1Cechy wspólne stawonogów
- To najliczniejsza grupa zwierząt – około 4 na 5 znanych gatunków zwierząt to stawonogi.
- Mają odnóża członowane – zbudowane z odcinków połączonych stawowo.
- Ciało jest podzielone na odcinki: głowa, tułów i odwłok lub głowotułów i odwłok.
- Okrywa je szkielet zewnętrzny (pancerz) z chityny. Chroni ciało i jest miejscem przyczepu mięśni.
- Pancerz nie rośnie, dlatego stawonogi linieją – zrzucają stary pancerz i rosną, zanim stwardnieje nowy.
- Mają otwarty układ krwionośny – płyn krąży także między narządami.
Stawonogi: odnóża członowane, pancerz z chityny, linienie.
2Trzy grupy stawonogów
| Grupa | Części ciała | Odnóża kroczne | Czułki | Oddychanie |
|---|---|---|---|---|
| skorupiaki | głowotułów, odwłok | zwykle 5 par lub więcej | 2 pary | skrzela |
| owady | głowa, tułów, odwłok | 3 pary | 1 para | tchawki |
| pajęczaki | głowotułów, odwłok | 4 pary | brak | płucotchawki lub tchawki |
Z czego zbudowany jest szkielet zewnętrzny stawonogów?
Pancerz z chityny chroni ciało i jest przyczepem mięśni.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Skorupiaki
- Żyją głównie w wodzie. Pancerz jest twardy, bo zawiera węglan wapnia.
- Rak szlachetny ma 5 par odnóży krocznych; pierwsza para jest zakończona szczypcami. Oddycha skrzelami.
- Inne skorupiaki: rozwielitka (dafnia) – maleńki skorupiak z planktonu; krab, krewetka, homar; stonoga murowa i prosionek żyją na lądzie, ale tylko w wilgotnych miejscach.
- Znaczenie: plankton (np. kryl) to pokarm ryb i wielorybów; skorupiaki zjadają szczątki i oczyszczają wodę; rak szlachetny żyje tylko w czystych wodach; ludzie jedzą kraby i krewetki.
„stonoga to owad”
Stonoga ma więcej niż 3 pary odnóży – to lądowy skorupiak.
✎Ściąga: Stawonogi. Skorupiaki
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Stawonogi: odnóża członowane, pancerz z chityny, linienie.
- Rak szlachetny ma 5 par odnóży krocznych; pierwsza para jest zakończona szczypcami. Oddycha skrzelami.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Która cecha jest wspólna dla wszystkich stawonogów?
- Aciało z trzech części
- Bodnóża członowane
- Coddychanie skrzelami
- Dtrzy pary odnóży
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: odnóża członowane – Nazwa „stawonogi” pochodzi od odnóży połączonych stawowo.
Z czego zbudowany jest szkielet zewnętrzny stawonogów?
- Az kości
- Bz chrząstki
- Cz chityny
- Dz celulozy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: z chityny – Pancerz z chityny chroni ciało i jest przyczepem mięśni.
Dlaczego stawonogi linieją?
- Apancerz chroni je tylko zimą
- Bpozbywają się w ten sposób pasożytów
- Ctwardy pancerz nie rośnie razem z ciałem
- Dchcą zmienić kolor
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: twardy pancerz nie rośnie razem z ciałem – Bez linienia zwierzę nie mogłoby urosnąć.
Jak oddychają raki?
- Awyłącznie powierzchnią ciała
- Bskrzelami
- Cpłucami
- Dtchawkami
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: skrzelami – Raki żyją w wodzie i mają skrzela.
Ile par czułków mają skorupiaki?
- Adwie
- Bcztery
- Cżadnej
- Djedną
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: dwie – Dwie pary czułków odróżniają skorupiaki od owadów.
Stonoga murowa to
- Aowad
- Blądowy skorupiak
- Cpajęczak
- Dpierścienica
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: lądowy skorupiak – Stonoga ma 7 par odnóży i żyje w wilgotnych miejscach.
Który skorupiak jest składnikiem planktonu słodkowodnego?
- Akrab
- Bstonoga murowa
- Crak szlachetny
- Drozwielitka
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: rozwielitka – Rozwielitki są pokarmem narybku i ryb.
Pancerz skorupiaków jest szczególnie twardy, ponieważ zawiera
- Acelulozę
- Bhirudynę
- Cwosk
- Dwęglan wapnia
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: węglan wapnia – Związki wapnia wzmacniają chitynowy pancerz.
Cały dział „Bezkręgowce”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.