ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →
Biologia · powtórka działu · kl. 8

Ekologia – powtórka do sprawdzianu

ogarniam.edu.pl · Biologia · klasa 8ściąga z działu · próbny test: ogarniam.edu.pl/sp/8/biologia/powtorka/ekologia/

Sprawdzian albo kartkówka z działu „Ekologia”? Przeczytaj ściągę, rozwiąż próbny test (16 pytań z odpowiedziami), a potem sprawdź się w teście z wynikiem i oceną.

Test z działu · 10 pytańPróbny sprawdzian na tej stronie ↓

Tematy w dziale

✎Ściąga z działu

Podstawowe pojęcia ekologii

  • osobnik → populacja → biocenoza → ekosystem (biocenoza + biotop) → biosfera
  • Ekologia – nauka o zależnościach między organizmami a ich środowiskiem oraz między samymi organizmami.
  • Środowisko – wszystko, co otacza organizm: czynniki abiotyczne (nieożywione: światło, temperatura, woda, gleba) i biotyczne (ożywione: inne organizmy).

Czynniki środowiska i zależności między organizmami

  • Optimum – najlepsze warunki; poza zakresem tolerancji organizm ginie.
  • Czynniki abiotyczne (nieożywione): temperatura, światło, woda, gleba (składniki mineralne, odczyn), powietrze (O₂, CO₂), wiatr.
  • Czynniki biotyczne (ożywione) – wpływ innych organizmów.

Populacje

  • Zagęszczenie = N przez S
  • Populacja – osobniki jednego gatunku żyjące w tym samym miejscu i czasie, które mogą się ze sobą krzyżować, np. żubry w Puszczy Białowieskiej.
  • Liczebność – liczba wszystkich osobników populacji.

Zależności pokarmowe

  • Na kolejny poziom troficzny przechodzi tylko część energii – średnio ok. 10% (reguła 10%). To przybliżenie: w różnych ekosystemach bywa od kilku do ok. 20%.
  • Producenci – organizmy samożywne, w fotosyntezie wytwarzają związki organiczne: rośliny, glony, sinice.
  • Konsumenci – cudzożywni: I rzędu – roślinożercy (zając, sarna); II rzędu – zjadają roślinożerców (lis, sikora); III rzędu – zjadają konsumentów II rzędu (jastrząb). Wszystkożercy (dzik, człowiek) mogą być konsumentami różnych rzędów.

Obieg materii i przepływ energii w ekosystemie

  • Materia krąży w obiegu zamkniętym, a energia przepływa jednokierunkowo.
  • Obieg materii – pierwiastki (węgiel, azot, tlen) przechodzą z otoczenia do organizmów i z powrotem; są wykorzystywane wielokrotnie.
  • Przepływ energii – jednokierunkowy: Słońce → producenci → konsumenci → destruenci. Na każdym poziomie część energii jest tracona jako ciepło i nie wraca do obiegu.

Sukcesja ekologiczna

  • Zagęszczenie = liczba osobników przez powierzchnia
  • Sukcesja ekologiczna – stopniowe, uporządkowane zmiany składu gatunkowego ekosystemu w czasie, prowadzące do stadium stabilnego.
  • Klimaks – końcowe, względnie stabilne stadium sukcesji. W klimacie Polski jest nim zwykle las.

Różnorodność biologiczna i jej ochrona

  • Różnorodność biologiczna (bioróżnorodność) ma trzy poziomy: genetyczny (różne allele w populacjach, np. odmiany jabłoni), gatunkowy (liczba gatunków) i ekosystemowy (różne ekosystemy: lasy, łąki, torfowiska, jeziora).
  • Ochrona gatunkowa bywa ścisła (nie wolno niszczyć ani pozyskiwać osobników) lub częściowa (dopuszcza ograniczone pozyskiwanie).
  • Ochrona in situ – w miejscu występowania; ex situ – poza nim: ogrody botaniczne, zoo, banki nasion. Restytucja żubra: gatunek odtworzono z osobników z ogrodów zoologicznych i wypuszczono w Puszczy Białowieskiej.

Zasoby przyrody i zagrożenia środowiska

  • Najpierw ogranicz, potem użyj ponownie, na końcu oddaj do recyklingu.
  • Zasoby nieodnawialne nie odtwarzają się w czasie życia ludzi: węgiel, ropa naftowa, gaz ziemny, rudy metali.
  • Zasoby odnawialne odtwarzają się: woda, drewno, ryby, gleba, energia Słońca i wiatru. Odnawialne nie znaczy nieograniczone – przełowione łowisko czy wycięty las odradzają się latami.

?Próbny sprawdzian

Pytania z każdego tematu działu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź z wyjaśnieniem.

  1. Wszystkie szczupaki żyjące w jednym jeziorze tworzą

    1. Abiotop
    2. Bpopulację
    3. Cbiocenozę
    4. Dekosystem
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: populację – Populacja to osobniki jednego gatunku na tym samym obszarze w tym samym czasie.

