✎Ściąga z działu
Cechy kręgowców. Zmiennocieplność i stałocieplność
- Kręgowce: szkielet wewnętrzny, kręgosłup z kręgów, czaszka z mózgowiem.
- Szkielet wewnętrzny (kostny, u niektórych ryb chrzęstny) – rośnie razem z ciałem, więc kręgowce nie linieją.
- Kręgosłup zbudowany z kręgów – podpiera ciało i chroni rdzeń kręgowy. Czaszka chroni mózgowie.
Ryby: środowisko i budowa
- Przystosowania ryb do życia w wodzie: opływowe ciało, łuski ze śluzem, płetwy, skrzela, pęcherz pławny, linia boczna.
- Łuski ułożone jak dachówki i pokryte śluzem – zmniejszają tarcie i chronią przed drobnoustrojami.
- Płetwy: ogonowa z ogonem napędza rybę; grzbietowa i odbytowa utrzymują równowagę; parzyste piersiowe i brzuszne służą do sterowania i hamowania.
Ryby: rozmnażanie, różnorodność i znaczenie
- Tarło: samica składa ikrę, samiec polewa ją mleczem – zapłodnienie zewnętrzne.
- Wędrówki tarłowe: łosoś płynie z morza w górę rzek, a węgorz europejski – z rzek do Morza Sargassowego.
- Ryby kostnoszkieletowe – szkielet z kości, pokrywy skrzelowe, zwykle pęcherz pławny: karp, szczupak, okoń, pstrąg, dorsz, śledź.
Płazy: budowa i przystosowania
- Płazy oddychają płucami i wilgotną skórą; serce ma dwa przedsionki i jedną komorę.
- Płazy bezogonowe: żaby, ropuchy, rzekotka, kumaki. Płazy ogoniaste: traszki i salamandra.
- Rzekotka drzewna ma na palcach przylgi i wspina się po roślinach.
Płazy: rozmnażanie, rozwój i znaczenie
- Rozwój płazów jest złożony: jajo → kijanka → przeobrażenie → postać dorosła.
Gady: budowa i przystosowania do życia na lądzie
- Gady: sucha skóra z rogowymi łuskami, oddychanie płucami, zmiennocieplność.
- Szyja pozwala obracać głowę. Kończyny wyrastają po bokach ciała, więc jaszczurka porusza się blisko ziemi.
- Żmija zygzakowata – jedyny jadowity wąż w Polsce. Ma zygzak na grzbiecie i pionową źrenicę.
Gady: rozmnażanie, różnorodność i znaczenie
- Gady rozmnażają się na lądzie: zapłodnienie wewnętrzne, jaja w skorupce z owodnią, rozwój prosty.
?Próbny sprawdzian
Pytania z każdego tematu działu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź z wyjaśnieniem.
Co chroni rdzeń kręgowy kręgowców?
- Akręgosłup
- Bmostek
- Cżebra
- Dczaszka
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: kręgosłup – Rdzeń kręgowy leży w kanale utworzonym przez kręgi.
Która gromada kręgowców jest stałocieplna?
- Aptaki
- Bpłazy
- Cgady
- Dryby
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: ptaki – Stałocieplne są ptaki i ssaki.
Co pozwala rybie unosić się w wodzie na wybranej głębokości?
- Apęcherz pławny
- Bpłetwa ogonowa
- Cpokrywa skrzelowa
- Dlinia boczna
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: pęcherz pławny – Pęcherz pławny jest wypełniony gazem.
Do czego służy rybie linia boczna?
- Ado trawienia
- Bdo oddychania
- Cdo wyczuwania ruchu i drgań wody
- Ddo wydalania
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: do wyczuwania ruchu i drgań wody – Linia boczna to narząd zmysłu.
Jak nazywa się okres rozmnażania ryb?
- Atarło
- Bodrętwienie
- Clinienie
- Dtoki
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: tarło – W czasie tarła ryby składają ikrę.
Ikra to
- Ajaja ryb
- Bmłode ryby
- Cłuski ryb
- Dnasienie samców ryb
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: jaja ryb – Nasienie samców to mlecz.
Płazy dorosłe oddychają
- Atylko skrzelami
- Btchawkami
- Ctylko płucami
- Dpłucami i skórą
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: płucami i skórą – Wilgotna skóra uzupełnia oddychanie płucami.
Dlaczego płazy żyją w wilgotnych miejscach?
- Asą stałocieplne
- Bprzez suchą skórę nie mogłyby oddychać i traciłyby wodę
- Cżywią się wyłącznie rybami
- Dnie mają kończyn
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: przez suchą skórę nie mogłyby oddychać i traciłyby wodę – Oddychanie skórne wymaga wilgotnej skóry.
Skrzek to
- Amłode żaby
- Bnasienie samca
- Cjaja płazów w galaretowatej osłonce
- Dlarwy płazów
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: jaja płazów w galaretowatej osłonce – Galaretowata osłonka chroni jaja.
Gdzie rozmnażają się żaby?
- Ana drzewach
- Bw suchym piasku
- Cw norach pod ziemią
- Dw wodzie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: w wodzie – Skrzek i kijanki rozwijają się w wodzie.
Co chroni gady przed utratą wody?
- Awilgotna skóra ze śluzem
- Bpióra
- Csucha skóra z rogowymi łuskami
- Dsierść
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: sucha skóra z rogowymi łuskami – Rogowe łuski ograniczają parowanie wody.
Czym oddychają gady?
- Askrzelami
- Btchawkami
- Cpłucami i skórą
- Dtylko płucami
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: tylko płucami – Sucha skóra gadów nie bierze udziału w oddychaniu.
Zapłodnienie u gadów jest
- Awewnętrzne
- Bzewnętrzne, w piasku
- Cniepotrzebne
- Dzewnętrzne, w wodzie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: wewnętrzne – Wewnętrzne zapłodnienie uniezależnia gady od wody.
Gdzie gady składają jaja?
- Ana liściach roślin wodnych
- Bzawsze w wodzie
- Cw skrzeku
- Dna lądzie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: na lądzie – Jaja w skorupce rozwijają się na lądzie.
Sprawdzian już blisko? Zrób test z całego działu
10 losowych pytań z tematów działu, wynik w procentach i ocena od 1 do 6. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.