćPowtórzenie, wyliczenie i inne środki stylistyczneFilm, teatr i komiksLiczebnik i zaimekPrzyimek, partykuła i wykrzyknikTryby czasownika i formy nieosoboweStopniowanie przymiotników i przysłówkówZdania złożone i interpunkcjaSynonimy, frazeologizmy i słownikiTrudne formy rzeczowników i akcentNotatka i plan szczegółowyInstrukcja, ogłoszenie, dedykacja i relacjaOpis przedmiotu, miejsca, obrazu i przeżyćCharakterystyka postaciOpowiadanie twórcze z opisemWartości i odpowiedzialność za wspólnotęWiarygodne źródła i perswazjaHigiena cyfrowa i cyberprzemoc