1Roztwór, koloid czy zawiesina?
- Substancja zmieszana z wodą tworzy roztwór właściwy, koloid albo zawiesinę – zależnie od wielkości cząstek.
| cecha | roztwór właściwy | koloid | zawiesina |
|---|---|---|---|
| cząstki | najmniejsze, niewidoczne | średnie | duże |
| wygląd | przezroczysty | często mętny | mętna |
| czy cząstki opadają | nie | nie | tak, po czasie |
| wiązka światła | przechodzi bez śladu | widać jasną smugę | słabnie, zatrzymują ją cząstki |
| przykłady | sól lub cukier w wodzie, ocet | mleko, mgła, kisiel, galaretka, białko jaja w wodzie | kreda lub mąka w wodzie, błotnista woda |
2Doświadczenie z wiązką światła
- Świecimy latarką z boku przez trzy szklanki: z wodą z solą, z wodą z kroplami mleka i z wodą z kredą.
- W roztworze soli wiązki nie widać. W wodzie z mlekiem widać jasną smugę – to efekt Tyndalla: cząstki koloidu rozpraszają światło. W zawiesinie światło słabnie, a kreda z czasem opada.
Widoczna smuga światła (efekt Tyndalla) odróżnia koloid od roztworu właściwego.
W której szklance wiązka światła z latarki przejdzie bez widocznej smugi?
Cząstki roztworu właściwego są tak małe, że nie rozpraszają światła.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Sporządzamy koloid i zawiesinę
- Koloid: żelatynę lub kisiel mieszamy z gorącą wodą (pod opieką dorosłego). Po ostygnięciu żelatyna tężeje w galaretkę.
- Zawiesina: łyżkę mąki lub kredy mieszamy z wodą. Po kilkunastu minutach na dnie zbiera się osad.
„mętna ciecz to zawsze zawiesina”
Mleko jest mętne, ale nic z niego nie opada – to koloid.
4Odczyn roztworów
- Roztwór ma odczyn kwasowy, obojętny lub zasadowy. Opisuje to skala pH od 0 do 14.
- pH mniejsze niż 7 – kwasowy (sok z cytryny ok. 2, ocet ok. 3); pH równe 7 – obojętny (woda destylowana); pH większe niż 7 – zasadowy (woda z mydłem).
- Wskaźniki zmieniają barwę zależnie od odczynu. Kolor uniwersalnego papierka wskaźnikowego porównujemy ze skalą barw na opakowaniu.
- Naturalnym wskaźnikiem jest wywar z czerwonej kapusty:
| odczyn | barwa wywaru | przykład |
|---|---|---|
| kwasowy | czerwona lub różowa | ocet, sok z cytryny |
| obojętny | fioletowa | woda destylowana |
| zasadowy | niebieska, zielona, a przy silnie zasadowym żółta | woda z sodą oczyszczoną |
Po dodaniu badanej cieczy wywar z czerwonej kapusty zabarwił się na czerwono. Jaki odczyn ma ta ciecz?
W roztworach kwasowych wywar z czerwonej kapusty jest czerwony lub różowy.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: Roztwory, koloidy i zawiesiny
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Widoczna smuga światła (efekt Tyndalla) odróżnia koloid od roztworu właściwego.
- Koloid: żelatynę lub kisiel mieszamy z gorącą wodą (pod opieką dorosłego). Po ostygnięciu żelatyna tężeje w galaretkę.
- Zawiesina: łyżkę mąki lub kredy mieszamy z wodą. Po kilkunastu minutach na dnie zbiera się osad.
- Wskaźniki zmieniają barwę zależnie od odczynu. Kolor uniwersalnego papierka wskaźnikowego porównujemy ze skalą barw na opakowaniu.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Która mieszanina jest koloidem?
- Amleko
- Bwoda z solą
- Cocet
- Dwoda z kredą
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: mleko – Mleko jest mętne, ale jego cząstki nie opadają i rozpraszają światło.
Po czym rozpoznasz zawiesinę?
- Ajest zawsze całkowicie przezroczysta
- Bjej cząstek nie widać nawet pod mikroskopem
- Cjej cząstki po pewnym czasie opadają na dno
- Dwidać w niej smugę światła, ale nic nie opada
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: jej cząstki po pewnym czasie opadają na dno – W zawiesinie cząstki są duże, więc z czasem osiadają na dnie.
W której szklance wiązka światła z latarki przejdzie bez widocznej smugi?
- Az wodą z kroplami mleka
- Bz wodą z cukrem
- Cz białkiem jaja w wodzie
- Dz rozrobionym kisielem
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: z wodą z cukrem – Cząstki roztworu właściwego są tak małe, że nie rozpraszają światła.
Czym jest efekt Tyndalla?
- Aopadaniem cząstek zawiesiny na dno
- Bszybszym rozpuszczaniem cukru w ciepłej wodzie
- Cwidoczną smugą światła przechodzącego przez koloid
- Dzmianą barwy wskaźnika w occie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: widoczną smugą światła przechodzącego przez koloid – Cząstki koloidu rozpraszają światło, więc widać jego smugę.
Po dodaniu badanej cieczy wywar z czerwonej kapusty zabarwił się na czerwono. Jaki odczyn ma ta ciecz?
- Azasadowy
- Bnie da się tego określić
- Ckwasowy
- Dobojętny
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: kwasowy – W roztworach kwasowych wywar z czerwonej kapusty jest czerwony lub różowy.
Który roztwór ma odczyn zasadowy?
- Aocet
- Bwoda z mydłem
- Csok z cytryny
- Dwoda destylowana
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: woda z mydłem – Woda z mydłem ma pH większe niż 7.
Na skali pH roztwór A ma pH 2, a roztwór B – pH 9. Które zdanie jest prawdziwe?
- AA jest kwasowy, a B zasadowy
- Boba roztwory są kwasowe
- Coba roztwory są obojętne
- DA jest zasadowy, a B kwasowy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: A jest kwasowy, a B zasadowy – Poniżej pH 7 odczyn jest kwasowy, a powyżej – zasadowy.
Jak najprościej przygotować zawiesinę?
- Awymieszać mąkę z wodą
- Brozpuścić sól w wodzie
- Czmieszać ocet z wodą
- Drozpuścić żelatynę w gorącej wodzie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: wymieszać mąkę z wodą – Mąka nie rozpuszcza się w wodzie, a jej cząstki po czasie opadają.
Cały dział „Organizmy i ekosystemy”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.