ogarniam.edu.pl Zacznij naukę →Zacznij →
Przyroda · powtórka działu · kl. 6

Organizmy i ekosystemy – powtórka do sprawdzianu

ogarniam.edu.pl · Przyroda · klasa 6ściąga z działu · próbny test: ogarniam.edu.pl/sp/6/przyroda/powtorka/organizmy-i-ekosystemy/

Sprawdzian albo kartkówka z działu „Organizmy i ekosystemy”? Przeczytaj ściągę, rozwiąż próbny test (18 pytań z odpowiedziami), a potem sprawdź się w teście z wynikiem i oceną.

Tematy w dziale

✎Ściąga z działu

Roztwory, koloidy i zawiesiny

  • Widoczna smuga światła (efekt Tyndalla) odróżnia koloid od roztworu właściwego.
  • Koloid: żelatynę lub kisiel mieszamy z gorącą wodą (pod opieką dorosłego). Po ostygnięciu żelatyna tężeje w galaretkę.
  • Zawiesina: łyżkę mąki lub kredy mieszamy z wodą. Po kilkunastu minutach na dnie zbiera się osad.

Stężenie procentowe roztworu

  • Cp = ms przez mr · 100%, gdzie ms – masa substancji, mr – masa roztworu.
  • Dolanie wody rozcieńcza roztwór – substancji jest tyle samo, a masa roztworu rośnie.
  • Masa roztworu = masa substancji + masa wody.

Bakterie wokół nas

  • Fermentacja mlekowa daje jogurt, kefir i kiszonki, a fermentacja octowa – ocet.
  • Antybiotyk działa na bakterie, nie na wirusy, i bierze się go wyłącznie na zlecenie lekarza.
  • Bakterie to organizmy jednokomórkowe, tak małe, że widać je dopiero pod mikroskopem.

Organizmy latające i opór powietrza

  • Zwierzęta latające mają lekkie ciało, dużą powierzchnię skrzydeł i silne mięśnie, które nimi poruszają.
  • Duża powierzchnia zwiększa opór, a opływowy kształt go zmniejsza.
  • Zwiększanie oporu: owoce mniszka z puchem działają jak spadochroniki, a skrzydlaki klonu wirują i wolno opadają, więc wiatr niesie je daleko. Ptak przy lądowaniu szeroko rozkłada skrzydła i lotki jak hamulec. Polatucha (wiewiórka żyjąca m.in. w Finlandii, Estonii i na Syberii) szybuje na fałdach skóry.

Alergie wziewne

  • Zmiana klimatu wydłuża sezon pylenia – w cieplejszym klimacie drzewa pylą wcześniej. Według raportu Lancet Countdown (2026 r.) drzewa w Europie pylą o 1–2 tygodnie wcześniej niż w latach 90.
  • Alergen to zwykle nieszkodliwa substancja, na którą organizm alergika reaguje zbyt silnie.
  • Alergia to nadmierna reakcja układu odpornościowego na substancję, która dla większości ludzi jest nieszkodliwa. Taka substancja to alergen.

Morze Bałtyckie

  • Mało soli w Bałtyku to skutek dużej ilości wody z rzek, słabego połączenia z oceanem i małego parowania.
  • Ścieki i nawozy z pól spływają rzekami do morza. Powodują masowe zakwity sinic, a gdy sinice i glony obumierają i gniją, przy dnie zużywany jest tlen. Powstają martwe strefy bez tlenu i życia.

?Próbny sprawdzian

Pytania z każdego tematu działu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź z wyjaśnieniem.

  1. Która mieszanina jest koloidem?

    1. Amleko
    2. Bwoda z solą
    3. Cocet
    4. Dwoda z kredą
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: mleko – Mleko jest mętne, ale jego cząstki nie opadają i rozpraszają światło.

  2. Po czym rozpoznasz zawiesinę?

    1. Ajest zawsze całkowicie przezroczysta
    2. Bjej cząstek nie widać nawet pod mikroskopem
    3. Cjej cząstki po pewnym czasie opadają na dno
    4. Dwidać w niej smugę światła, ale nic nie opada
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: jej cząstki po pewnym czasie opadają na dno – W zawiesinie cząstki są duże, więc z czasem osiadają na dnie.

  3. W której szklance wiązka światła z latarki przejdzie bez widocznej smugi?

    1. Az wodą z kroplami mleka
    2. Bz wodą z cukrem
    3. Cz białkiem jaja w wodzie
    4. Dz rozrobionym kisielem
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: z wodą z cukrem – Cząstki roztworu właściwego są tak małe, że nie rozpraszają światła.

  4. Co oznacza, że roztwór cukru ma stężenie 5%?

    1. Aw 100 g roztworu jest 5 g cukru
    2. Bw 5 g roztworu jest 100 g cukru
    3. Cw 100 g wody jest 5 g cukru
    4. Dw 100 g roztworu jest 5 g wody
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: w 100 g roztworu jest 5 g cukru – Stężenie procentowe to masa substancji w 100 g roztworu.

  5. W 180 g wody rozpuszczono 20 g soli. Jakie jest stężenie procentowe roztworu?

    1. A18%
    2. B10%
    3. C20%
    4. Dok. 11%
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: 10% – Masa roztworu to 200 g, więc Cp = 20 g : 200 g · 100% = 10%.

