1Czym są bakterie
- Bakterie to organizmy jednokomórkowe, tak małe, że widać je dopiero pod mikroskopem.
- Ich komórka nie ma jądra komórkowego.
- Mają kształt kulek, pałeczek albo spiralek.
- Żyją wszędzie: w glebie, wodzie, powietrzu, na skórze i w jelitach człowieka. W cieple i wilgoci, przy dostępie pokarmu, bardzo szybko się namnażają.
„wszystkie bakterie są groźne”
Większość bakterii jest nieszkodliwa, a wiele z nich jest nam niezbędnych.
2Bakterie pożyteczne
- Jako destruenci rozkładają martwe szczątki roślin i zwierząt na składniki mineralne, które rośliny znów pobierają. Tak krąży materia w przyrodzie, a w ogrodzie powstaje kompost.
- Bakterie brodawkowe żyją w brodawkach na korzeniach roślin motylkowych (groch, fasola, łubin, koniczyna). Pobierają azot z powietrza i przekazują go roślinie jako naturalny nawóz.
- Bakterie jelitowe pomagają trawić pokarm, wytwarzają niektóre witaminy i wspierają odporność.
- Specjalnie zmienione bakterie wytwarzają leki, np. insulinę dla osób chorych na cukrzycę.
Jaką rolę pełnią w przyrodzie bakterie destruenci?
Dzięki destruentom składniki mineralne wracają do gleby.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Bakterie w przemyśle spożywczym
| rodzaj fermentacji | produkty |
|---|---|
| mlekowa | jogurt, kefir, maślanka, sery, kiszona kapusta i ogórki, zakwas na żurek |
| octowa | ocet, np. jabłkowy lub winny |
- Bakterie fermentacji mlekowej zakwaszają żywność, dzięki czemu kiszonki długo się nie psują.
Fermentacja mlekowa daje jogurt, kefir i kiszonki, a fermentacja octowa – ocet.
4Bakterie szkodliwe i ochrona przed nimi
- Niektóre bakterie wywołują choroby, np. anginę bakteryjną (paciorkowcową), boreliozę (przenoszą ją kleszcze) i salmonellozę (z zakażonego jedzenia, np. jaj i drobiu).
- Bakterie psują żywność – zmienia ona zapach, smak i wygląd.
- Lodówka spowalnia namnażanie bakterii, a gotowanie i pasteryzacja (podgrzanie np. mleka do temperatury niższej niż wrzenie) większość z nich zabijają.
- Mycie rąk przed jedzeniem i po wyjściu z toalety chroni przed zakażeniem.
- Antybiotyki to leki na choroby bakteryjne, przyjmowane tylko na receptę. Nie działają na wirusy, np. grypy czy przeziębienia.
Antybiotyk działa na bakterie, nie na wirusy, i bierze się go wyłącznie na zlecenie lekarza.
- Więcej o chorobach zakaźnych – w temacie o drobnoustrojach i pasożytach.
Kacper ma grypę i chce wziąć antybiotyk, który został po chorobie brata. Co jest prawdą?
Grypę wywołuje wirus, a antybiotyk przepisuje lekarz na choroby bakteryjne.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: Bakterie wokół nas
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Fermentacja mlekowa daje jogurt, kefir i kiszonki, a fermentacja octowa – ocet.
- Antybiotyk działa na bakterie, nie na wirusy, i bierze się go wyłącznie na zlecenie lekarza.
- Bakterie to organizmy jednokomórkowe, tak małe, że widać je dopiero pod mikroskopem.
- Bakterie brodawkowe żyją w brodawkach na korzeniach roślin motylkowych (groch, fasola, łubin, koniczyna). Pobierają azot z powietrza i przekazują go roślinie jako naturalny nawóz.
- Bakterie jelitowe pomagają trawić pokarm, wytwarzają niektóre witaminy i wspierają odporność.
- Lodówka spowalnia namnażanie bakterii, a gotowanie i pasteryzacja (podgrzanie np. mleka do temperatury niższej niż wrzenie) większość z nich zabijają.
- Mycie rąk przed jedzeniem i po wyjściu z toalety chroni przed zakażeniem.
- Antybiotyki to leki na choroby bakteryjne, przyjmowane tylko na receptę. Nie działają na wirusy, np. grypy czy przeziębienia.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Jaka cecha opisuje bakterie?
- Asą jednokomórkowe i nie mają jądra komórkowego
- Bsą wielokomórkowe i nie mają jądra komórkowego
- Csą jednokomórkowe i widać je gołym okiem
- Dsą wielokomórkowe i mają jądro komórkowe
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: są jednokomórkowe i nie mają jądra komórkowego – Bakteria to jedna komórka bez jądra, widoczna tylko pod mikroskopem.
Jaką rolę pełnią w przyrodzie bakterie destruenci?
- Azjadają owady szkodzące uprawom
- Bwytwarzają tlen w liściach roślin
- Crozkładają szczątki organizmów na składniki mineralne
- Dzapylają kwiaty roślin motylkowych
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: rozkładają szczątki organizmów na składniki mineralne – Dzięki destruentom składniki mineralne wracają do gleby.
Na korzeniach których roślin żyją bakterie brodawkowe?
- Asosny, świerka i jodły
- Bziemniaka, buraka i marchwi
- Cpszenicy, żyta i kukurydzy
- Dgrochu, fasoli i koniczyny
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: grochu, fasoli i koniczyny – Bakterie brodawkowe żyją z roślinami motylkowymi i dostarczają im azot.
Który produkt powstaje dzięki fermentacji octowej?
- Aocet
- Bkiszona kapusta
- Ckefir
- Dser żółty
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: ocet – Kefir, kiszonki i ser to produkty fermentacji mlekowej.
Który produkt NIE powstaje z udziałem bakterii?
- Adżem truskawkowy
- Bzakwas na żurek
- Ckiszone ogórki
- Dkefir
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: dżem truskawkowy – Dżem powstaje przez gotowanie owoców z cukrem, bez fermentacji.
Kacper ma grypę i chce wziąć antybiotyk, który został po chorobie brata. Co jest prawdą?
- Aantybiotyk zadziała, jeśli weźmie się go podwójną porcję
- Bantybiotyki nie działają na wirusy, a bierze się je tylko na receptę
- Cantybiotyk szybko wyleczy grypę, bo działa na wszystkie choroby
- Dantybiotyk można brać bez lekarza, jeśli pomógł komuś innemu
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: antybiotyki nie działają na wirusy, a bierze się je tylko na receptę – Grypę wywołuje wirus, a antybiotyk przepisuje lekarz na choroby bakteryjne.
Którą chorobę bakteryjną przenoszą kleszcze?
- Asalmonellozę
- Bboreliozę
- Cgrypę
- Danginę
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: boreliozę – Bakterie wywołujące boreliozę dostają się do organizmu podczas ukłucia kleszcza.
Dlaczego żywność przechowujemy w lodówce?
- Aniska temperatura spowalnia namnażanie bakterii
- Bświatło w lodówce niszczy bakterie
- Cniska temperatura zabija wszystkie bakterie
- Dw lodówce nie ma powietrza, więc bakterie giną
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: niska temperatura spowalnia namnażanie bakterii – W chłodzie bakterie namnażają się wolniej, ale nie giną.
Cały dział „Organizmy i ekosystemy”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.