✎Ściąga z działu
Płazińce
- Profilaktyka: jedz mięso dobrze ugotowane lub usmażone, kupuj mięso zbadane przez weterynarza, myj ręce.
- Wypławek – wolno żyjący drapieżnik z czystych strumieni i jezior; ma jeden otwór gębowy, przez który pobiera pokarm i usuwa resztki.
- Główka z przyssawkami (u tasiemca uzbrojonego także z haczykami) – przytwierdza się do ściany jelita.
Nicienie
- Profilaktyka owsicy: myj ręce po toalecie i przed jedzeniem, obcinaj krótko paznokcie, nie obgryzaj ich, często pierz pościel, bieliznę i ręczniki.
Pierścienice
- Pierścienice: ciało z pierścieni, wór powłokowo-mięśniowy, zamknięty układ krwionośny.
- Skąposzczety, np. dżdżownica – żyje w wilgotnej glebie. Ma nieliczne szczecinki, które zaczepiają się o glebę. Jest obojnakiem, ale zapłodnienie jest krzyżowe. Siodełko wytwarza kokon z jajami; z jaj wychodzą małe dżdżownice (rozwój prosty).
- Pijawki – głównie wody słodkie. Nie mają szczecinek. Mają dwie przyssawki (przednią z otworem gębowym i tylną). Pijawka lekarska wysysa krew i wydziela hirudynę – substancję, która nie pozwala krwi krzepnąć.
Stawonogi. Skorupiaki
- Stawonogi: odnóża członowane, pancerz z chityny, linienie.
- Rak szlachetny ma 5 par odnóży krocznych; pierwsza para jest zakończona szczypcami. Oddycha skrzelami.
Owady
- Owad: głowa, tułów, odwłok; 3 pary odnóży; 1 para czułków; oddychanie tchawkami.
- Aparat gębowy: gryzący (chrząszcze, konik polny), ssący (motyl), kłująco-ssący (komar), liżący (mucha).
- Odnóża: skoczne (konik polny), grzebne (turkuć podjadek), pływne (pływak żółtobrzeżek), chwytne (modliszka), zbierające pyłek (pszczoła).
Pajęczaki
- Pajęczak: głowotułów i odwłok, 4 pary odnóży, brak czułków.
- 4 pary odnóży krocznych, brak czułków.
- Kosarze – bardzo długie odnóża, nie mają jadu ani kądziołków przędnych.
Mięczaki
- Mięczaki: miękkie ciało (głowa, noga, worek trzewiowy), płaszcz wytwarzający muszlę.
- Winniczek – ślimak lądowy, roślinożerca. Ma dwie pary czułków; oczy są na końcach dłuższej pary. Jest obojnakiem (zapłodnienie krzyżowe), a z jaj wychodzą małe ślimaki. Zimę przesypia w muszli zamkniętej wieczkiem.
- Małże są filtratorami – odcedzają pokarm z przepływającej wody. Ostrygi wytwarzają perły wokół ciała obcego.
Przegląd bezkręgowców
- Kolejność sprawdzania: odnóża członowane → pierścienie → muszla i miękkie ciało → ciało płaskie czy obłe.
- Stonoga to skorupiak, a kleszcz – pajęczak, nie owad.
- Pomrów nie ma muszli, ale jest ślimakiem (mięczakiem).
?Próbny sprawdzian
Pytania z każdego tematu działu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź z wyjaśnieniem.
Płazińce mają ciało
- Aobłe i nitkowate
- Bpodzielone na pierścienie
- Cspłaszczone grzbietobrzusznie
- Dokryte muszlą
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: spłaszczone grzbietobrzusznie – Nazwa „płazińce” pochodzi od płaskiego ciała.
Którym przystosowaniem tasiemca jest główka z przyssawkami?
- Atrawienie pokarmu
- Bwytwarzanie jaj
- Cprzytwierdzanie się do ściany jelita
- Doddychanie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: przytwierdzanie się do ściany jelita – Przyssawki chronią tasiemca przed wydaleniem z jelita.
Ciało nicieni jest
- Apłaskie jak wstążka
- Bokryte muszlą
- Cpodzielone na pierścienie
- Dobłe i nitkowate
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: obłe i nitkowate – W przekroju poprzecznym ciało nicienia jest okrągłe.
Czym przewód pokarmowy nicieni różni się od przewodu płazińców?
- Ama otwór gębowy i odbytowy
- Bma tylko otwór gębowy
- Cma żołądek z zębami
- Dw ogóle go nie ma
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: ma otwór gębowy i odbytowy – Nicienie mają przewód pokarmowy z dwoma otworami.
Która cecha jest wspólna dla wszystkich pierścienic?
- Aciało zbudowane z pierścieni
- Bpłaskie ciało
- Ctrzy pary odnóży
- Dobecność muszli
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: ciało zbudowane z pierścieni – Nazwa grupy pochodzi od segmentów ciała.
Do czego służą dżdżownicy szczecinki?
- Ado oddychania
- Bdo obrony przed wrogami
- Cdo wysysania krwi
- Dzaczepiają się o glebę podczas ruchu
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: zaczepiają się o glebę podczas ruchu – Szczecinki zapobiegają ześlizgiwaniu się ciała.
Która cecha jest wspólna dla wszystkich stawonogów?
- Aciało z trzech części
- Bodnóża członowane
- Coddychanie skrzelami
- Dtrzy pary odnóży
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: odnóża członowane – Nazwa „stawonogi” pochodzi od odnóży połączonych stawowo.
Z czego zbudowany jest szkielet zewnętrzny stawonogów?
- Az kości
- Bz chrząstki
- Cz chityny
- Dz celulozy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: z chityny – Pancerz z chityny chroni ciało i jest przyczepem mięśni.
Ile par odnóży ma owad?
- Atrzy
- Bcztery
- Cdwie
- Dpięć
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: trzy – Trzy pary odnóży wyrastają z tułowia owada.
Jak oddychają owady?
- Askrzelami
- Btchawkami
- Cpłucotchawkami
- Dpłucami
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: tchawkami – Tchawki doprowadzają powietrze bezpośrednio do tkanek.
Ile par odnóży krocznych ma pająk?
- Apięć
- Bdwie
- Ccztery
- Dtrzy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: cztery – Cztery pary odnóży to cecha pajęczaków.
Z jakich części zbudowane jest ciało pajęczaka?
- Az głowy i tułowia
- Bz głowotułowia i odwłoka
- Cz wielu jednakowych pierścieni
- Dz głowy, tułowia i odwłoka
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: z głowotułowia i odwłoka – Pajęczaki mają ciało z dwóch odcinków.
Co wytwarza muszlę mięczaka?
- Anoga
- Bpłaszcz
- Ctarka
- Dczułki
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: płaszcz – Płaszcz to fałd skóry wydzielający muszlę.
Która grupa mięczaków nie ma głowy?
- Aślimaki
- Bmałże
- Ckażda grupa ma głowę
- Dgłowonogi
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: małże – Małże nie mają wyodrębnionej głowy.
Zwierzę ma pancerz, 4 pary odnóży i nie ma czułków. To
- Apajęczak
- Bskorupiak
- Cowad
- Dpierścienica
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: pajęczak – Cztery pary odnóży i brak czułków to cechy pajęczaków.
Zwierzę ma miękkie ciało bez pierścieni i muszlę z dwóch połówek. To
- Amałż
- Bskorupiak
- Cgłowonóg
- Dślimak
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: małż – Muszla z dwóch połówek jest cechą małży.
Sprawdzian już blisko? Zrób test z całego działu
10 losowych pytań z tematów działu, wynik w procentach i ocena od 1 do 6. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.