  6. W 495 g wody rozpuszczono 5 g soli. Jakie stężenie ma ten roztwór?

    1. A0,5%
    2. B10%
    3. C5%
    4. D1%
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: 1% – Masa roztworu to 500 g, a 5 g to jedna setna z 500 g.

  7. Jaka cecha opisuje bakterie?

    1. Asą jednokomórkowe i nie mają jądra komórkowego
    2. Bsą wielokomórkowe i nie mają jądra komórkowego
    3. Csą jednokomórkowe i widać je gołym okiem
    4. Dsą wielokomórkowe i mają jądro komórkowe
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: są jednokomórkowe i nie mają jądra komórkowego – Bakteria to jedna komórka bez jądra, widoczna tylko pod mikroskopem.

  8. Jaką rolę pełnią w przyrodzie bakterie destruenci?

    1. Azjadają owady szkodzące uprawom
    2. Bwytwarzają tlen w liściach roślin
    3. Crozkładają szczątki organizmów na składniki mineralne
    4. Dzapylają kwiaty roślin motylkowych
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: rozkładają szczątki organizmów na składniki mineralne – Dzięki destruentom składniki mineralne wracają do gleby.

  9. Na korzeniach których roślin żyją bakterie brodawkowe?

    1. Asosny, świerka i jodły
    2. Bziemniaka, buraka i marchwi
    3. Cpszenicy, żyta i kukurydzy
    4. Dgrochu, fasoli i koniczyny
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: grochu, fasoli i koniczyny – Bakterie brodawkowe żyją z roślinami motylkowymi i dostarczają im azot.

  10. Która cecha ułatwia ptakom latanie?

    1. Asłabe mięśnie piersiowe
    2. Błuski pokrywające całe ciało
    3. Clekkie kości wypełnione powietrzem
    4. Dciężkie i grube kości kończyn
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: lekkie kości wypełnione powietrzem – Lekkie kości zmniejszają masę ciała ptaka.

  11. Czym lata nietoperz?

    1. Apłetwami przekształconymi w skrzydła
    2. Bbłoną lotną rozpiętą między palcami i kończynami
    3. Cskrzydłami pokrytymi piórami
    4. Dcienkimi skrzydłami z oskórka
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: błoną lotną rozpiętą między palcami i kończynami – Nietoperz jest ssakiem, a jego skrzydło to skórzasta błona lotna.

  12. Dlaczego kartka zgnieciona w kulkę spada szybciej niż taka sama płaska kartka?

    1. Aprzyciąga ją mocniej ziemia, bo jest okrągła
    2. Bjest cięższa od płaskiej kartki
    3. Cma większą powierzchnię, więc mniejszy opór
    4. Dma mniejszą powierzchnię, więc mniejszy opór powietrza
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: ma mniejszą powierzchnię, więc mniejszy opór powietrza – Masy są równe, a różni je tylko powierzchnia stawiająca opór.

  13. Czym jest alergia?

    1. Anadmierną reakcją układu odpornościowego na zwykle nieszkodliwą substancję
    2. Bchorobą wywoływaną zawsze przez wirusy
    3. Czakażeniem organizmu przez chorobotwórcze bakterie
    4. Dskutkiem braku witamin w pożywieniu
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: nadmierną reakcją układu odpornościowego na zwykle nieszkodliwą substancję – Organizm alergika reaguje zbyt silnie na alergen, np. pyłek.

  14. Który alergen wziewny pochodzi od roślin?

    1. Azarodniki pleśni
    2. Bpyłek brzozy
    3. Cnaskórek kota
    4. Droztocza kurzu domowego
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: pyłek brzozy – Brzoza to roślina wiatropylna, której pyłek uczula wiele osób.

  15. Dlaczego rośliny wiatropylne wytwarzają bardzo dużo pyłku?

    1. Apyłek chroni roślinę przed mrozem
    2. Btylko mała część pyłku trafi z wiatrem na kwiat tego samego gatunku
    3. Cpyłek ma zwabić owady zapylające kwiaty
    4. Dpyłek jest pokarmem dla samej rośliny
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: tylko mała część pyłku trafi z wiatrem na kwiat tego samego gatunku – Wiatr roznosi pyłek przypadkowo, więc większość się marnuje.

  16. Jakie jest średnie zasolenie Bałtyku?

    1. Aok. 0‰
    2. Bok. 35‰
    3. Cok. 7‰
    4. Dok. 70‰
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: ok. 7‰ – W 1 kg wody Bałtyku jest średnio ok. 7 g soli.

  17. Która przyczyna wyjaśnia niskie zasolenie Bałtyku?

    1. Asilne parowanie w gorącym klimacie
    2. Bduży dopływ wody słodkiej z rzek
    3. Cbrak dopływu wody z rzek
    4. Dszerokie i głębokie połączenie z oceanem
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: duży dopływ wody słodkiej z rzek – Rzeki wnoszą do Bałtyku dużo wody słodkiej, która rozcieńcza morską.

  18. Przez co Bałtyk łączy się z Morzem Północnym?

    1. Aprzez Kanał Sueski
    2. Bprzez Cieśninę Gibraltarską
    3. Cprzez Cieśniny Duńskie
    4. Dprzez cieśninę Bosfor
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: przez Cieśniny Duńskie – Wąskie i płytkie Cieśniny Duńskie słabo przepuszczają słoną wodę z oceanu.

Sprawdzian już blisko? Zrób test z całego działu

10 losowych pytań z tematów działu, wynik w procentach i ocena od 1 do 6. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.