ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Język polski · Lektury obowiązkoweklasa 5 · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/sp/5/jezyk-polski/pan-tadeusz-fragmenty-burza-bigos-polonez/

Język polski · Lektury obowiązkowe · kl. 5

„Pan Tadeusz” – fragmenty (burza, bigos, polonez)

Fragmenty epopei Adama Mickiewicza: dawne obyczaje w Soplicowie, bigos po polowaniu, opis burzy i polonez – czyli jak poeta maluje słowem.

ok. 2 min czytania9 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Kontekst

  • Adam Mickiewicz (1798–1855) – najważniejszy polski poeta romantyzmu. Pan Tadeusz ukazał się w 1834 r. w Paryżu, gdzie poeta żył na emigracji.
  • To epopeja, czyli długi utwór wierszowany o losach bohaterów na tle ważnych wydarzeń. Ma 12 ksiąg. Akcja toczy się na Litwie, w szlacheckim dworze w Soplicowie, w latach 1811–1812.
  • Całą epopeję poznasz w klasach VII–VIII; teraz czytasz wybrane obrazy.

2Wybrane fragmenty

  • Obyczaje (Księga I): goście zasiadają do wieczerzy w ustalonym porządku – według wieku i urzędu. Sędzia przypomina, że grzeczność to sztuka, której trzeba się uczyć.
  • Bigos (Księga IV): po polowaniu na niedźwiedzia w kotłach grzeje się bigos z kwaszonej kapusty i różnych mięs. Poeta opisuje jego smak, kolor i zapach.
  • Burza (Księga X): wiatr, ciemne chmury, ulewa i pioruny. Mickiewicz używa wyrazów dźwiękonaśladowczych, porównań i wyliczeń, by pokazać siłę przyrody.
  • Polonez (Księga XII): uroczysty taniec na uczcie w Soplicowie; w pierwszej parze Podkomorzy prowadzi Zosię, a za nimi suną kolejne pary.
Sprawdź, czy rozumiesz

Kto prowadzi poloneza w pierwszej parze?

3Krok po kroku: analiza opisu

  • Krok 1. Ustal, co jest opisywane (zjawisko, potrawa, taniec).
  • Krok 2. Wypisz środki: epitety, porównania, wyliczenia, wyrazy dźwiękonaśladowcze.
  • Krok 3. Sprawdź, do jakich zmysłów odwołuje się poeta: wzroku, słuchu, smaku, węchu.
  • Krok 4. Nazwij nastrój: groza (burza), radość i duma (polonez).
Zapamiętaj

Mickiewicz pokazuje piękno przyrody i dawnej polskiej tradycji – za tym światem tęsknił na emigracji.

Uwaga na błąd

Nazywanie Pana Tadeusza powieścią. To epopeja napisana wierszem.

4W wypracowaniu

  • Fragmenty przydadzą się w tematach o tradycji, obyczajach, przyrodzie i miłości do ojczyzny.
Sprawdź, czy rozumiesz

Jakich wyrazów używa Mickiewicz, by czytelnik „usłyszał” burzę?

✎Ściąga: „Pan Tadeusz” – fragmenty (burza, bigos, polonez)

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Mickiewicz pokazuje piękno przyrody i dawnej polskiej tradycji – za tym światem tęsknił na emigracji.
  • Adam Mickiewicz (1798–1855) – najważniejszy polski poeta romantyzmu. Pan Tadeusz ukazał się w 1834 r. w Paryżu, gdzie poeta żył na emigracji.
  • Obyczaje (Księga I): goście zasiadają do wieczerzy w ustalonym porządku – według wieku i urzędu. Sędzia przypomina, że grzeczność to sztuka, której trzeba się uczyć.
  • Bigos (Księga IV): po polowaniu na niedźwiedzia w kotłach grzeje się bigos z kwaszonej kapusty i różnych mięs. Poeta opisuje jego smak, kolor i zapach.
  • Burza (Księga X): wiatr, ciemne chmury, ulewa i pioruny. Mickiewicz używa wyrazów dźwiękonaśladowczych, porównań i wyliczeń, by pokazać siłę przyrody.
  • Polonez (Księga XII): uroczysty taniec na uczcie w Soplicowie; w pierwszej parze Podkomorzy prowadzi Zosię, a za nimi suną kolejne pary.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Kto napisał Pana Tadeusza?

