Dlaczego w słonej wodzie łatwiej unosić się na powierzchni niż w słodkiej?

słona woda ma większą gęstość

słona woda ma mniejszą gęstość

słona woda jest zawsze cieplejsza

Morze Bałtyckie – ściąga i quiz na kartkówkę

ogarniam.edu.pl · Przyroda · Organizmy i ekosystemyklasa 6 · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/sp/6/przyroda/morze-baltyckie/

Morze Bałtyckie

Dowiesz się, jakie jest Morze Bałtyckie, dlaczego ma mało soli, jakie organizmy w nim żyją oraz co mu zagraża.

1Położenie i cechy Bałtyku

Bałtyk to morze śródlądowe – prawie ze wszystkich stron otaczają go lądy. Z Morzem Północnym łączą go wąskie i płytkie Cieśniny Duńskie.
Jest płytki (średnio ok. 53 m, najgłębsze miejsce – Głębia Landsort – 459 m) i młody: powstał ok. 10–12 tys. lat temu z wód topniejącego lądolodu.
Prawie cała Polska leży w zlewisku Bałtyku: wody z dorzeczy Wisły i Odry spływają do tego morza.

Dorzecze to obszar, z którego wody spływają do rzeki głównej. Wisła i Odra zbierają wodę z prawie całej Polski i niosą ją do Bałtyku.

2Dlaczego Bałtyk jest mało słony

Średnie zasolenie Bałtyku to ok. 7‰ (7 g soli w 1 kg wody), a oceanu – ok. 35‰.
Przyczyny: duży dopływ wody słodkiej z rzek i opadów, słaba wymiana wody z oceanem przez wąskie cieśniny oraz małe parowanie w chłodnym klimacie.

cecha	woda słona (morska)	woda słodka
smak	słony	niewyczuwalny
gęstość	większa – łatwiej się unosić	mniejsza
zamarzanie	poniżej 0 °C	w 0 °C

Uwaga na błąd

~~„Bałtyk jest słony jak ocean”~~

Bałtyk ma ok. pięć razy mniej soli niż ocean.

Sprawdź, czy rozumiesz

Która przyczyna wyjaśnia niskie zasolenie Bałtyku?

3Organizmy Bałtyku

Ryby: dorsz, śledź, szprot, flądra.
Ssaki: foka szara oraz morświn – jedyny stały waleń Bałtyku, krytycznie zagrożony (w Bałtyku właściwym ok. 500 osobników).
Inne: małż omułek, meduza chełbia modra, glon brunatny morszczyn, zielenice i sinice.

4Zagrożenia i ochrona

Ścieki i nawozy z pól spływają rzekami do morza. Powodują masowe zakwity sinic, a gdy sinice i glony obumierają i gniją, przy dnie zużywany jest tlen. Powstają martwe strefy bez tlenu i życia.
Inne zagrożenia: wycieki ropy, plastik, broń chemiczna zatopiona po II wojnie światowej i przełowienie ryb, np. dorsza.
Ochrona: oczyszczalnie ścieków, mniej nawozów, ograniczenia połowów, Słowiński i Woliński Park Narodowy. Państwa nadbałtyckie współpracują w komisji HELCOM.

Zapamiętaj

Mało soli w Bałtyku to skutek dużej ilości wody z rzek, słabego połączenia z oceanem i małego parowania.

Sprawdź, czy rozumiesz

Co jest główną przyczyną zakwitów sinic i martwych stref w Bałtyku?

✎Ściąga: Morze Bałtyckie

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

Mało soli w Bałtyku to skutek dużej ilości wody z rzek, słabego połączenia z oceanem i małego parowania.
Ścieki i nawozy z pól spływają rzekami do morza. Powodują masowe zakwity sinic, a gdy sinice i glony obumierają i gniją, przy dnie zużywany jest tlen. Powstają martwe strefy bez tlenu i życia.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

Jakie jest średnie zasolenie Bałtyku?
1. Aok. 0‰
2. Bok. 35‰
3. Cok. 7‰
4. Dok. 70‰
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: ok. 7‰ – W 1 kg wody Bałtyku jest średnio ok. 7 g soli.
Która przyczyna wyjaśnia niskie zasolenie Bałtyku?
1. Asilne parowanie w gorącym klimacie
2. Bduży dopływ wody słodkiej z rzek
3. Cbrak dopływu wody z rzek
4. Dszerokie i głębokie połączenie z oceanem
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: duży dopływ wody słodkiej z rzek – Rzeki wnoszą do Bałtyku dużo wody słodkiej, która rozcieńcza morską.
Przez co Bałtyk łączy się z Morzem Północnym?
1. Aprzez Kanał Sueski
2. Bprzez Cieśninę Gibraltarską
3. Cprzez Cieśniny Duńskie
4. Dprzez cieśninę Bosfor
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: przez Cieśniny Duńskie – Wąskie i płytkie Cieśniny Duńskie słabo przepuszczają słoną wodę z oceanu.
Zasolenie oceanu wynosi ok. 35‰, a Bałtyku ok. 7‰. Ile razy mniej soli ma woda Bałtyku?
1. Aok. 10 razy
2. Bok. 2 razy
3. Cok. 28 razy
4. Dok. 5 razy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: ok. 5 razy – 35 : 7 = 5, więc w Bałtyku jest ok. pięć razy mniej soli.
Który ssak to jedyny waleń stale żyjący w Bałtyku, krytycznie zagrożony wyginięciem?
1. Adorsz
2. Bfoka obrączkowana
3. Cfoka szara
4. Dmorświn
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: morświn – W Bałtyku właściwym żyje tylko ok. 500 morświnów.
Co jest główną przyczyną zakwitów sinic i martwych stref w Bałtyku?
1. Anawozy i ścieki spływające rzekami
2. Bzimne zimy i grube lody
3. Cduża liczba fok szarych
4. Dwydobywanie bursztynu na plażach
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: nawozy i ścieki spływające rzekami – Nawozy i ścieki „użyźniają” wodę, więc glony i sinice rozrastają się masowo.
Dlaczego w słonej wodzie łatwiej unosić się na powierzchni niż w słodkiej?
1. Asłona woda ma większą gęstość
2. Bsłona woda jest głębsza
3. Csłona woda ma mniejszą gęstość
4. Dsłona woda jest zawsze cieplejsza
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: słona woda ma większą gęstość – Woda o większej gęstości mocniej wypycha ciało do góry.
Czym jest chełbia modra?
1. Ameduzą
2. Bmałżem
3. Crybą
4. Dglonem brunatnym
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: meduzą – Chełbia modra to meduza często spotykana latem w Bałtyku.

Cały dział „Organizmy i ekosystemy”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytań Fiszki · 10 🔊 Posłuchaj notatki