1Kontekst
- Ignacy Krasicki (1735–1801) – biskup warmiński, później arcybiskup gnieźnieński, pisarz oświecenia. Nazywano go księciem poetów polskich.
- Zbiory bajek: Bajki i przypowieści (1779) i Bajki nowe (wydane po śmierci autora, w 1802 r.).
2Czym jest bajka
- Bajka to krótki utwór, zwykle wierszowany, z morałem, czyli pouczeniem. Morał bywa podany wprost (na początku albo na końcu) albo trzeba go odczytać.
- Bohaterowie to często zwierzęta, które uosabiają ludzkie cechy, czyli zachowują się jak ludzie: lis – spryt, wilk – siła i okrucieństwo, jagnię – bezbronność.
- Bajka epigramatyczna jest bardzo krótka i kończy się zaskakującą puentą; bajka narracyjna jest dłuższa i opowiada całą historię.
3Wybrane bajki
- Kruk i lis (bajka narracyjna) – lis chwali kruka, aż ten otwiera dziób i upuszcza ser. Morał na początku: Bywa często zwiedzionym, / Kto lubi być chwalonym.
- Jagnię i wilcy – wilki szukają pretekstu, by zjeść jagnię. Morał: Zawżdy znajdzie przyczynę, kto zdobyczy pragnie – silny łatwo usprawiedliwia krzywdę słabszego.
- Ptaszki w klatce – młody czyżyk urodził się w klatce i nie rozumie, dlaczego stary płacze. Stary pamięta wolność, której nie zastąpi żadna wygoda.
Bajka = krótka historia + bohaterowie o ludzkich cechach + morał.
Dlaczego stary czyżyk płacze w bajce Ptaszki w klatce?
Młody urodził się w klatce, a stary był kiedyś wolny.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
4Krok po kroku: jak odczytać bajkę
- Krok 1. Nazwij bohaterów i cechę, którą każdy uosabia.
- Krok 2. Streść, co się wydarzyło.
- Krok 3. Znajdź morał: jest podany wprost czy ukryty?
- Krok 4. Odnieś go do ludzi i podaj przykład z życia.
Mylenie bajki z baśnią. Baśń ma czary i szczęśliwe zakończenie, a bajka – morał i zwierzęta, za którymi kryją się ludzie.
5W wypracowaniu
- Bajki Krasickiego to dobre przykłady w tekstach o pochlebstwie, krzywdzie słabszych i wartości wolności.
Czym bajka różni się od baśni?
W bajce najważniejsze jest pouczenie.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: Ignacy Krasicki – bajki
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Bajka = krótka historia + bohaterowie o ludzkich cechach + morał.
- Ignacy Krasicki (1735–1801) – biskup warmiński, później arcybiskup gnieźnieński, pisarz oświecenia. Nazywano go księciem poetów polskich.
- Bajka to krótki utwór, zwykle wierszowany, z morałem, czyli pouczeniem. Morał bywa podany wprost (na początku albo na końcu) albo trzeba go odczytać.
- Bajka epigramatyczna jest bardzo krótka i kończy się zaskakującą puentą; bajka narracyjna jest dłuższa i opowiada całą historię.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Kto napisał Bajki i przypowieści?
- ABolesław Prus
- BAdam Mickiewicz
- CIgnacy Krasicki
- DJan Kochanowski
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Ignacy Krasicki – Zbiór Krasickiego ukazał się w 1779 roku.
Jak nazywano Ignacego Krasickiego?
- Aojcem literatury polskiej
- Bksięciem poetów polskich
- Ckrólem baśni
- Dwieszczem narodowym
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: księciem poetów polskich – Krasicki był najwybitniejszym poetą polskiego oświecenia.
Co to morał?
- Aimię bohatera
- Bpouczenie wynikające z bajki
- Crym na końcu wersu
- Dtytuł bajki
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: pouczenie wynikające z bajki – Morał mówi, czego uczy bajka.
Kto traci ser w bajce Kruk i lis?
- Alis
- Bkruk
- Cwilk
- Dczyżyk
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: kruk – Kruk dał się pochlebstwom lisa, otworzył dziób i upuścił ser.
Jakie przesłanie ma bajka Jagnię i wilcy?
- Apraca zawsze popłaca
- Bsilny zawsze znajdzie pretekst, by skrzywdzić słabszego
- Ctrzeba słuchać rodziców
- Ddobro zawsze zwycięża
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: silny zawsze znajdzie pretekst, by skrzywdzić słabszego – „Zawżdy znajdzie przyczynę, kto zdobyczy pragnie.”
Dlaczego stary czyżyk płacze w bajce Ptaszki w klatce?
- Aboi się kota
- Bjest głodny
- Cpamięta czasy wolności
- Dzgubił gniazdo
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: pamięta czasy wolności – Młody urodził się w klatce, a stary był kiedyś wolny.
Co znaczy, że zwierzę w bajce uosabia cechę człowieka?
- Awygląda jak człowiek
- Bzachowuje się jak człowiek o tej cesze
- Cmówi wierszem
- Djest zwierzęciem domowym
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: zachowuje się jak człowiek o tej cesze – Lis w bajce to po prostu sprytny, przebiegły człowiek.
Czym bajka różni się od baśni?
- Abajka jest zawsze dłuższa
- Bbajka ma morał i bohaterów o ludzkich cechach, baśń – czary i cudowne przemiany
- Cbaśń zawsze ma morał na początku
- Dniczym się nie różnią
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: bajka ma morał i bohaterów o ludzkich cechach, baśń – czary i cudowne przemiany – W bajce najważniejsze jest pouczenie.
Cały dział „Lektury obowiązkowe”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.