    1. AIgnacy Krasicki
    2. BJuliusz Słowacki
    3. CAdam Mickiewicz
    4. DHenryk Sienkiewicz
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Adam Mickiewicz – Epopeja Adama Mickiewicza ukazała się w 1834 roku.

  2. Gdzie toczy się akcja Pana Tadeusza?

    1. Ana Litwie, w Soplicowie
    2. Bw Krakowie
    3. Cw Warszawie
    4. Dw Paryżu
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: na Litwie, w Soplicowie – Akcja toczy się w szlacheckim dworze na Litwie; w Paryżu poeta tylko pisał utwór.

  3. Jakim gatunkiem jest Pan Tadeusz?

    1. Akomedią
    2. Bnowelą
    3. Cbajką
    4. Depopeją
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: epopeją – To długi utwór wierszowany o losach bohaterów na tle ważnych wydarzeń.

  4. W której księdze znajduje się opis burzy?

    1. Aw Księdze XII
    2. Bw Księdze I
    3. Cw Księdze IV
    4. Dw Księdze X
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: w Księdze X – Opis burzy otwiera Księgę X.

  5. Kto prowadzi poloneza w pierwszej parze?

    1. AJankiel z Hrabią
    2. BTadeusz z Telimeną
    3. CSędzia z Telimeną
    4. DPodkomorzy z Zosią
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Podkomorzy z Zosią – Polonez w Księdze XII rusza z Podkomorzym i Zosią na czele.

  6. Z czego przyrządza się bigos opisany w Księdze IV?

    1. Az ziemniaków i mleka
    2. Bz kwaszonej kapusty i mięsa
    3. Cz owoców leśnych
    4. Dz ryb i ryżu
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: z kwaszonej kapusty i mięsa – Bigos grzeje się w kotłach po polowaniu na niedźwiedzia.

  7. Jakich wyrazów używa Mickiewicz, by czytelnik „usłyszał” burzę?

    1. Azdrobniałych
    2. Bobcych
    3. Cdźwiękonaśladowczych
    4. Dprzestarzałych nazw urzędów
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: dźwiękonaśladowczych – Wyrazy dźwiękonaśladowcze naśladują odgłosy wiatru, deszczu i grzmotów.

  8. Co Sędzia mówi o grzeczności?

    1. Aże jest trudną sztuką, której trzeba się uczyć
    2. Bże dotyczy tylko dzieci
    3. Cże jest niepotrzebna
    4. Dże wystarczy na balu
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: że jest trudną sztuką, której trzeba się uczyć – Sędzia dba o dawne obyczaje i szacunek dla starszych.

Cały dział „Lektury obowiązkowe”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 9🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Język polski, klasa 5

Pisownia „nie”Wymowa a pisownia„W pustyni i w puszczy”„Hobbit, czyli tam i z powrotem”„Chłopcy z Placu Broni”„Katarynka”Mity greckie: Prometeusz, Syzyf, Demeter i Kora, HeraklesBiblia: stworzenie świata i przypowieść o miłosiernym SamarytaninieIgnacy Krasicki – bajkiŚrodki językowe a cel wypowiedziArgumentowanie i etyka językaAktywne słuchanie i mowa ciałaNarrator, podmiot liryczny i wątkiMit i przypowieśćPowtórzenie, wyliczenie i inne środki stylistyczneFilm, teatr i komiksLiczebnik i zaimekPrzyimek, partykuła i wykrzyknikTryby czasownika i formy nieosoboweStopniowanie przymiotników i przysłówkówZdania złożone i interpunkcjaSynonimy, frazeologizmy i słownikiTrudne formy rzeczowników i akcentNotatka i plan szczegółowyInstrukcja, ogłoszenie, dedykacja i relacjaOpis przedmiotu, miejsca, obrazu i przeżyćCharakterystyka postaciOpowiadanie twórcze z opisemWartości i odpowiedzialność za wspólnotęWiarygodne źródła i perswazjaHigiena cyfrowa i cyberprzemoc