1Czym jest alergia
- Alergia to nadmierna reakcja układu odpornościowego na substancję, która dla większości ludzi jest nieszkodliwa. Taka substancja to alergen.
- Przy alergii wziewnej alergeny dostają się do organizmu z wdychanym powietrzem. Skłonność do alergii często dziedziczymy po rodzicach.
2Najczęstsze alergeny wziewne
- Pyłki roślin wiatropylnych: leszczyny, olchy, brzozy, traw, bylicy, ambrozji. Rośliny te wytwarzają ogromne ilości drobnego, lekkiego pyłku, bo tylko jego mała część trafi z wiatrem na kwiat tego samego gatunku.
- Roztocza kurzu domowego – mikroskopijne pajęczaki żyjące w pościeli, materacach i dywanach.
- Zarodniki pleśni – w wilgotnych pomieszczeniach i w gnijących liściach.
- Sierść i naskórek zwierząt, np. kota, psa, konia.
| roślina | kiedy pyli w Polsce |
|---|---|
| leszczyna, olcha | styczeń–marzec |
| brzoza | kwiecień, czasem maj |
| trawy | maj–lipiec, najwięcej w czerwcu |
| bylica | lipiec–wrzesień |
| ambrozja | sierpień–wrzesień |
- Terminy przesuwają się co roku zależnie od pogody.
Dlaczego rośliny wiatropylne wytwarzają bardzo dużo pyłku?
Wiatr roznosi pyłek przypadkowo, więc większość się marnuje.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Jak alergeny się przemieszczają
- Pyłki unosi wiatr i prądy powietrza – nawet na setki kilometrów.
- Przynosimy je do domu na ubraniach i włosach, a zwierzęta – na sierści.
- W domu alergeny gromadzą się w kurzu i unoszą przy sprzątaniu.
Zmiana klimatu wydłuża sezon pylenia – w cieplejszym klimacie drzewa pylą wcześniej. Według raportu Lancet Countdown (2026 r.) drzewa w Europie pylą o 1–2 tygodnie wcześniej niż w latach 90.
4Objawy i jak sobie radzić
- Objawy: katar sienny (wodnisty katar, kichanie), łzawienie i swędzenie oczu, kaszel, czasem duszność. Nieleczona alergia może prowadzić do astmy.
„katar sienny to przeziębienie”
Przeziębienie wywołują wirusy i mija po kilku dniach, a katar sienny wraca co roku w sezonie pylenia.
- Sprawdzamy kalendarz pylenia i komunikaty pyłkowe, a okna otwieramy, gdy pyłku jest mało, np. po deszczu.
- Po powrocie do domu myjemy włosy i zmieniamy ubranie. Na dworze pomagają okulary.
- W domu: odkurzacz z filtrem i częste pranie pościeli.
- Badania i leczenie zleca lekarz alergolog.
Alergen to zwykle nieszkodliwa substancja, na którą organizm alergika reaguje zbyt silnie.
Jak zmiana klimatu wpływa na sezon pylenia w Europie?
W cieplejszym klimacie sezon pylenia zaczyna się wcześniej i trwa dłużej.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: Alergie wziewne
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Zmiana klimatu wydłuża sezon pylenia – w cieplejszym klimacie drzewa pylą wcześniej. Według raportu Lancet Countdown (2026 r.) drzewa w Europie pylą o 1–2 tygodnie wcześniej niż w latach 90.
- Alergen to zwykle nieszkodliwa substancja, na którą organizm alergika reaguje zbyt silnie.
- Alergia to nadmierna reakcja układu odpornościowego na substancję, która dla większości ludzi jest nieszkodliwa. Taka substancja to alergen.
- Pyłki roślin wiatropylnych: leszczyny, olchy, brzozy, traw, bylicy, ambrozji. Rośliny te wytwarzają ogromne ilości drobnego, lekkiego pyłku, bo tylko jego mała część trafi z wiatrem na kwiat tego samego gatunku.
- Roztocza kurzu domowego – mikroskopijne pajęczaki żyjące w pościeli, materacach i dywanach.
- Zarodniki pleśni – w wilgotnych pomieszczeniach i w gnijących liściach.
- Sierść i naskórek zwierząt, np. kota, psa, konia.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Czym jest alergia?
- Anadmierną reakcją układu odpornościowego na zwykle nieszkodliwą substancję
- Bchorobą wywoływaną zawsze przez wirusy
- Czakażeniem organizmu przez chorobotwórcze bakterie
- Dskutkiem braku witamin w pożywieniu
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: nadmierną reakcją układu odpornościowego na zwykle nieszkodliwą substancję – Organizm alergika reaguje zbyt silnie na alergen, np. pyłek.
Który alergen wziewny pochodzi od roślin?
- Azarodniki pleśni
- Bpyłek brzozy
- Cnaskórek kota
- Droztocza kurzu domowego
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: pyłek brzozy – Brzoza to roślina wiatropylna, której pyłek uczula wiele osób.
Dlaczego rośliny wiatropylne wytwarzają bardzo dużo pyłku?
- Apyłek chroni roślinę przed mrozem
- Btylko mała część pyłku trafi z wiatrem na kwiat tego samego gatunku
- Cpyłek ma zwabić owady zapylające kwiaty
- Dpyłek jest pokarmem dla samej rośliny
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: tylko mała część pyłku trafi z wiatrem na kwiat tego samego gatunku – Wiatr roznosi pyłek przypadkowo, więc większość się marnuje.
Tomek jest uczulony na pyłek brzozy. W którym miesiącu objawy będą zwykle najsilniejsze?
- Aw styczniu
- Bw listopadzie
- Cw sierpniu
- Dw kwietniu
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: w kwietniu – Brzoza pyli w Polsce głównie w kwietniu.
Jak daleko wiatr może przenieść pyłki roślin?
- Awyłącznie do najbliższego drzewa
- Bnajwyżej na kilka metrów
- Ctylko w obrębie jednego ogrodu
- Dnawet na setki kilometrów
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: nawet na setki kilometrów – Drobny i lekki pyłek długo unosi się w powietrzu.
Gdzie w domu najczęściej żyją roztocza?
- Aw doniczkach z kaktusami
- Bw wodzie z kranu
- Cw kurzu, pościeli i materacach
- Dw zamrażarce
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: w kurzu, pościeli i materacach – Roztocza żyją w kurzu i miejscach, gdzie są złuszczone komórki naskórka.
Ola ma alergię na pyłki traw. Co warto zrobić w czerwcu po powrocie z boiska?
- Apołożyć się w ubraniu na łóżku
- Bszeroko otworzyć okna w samo południe
- Cwytrzepać ubranie w swoim pokoju
- Dumyć włosy i zmienić ubranie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: umyć włosy i zmienić ubranie – Na włosach i ubraniach przynosimy do domu pyłki.
Jak zmiana klimatu wpływa na sezon pylenia w Europie?
- Asprawia, że trawy przestają pylić
- Bwydłuża go, bo rośliny zaczynają pylić wcześniej
- Cskraca go, bo rośliny pylą później
- Dnie ma na niego żadnego wpływu
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: wydłuża go, bo rośliny zaczynają pylić wcześniej – W cieplejszym klimacie sezon pylenia zaczyna się wcześniej i trwa dłużej.
Cały dział „Organizmy i ekosystemy”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.