1Rozmnażanie i rozwój
- Gady są rozdzielnopłciowe, a zapłodnienie jest wewnętrzne – nie potrzebują do tego wody.
- Samica składa jaja na lądzie: w piasku, ściółce, kompoście. Jaja mają skórzastą lub wapienną skorupkę i duży zapas pokarmu (żółtko).
- Zarodek otacza błona z płynem – owodnia. Zarodek rozwija się w niej jak we własnym „akwarium”, więc jajo nie wysycha.
- Jaja ogrzewa słońce lub ciepło gnijących roślin – gady ich nie wysiadują.
- Rozwój jest prosty: z jaja wychodzi młode podobne do dorosłego.
- Niektóre gady rodzą młode, np. żmija zygzakowata, jaszczurka żyworodna i padalec – jaja rozwijają się w ciele samicy.
Gady rozmnażają się na lądzie: zapłodnienie wewnętrzne, jaja w skorupce z owodnią, rozwój prosty.
2Gady w Polsce
- Jaszczurki: jaszczurka zwinka, jaszczurka żyworodna, padalec. Węże: zaskroniec, żmija zygzakowata, gniewosz plamisty, wąż Eskulapa. Żółwie: żółw błotny – jedyny rodzimy żółw.
- Wszystkie gady żyjące w Polsce są chronione.
Jedynym rodzimym żółwiem w Polsce jest
Żółw czerwonolicy to gatunek obcy, wypuszczany z hodowli.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Znaczenie i zagrożenia
- Gady zjadają gryzonie, owady i ślimaki (padalec), a same są pokarmem bocianów, myszołowów i jeży.
- Jad węży wykorzystuje się do produkcji leków.
- Zagrożenia: niszczenie siedlisk, ruch drogowy, zabijanie węży ze strachu, handel skórami i zwierzętami egzotycznymi.
- Wypuszczone przez ludzi żółwie czerwonolice z hodowli konkurują z żółwiem błotnym.
- Po ukąszeniu przez żmiję: zachowaj spokój, unieruchom kończynę, wezwij pomoc (112). Nie nacinaj rany i nie wysysaj jadu.
„gady wysiadują jaja jak ptaki”
Jaja gadów ogrzewa otoczenie, bo gady są zmiennocieplne.
✎Ściąga: Gady: rozmnażanie, różnorodność i znaczenie
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Gady rozmnażają się na lądzie: zapłodnienie wewnętrzne, jaja w skorupce z owodnią, rozwój prosty.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Zapłodnienie u gadów jest
- Awewnętrzne
- Bzewnętrzne, w piasku
- Cniepotrzebne
- Dzewnętrzne, w wodzie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: wewnętrzne – Wewnętrzne zapłodnienie uniezależnia gady od wody.
Gdzie gady składają jaja?
- Ana liściach roślin wodnych
- Bzawsze w wodzie
- Cw skrzeku
- Dna lądzie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: na lądzie – Jaja w skorupce rozwijają się na lądzie.
Co chroni zarodek gada przed wyschnięciem?
- Aworeczek żółtkowy
- Bgalaretowata osłonka
- Cowodnia wypełniona płynem i skorupka
- Dpióra rodziców
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: owodnia wypełniona płynem i skorupka – Owodnia tworzy wokół zarodka wodne środowisko.
Rozwój gadów jest
- Azawsze w ciele matki
- Bprosty
- Człożony, z kijanką
- Dzłożony, z poczwarką
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: prosty – Z jaja wychodzi młode podobne do dorosłego.
Który gad rodzi żywe młode?
- Ażmija zygzakowata
- Bzaskroniec
- Cjaszczurka zwinka
- Dżółw błotny
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: żmija zygzakowata – U żmii jaja rozwijają się w ciele samicy.
Jedynym rodzimym żółwiem w Polsce jest
- Ażółw błotny
- Bżółw grecki
- Cżółw czerwonolicy
- Dżółw skórzasty
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: żółw błotny – Żółw czerwonolicy to gatunek obcy, wypuszczany z hodowli.
Co zrobić po ukąszeniu przez żmiję?
- Aszybko biec do domu
- Bwyssać jad
- Cnaciąć ranę
- Dunieruchomić kończynę i wezwać pomoc
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: unieruchomić kończynę i wezwać pomoc – Ruch przyspiesza rozchodzenie się jadu.
Dlaczego gady nie wysiadują jaj?
- Asą zmiennocieplne i nie ogrzałyby jaj ciepłem ciała
- Bich jaja rozwijają się w wodzie
- Cnie składają jaj
- Djaja gadów nie potrzebują ciepła
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: są zmiennocieplne i nie ogrzałyby jaj ciepłem ciała – Jaja gadów ogrzewa słońce lub gnijące rośliny.
Cały dział „Kręgowce zmiennocieplne”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.