ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Język polski · Lektury obowiązkoweklasa 5 · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/sp/5/jezyk-polski/katarynka/

Język polski · Lektury obowiązkowe · kl. 5

„Katarynka”

Nowela Bolesława Prusa o panu Tomaszu, który nie znosił katarynek, i niewidomej dziewczynce, dla której muzyka była jedną radością.

ok. 2 min czytania9 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Kontekst

  • Autor: Bolesław Prus (1847–1912), pisarz i dziennikarz. Katarynka ukazała się w 1880 r.
  • Gatunek: nowela – krótki utwór prozą, z jednym wątkiem, niewielu bohaterami i wyraźnym punktem kulminacyjnym (zwrotem akcji).
  • Miejsce: Warszawa, kamienica przy ulicy Miodowej. Katarynka to skrzynka grająca melodie po kręceniu korbką; kataryniarze grali na podwórzach za drobne pieniądze.

2Bohaterowie

  • Pan Tomasz – zamożny adwokat (mecenas), kawaler, miłośnik sztuki. Nie znosi katarynek – ich fałszywe dźwięki doprowadzają go do złości, więc płaci stróżowi, by nie wpuszczał kataryniarzy.
  • Niewidoma dziewczynka – ma około ośmiu lat, straciła wzrok po chorobie. Mieszka z ubogą matką, która utrzymuje się z szycia, w mieszkaniu naprzeciwko okien pana Tomasza.

3Wydarzenia krok po kroku

  • 1. Pan Tomasz obserwuje z okna smutną, samotną dziewczynkę i odkrywa, że jest niewidoma.
  • 2. Na podwórze wchodzi kataryniarz. Dziewczynka promienieje z radości.
  • 3. Punkt kulminacyjny: pan Tomasz widzi jej szczęście i przełamuje niechęć.
  • 4. Rzuca kataryniarzowi pieniądze, każe stróżowi wpuszczać kataryniarzy i szuka adresów okulistów, by pomóc dziewczynce.
Sprawdź, czy rozumiesz

Co obudziło wrażliwość pana Tomasza?

4Problematyka i motywy

  • Przemiana bohatera: z obojętnego dziwaka w człowieka wrażliwego i pomocnego.
  • Wrażliwość na cudze cierpienie, samotność, siła muzyki, która daje radość nawet w nieszczęściu.
Zapamiętaj

Przemiana pana Tomasza zaczyna się, gdy dostrzega cierpienie dziecka.

Uwaga na błąd

Pisanie, że dziewczynka na końcu odzyskuje wzrok. Nowela tego nie rozstrzyga – wiemy tylko, że pan Tomasz chce sprowadzić lekarza.

5W wypracowaniu

  • Pan Tomasz – przykład tego, że dobro zaczyna się od zauważenia drugiego człowieka.
Sprawdź, czy rozumiesz

Co pan Tomasz postanawia zrobić na końcu utworu?

✎Ściąga: „Katarynka”

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Przemiana pana Tomasza zaczyna się, gdy dostrzega cierpienie dziecka.
  • Autor: Bolesław Prus (1847–1912), pisarz i dziennikarz. Katarynka ukazała się w 1880 r.
  • Gatunek: nowela – krótki utwór prozą, z jednym wątkiem, niewielu bohaterami i wyraźnym punktem kulminacyjnym (zwrotem akcji).
  • Miejsce: Warszawa, kamienica przy ulicy Miodowej. Katarynka to skrzynka grająca melodie po kręceniu korbką; kataryniarze grali na podwórzach za drobne pieniądze.
  • Pan Tomasz – zamożny adwokat (mecenas), kawaler, miłośnik sztuki. Nie znosi katarynek – ich fałszywe dźwięki doprowadzają go do złości, więc płaci stróżowi, by nie wpuszczał kataryniarzy.
  • Niewidoma dziewczynka – ma około ośmiu lat, straciła wzrok po chorobie. Mieszka z ubogą matką, która utrzymuje się z szycia, w mieszkaniu naprzeciwko okien pana Tomasza.
  • Przemiana bohatera: z obojętnego dziwaka w człowieka wrażliwego i pomocnego.
  • Wrażliwość na cudze cierpienie, samotność, siła muzyki, która daje radość nawet w nieszczęściu.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Kto napisał Katarynkę?

