1Cechy wspólne kręgowców
- Szkielet wewnętrzny (kostny, u niektórych ryb chrzęstny) – rośnie razem z ciałem, więc kręgowce nie linieją.
- Kręgosłup zbudowany z kręgów – podpiera ciało i chroni rdzeń kręgowy. Czaszka chroni mózgowie.
- Ciało: głowa, tułów i ogon, a u zwierząt lądowych także szyja.
- Zwykle dwie pary kończyn (u ryb – parzyste płetwy). Węże kończyn nie mają.
- Zamknięty układ krwionośny z sercem.
Kręgowce: szkielet wewnętrzny, kręgosłup z kręgów, czaszka z mózgowiem.
| Gromada | Pokrycie ciała | Temperatura ciała |
|---|---|---|
| ryby | łuski i śluz | zmiennocieplne |
| płazy | naga, wilgotna skóra | zmiennocieplne |
| gady | suche, rogowe łuski | zmiennocieplne |
| ptaki | pióra | stałocieplne |
| ssaki | sierść (włosy) | stałocieplne |
2Zmiennocieplność
- Zwierzę zmiennocieplne ma temperaturę ciała zależną od temperatury otoczenia.
- Gdy jest ciepło, jest aktywne. Gdy robi się zimno, zwalnia. Zimę spędza w odrętwieniu, np. żaba w mule na dnie stawu.
- Potrzebuje mało pokarmu, ale jego aktywność zależy od pogody. Jaszczurka wygrzewa się na słońcu, żeby się rozruszać.
Dlaczego kręgowce nie muszą linieć tak jak stawonogi, żeby rosnąć?
Szkielet wewnętrzny nie ogranicza wzrostu tak jak pancerz.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Stałocieplność
- Zwierzę stałocieplne utrzymuje stałą temperaturę ciała: ssaki ok. 36–39 °C, ptaki ok. 40–42 °C.
- Ciepło daje szybka przemiana materii, dlatego potrzebuje dużo pokarmu. Pióra, sierść i tłuszcz chronią przed utratą ciepła.
- Może być aktywne przez cały rok, także w zimnych krajach.
„zmiennocieplne zwierzę jest zawsze zimne”
Jaszczurka nagrzana na słońcu może mieć ciepłe ciało, ale po zachodzie słońca się ochładza.
✎Ściąga: Cechy kręgowców. Zmiennocieplność i stałocieplność
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Kręgowce: szkielet wewnętrzny, kręgosłup z kręgów, czaszka z mózgowiem.
- Szkielet wewnętrzny (kostny, u niektórych ryb chrzęstny) – rośnie razem z ciałem, więc kręgowce nie linieją.
- Kręgosłup zbudowany z kręgów – podpiera ciało i chroni rdzeń kręgowy. Czaszka chroni mózgowie.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Co chroni rdzeń kręgowy kręgowców?
- Akręgosłup
- Bmostek
- Cżebra
- Dczaszka
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: kręgosłup – Rdzeń kręgowy leży w kanale utworzonym przez kręgi.
Która gromada kręgowców jest stałocieplna?
- Aptaki
- Bpłazy
- Cgady
- Dryby
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: ptaki – Stałocieplne są ptaki i ssaki.
Zwierzę zmiennocieplne to takie, którego
- Atemperatura ciała zawsze wynosi 37 °C
- Bciało nie wytwarza ciepła
- Ctemperatura ciała zależy od temperatury otoczenia
- Dtemperatura ciała jest zawsze wyższa niż otoczenia
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: temperatura ciała zależy od temperatury otoczenia – Zwierzęta zmiennocieplne ogrzewają się i ochładzają razem z otoczeniem.
Dlaczego zwierzęta stałocieplne potrzebują dużo pokarmu?
- Anie mają zapasów tłuszczu
- Bnie trawią pokarmu dokładnie
- Cich organizm wytwarza dużo ciepła
- Dsą zawsze większe od zmiennocieplnych
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: ich organizm wytwarza dużo ciepła – Utrzymanie stałej temperatury wymaga dużo energii.
Jak żaba spędza zimę?
- Aw gnieździe z piór
- Baktywnie poluje pod lodem
- Codlatuje do ciepłych krajów
- Dw odrętwieniu, np. w mule na dnie zbiornika
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: w odrętwieniu, np. w mule na dnie zbiornika – Zimą temperatura ciała żaby spada i zwierzę jest nieaktywne.
Dlaczego jaszczurka rano wygrzewa się na słońcu?
- Asuszy łuski po deszczu
- Bzdobywa w ten sposób pokarm
- Cogrzewa ciało, żeby stać się aktywna
- Dchroni się przed drapieżnikami
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: ogrzewa ciało, żeby stać się aktywna – Ciało zmiennocieplnej jaszczurki nagrzewa się od otoczenia.
Która cecha NIE jest wspólna dla wszystkich kręgowców?
- Aszkielet wewnętrzny
- Bczaszka
- Cpióra
- Dkręgosłup
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: pióra – Pióra mają tylko ptaki.
Dlaczego kręgowce nie muszą linieć tak jak stawonogi, żeby rosnąć?
- Aich pancerz jest miękki
- Bnie mają szkieletu
- Cmają szkielet wewnętrzny, który rośnie razem z ciałem
- Dprzestają rosnąć po urodzeniu
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: mają szkielet wewnętrzny, który rośnie razem z ciałem – Szkielet wewnętrzny nie ogranicza wzrostu tak jak pancerz.
Cały dział „Kręgowce zmiennocieplne”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.