  2. Biotop to

    1. Apopulacja jednego gatunku
    2. Bwszystkie ekosystemy Ziemi
    3. Cwszystkie organizmy w ekosystemie
    4. Dnieożywiona część ekosystemu
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: nieożywiona część ekosystemu – Biotop tworzą m.in. woda, gleba, powietrze, światło i temperatura.

  3. Jak nazywa się zależność, w której oba gatunki odnoszą korzyść?

    1. Amutualizm
    2. Bkomensalizm
    3. Cpasożytnictwo
    4. Dkonkurencja
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: mutualizm – W mutualizmie oba gatunki mają znak +.

  4. Hiena zjada resztki zdobyczy lwa, a lew nic na tym nie traci ani nie zyskuje. To przykład

    1. Akomensalizmu
    2. Bdrapieżnictwa
    3. Cmutualizmu
    4. Dpasożytnictwa
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: komensalizmu – Komensalizm: jeden gatunek +, drugi 0.

  5. Na powierzchni 4 m² policzono 48 osobników stonogi. Jakie jest zagęszczenie populacji?

    1. A52 os./m²
    2. B12 os./m²
    3. C192 os./m²
    4. D44 os./m²
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: 12 os./m² – 48 : 4 = 12 os./m².

  6. Co to jest populacja?

    1. Aosobniki jednego gatunku żyjące w tym samym miejscu i czasie
    2. Bosobniki jednego gatunku żyjące na całej Ziemi
    3. Cosobniki różnych gatunków zjadające ten sam pokarm
    4. Dwszystkie organizmy żyjące w lesie
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: osobniki jednego gatunku żyjące w tym samym miejscu i czasie – Populację tworzy jeden gatunek na określonym terenie.

  7. Która grupa organizmów należy do producentów?

    1. Arośliny, glony i sinice
    2. Bdrapieżniki
    3. Cbakterie i grzyby
    4. Droślinożercy
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: rośliny, glony i sinice – Producenci wytwarzają związki organiczne w fotosyntezie.

  8. W łańcuchu trawa → konik polny → żaba → bocian żaba jest konsumentem

    1. AIII rzędu
    2. Bproducentem
    3. CI rzędu
    4. DII rzędu
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: II rzędu – Żaba zjada roślinożercę, więc jest konsumentem II rzędu.

  9. W jakiej postaci rośliny pobierają azot?

    1. ACO₂ z powietrza
    2. Bazotu cząsteczkowego N₂ z powietrza
    3. Cbiałek z gleby
    4. Djonów azotanowych i amonowych z gleby
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: jonów azotanowych i amonowych z gleby – Rośliny nie potrafią wykorzystać N₂ – pobierają związki azotu z gleby.

  10. Które organizmy wiążą azot cząsteczkowy z powietrza?

    1. Arośliny motylkowe bez bakterii
    2. Bzwierzęta roślinożerne
    3. Cbakterie brodawkowe
    4. Dgrzyby kapeluszowe
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: bakterie brodawkowe – Bakterie brodawkowe żyją w brodawkach na korzeniach roślin motylkowych.

  11. Jak nazywa się końcowe, stabilne stadium sukcesji?

    1. Aorganizm pionierski
    2. Beutrofizacja
    3. Cbiocenoza pierwotna
    4. Dklimaks
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: klimaks – Klimaks to względnie trwałe stadium kończące sukcesję.

  12. Który przykład dotyczy sukcesji pierwotnej?

    1. Azarastanie porzuconego pola
    2. Bzarastanie nagiej skały
    3. Czarastanie wyciętej polany
    4. Dodrastanie lasu po pożarze
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: zarastanie nagiej skały – Na nagiej skale nie ma gleby ani wcześniejszych organizmów.

  13. Która forma ochrony obejmuje pojedynczy obiekt, np. stary dąb?

    1. Apark narodowy
    2. Bpomnik przyrody
    3. Cpark krajobrazowy
    4. Dobszar Natura 2000
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: pomnik przyrody – Pomnikiem przyrody bywa drzewo, głaz lub źródło.

  14. Który park narodowy jest najstarszy w Polsce?

    1. ATatrzański
    2. BSłowiński
    3. CBiałowieski
    4. DBiebrzański
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Białowieski – Białowieski PN utworzono w 1932 roku.

  15. Który zasób jest nieodnawialny?

    1. Adrewno
    2. Bwęgiel kamienny
    3. Cenergia wiatru
    4. Dwoda
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: węgiel kamienny – Węgiel powstawał przez miliony lat i nie odtworzy się w czasie życia ludzi.

  16. Co oznacza, że ryby to zasób odnawialny?

    1. Anie trzeba ich chronić
    2. Bodtwarzają się, ale przełowienie może je wyczerpać
    3. Cmożna je łowić bez żadnych limitów
    4. Dsą nieograniczone
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: odtwarzają się, ale przełowienie może je wyczerpać – Odnawialność nie oznacza nieograniczonej dostępności.

Sprawdzian już blisko? Zrób test z całego działu

10 losowych pytań z tematów działu, wynik w procentach i ocena od 1 do 6. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Test z działu · 10 pytańWszystkie tematy: Biologia