    1. ABolesław Prus
    2. BHenryk Sienkiewicz
    3. CFerenc Molnár
    4. DAdam Mickiewicz
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Bolesław Prus – Nowelę napisał Bolesław Prus w 1880 roku.

  2. Jakim gatunkiem jest Katarynka?

    1. Awierszem
    2. Bkomedią
    3. Cpowieścią
    4. Dnowelą
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: nowelą – To krótki utwór prozą z jednym wątkiem i wyraźnym punktem kulminacyjnym.

  3. Kim był pan Tomasz?

    1. Azamożnym adwokatem (mecenasem)
    2. Bnauczycielem
    3. Ckataryniarzem
    4. Dlekarzem
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: zamożnym adwokatem (mecenasem) – Pan Tomasz był bogatym prawnikiem i miłośnikiem sztuki.

  4. Jak pan Tomasz początkowo traktował kataryniarzy?

    1. Auczył ich grać
    2. Bzapraszał ich do mieszkania
    3. Cnie wpuszczał ich na podwórze
    4. Dcodziennie im płacił za grę
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: nie wpuszczał ich na podwórze – Płacił stróżowi, żeby przeganiał kataryniarzy.

  5. Co obudziło wrażliwość pana Tomasza?

    1. Aradość niewidomej dziewczynki słuchającej katarynki
    2. Bartykuł w gazecie
    3. Crozmowa z lekarzem
    4. Dspacer po parku
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: radość niewidomej dziewczynki słuchającej katarynki – Zobaczył, jak dziewczynka cieszy się z muzyki.

  6. Co pan Tomasz postanawia zrobić na końcu utworu?

    1. Apomóc dziewczynce i sprowadzić do niej okulistę
    2. Bprzestać pracować
    3. Cwyprowadzić się z kamienicy
    4. Dkupić katarynkę
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: pomóc dziewczynce i sprowadzić do niej okulistę – Pan Tomasz szuka adresów okulistów i każe wpuszczać kataryniarzy.

  7. Czym zajmowała się matka dziewczynki?

    1. Agraniem na katarynce
    2. Bszyciem
    3. Cpraniem
    4. Dhandlem
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: szyciem – Uboga matka utrzymywała się z szycia.

  8. Jakie motywy występują w Katarynce?

    1. Awalka o plac
    2. Bprzemiana, wrażliwość, samotność
    3. Cpodróż i zdrada
    4. Dprzygoda na morzu
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: przemiana, wrażliwość, samotność – Bohater zmienia się pod wpływem cierpienia dziecka.

Cały dział „Lektury obowiązkowe”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 9🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Język polski, klasa 5

Pisownia „nie”Wymowa a pisownia„W pustyni i w puszczy”„Hobbit, czyli tam i z powrotem”„Chłopcy z Placu Broni”Mity greckie: Prometeusz, Syzyf, Demeter i Kora, HeraklesBiblia: stworzenie świata i przypowieść o miłosiernym SamarytaninieIgnacy Krasicki – bajki„Pan Tadeusz” – fragmenty (burza, bigos, polonez)Środki językowe a cel wypowiedziArgumentowanie i etyka językaAktywne słuchanie i mowa ciałaNarrator, podmiot liryczny i wątkiMit i przypowieśćPowtórzenie, wyliczenie i inne środki stylistyczneFilm, teatr i komiksLiczebnik i zaimekPrzyimek, partykuła i wykrzyknikTryby czasownika i formy nieosoboweStopniowanie przymiotników i przysłówkówZdania złożone i interpunkcjaSynonimy, frazeologizmy i słownikiTrudne formy rzeczowników i akcentNotatka i plan szczegółowyInstrukcja, ogłoszenie, dedykacja i relacjaOpis przedmiotu, miejsca, obrazu i przeżyćCharakterystyka postaciOpowiadanie twórcze z opisemWartości i odpowiedzialność za wspólnotęWiarygodne źródła i perswazjaHigiena cyfrowa i cyberprzemoc