Dlaczego piramida liczebności dla dębu i żerujących na nim owadów jest odwrócona?

jeden duży producent wyżywia tysiące małych konsumentów

dąb ma mniej energii niż owady

Dlaczego łańcuchy pokarmowe są krótkie?

na każdym poziomie traci się ok. 90% energii

producenci mają mało energii słonecznej

destruenci zjadają konsumentów

Zależności pokarmowe – ściąga i quiz

ogarniam.edu.pl · Biologia · Ekologiaklasa 8 · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/sp/8/biologia/zaleznosci-pokarmowe/

Zależności pokarmowe

Kto kogo zjada w ekosystemie: producenci, konsumenci, destruenci, łańcuchy i sieci pokarmowe oraz piramidy ekologiczne.

1Ogniwa łańcucha pokarmowego

Producenci – organizmy samożywne, w fotosyntezie wytwarzają związki organiczne: rośliny, glony, sinice.
Konsumenci – cudzożywni: I rzędu – roślinożercy (zając, sarna); II rzędu – zjadają roślinożerców (lis, sikora); III rzędu – zjadają konsumentów II rzędu (jastrząb). Wszystkożercy (dzik, człowiek) mogą być konsumentami różnych rzędów.
Destruenci (reducenci) – bakterie i grzyby; rozkładają martwą materię organiczną na proste związki nieorganiczne.

2Łańcuchy i sieci pokarmowe

Łańcuch spasania zaczyna się od żywego producenta: trawa → zając → lis.
Łańcuch detrytusowy zaczyna się od martwej materii (detrytusu): opadłe liście → dżdżownica → kret.
Sieć pokarmowa – połączone łańcuchy pokarmowe ekosystemu; jest stabilniejsza niż pojedynczy łańcuch.
Zmiana liczebności jednego gatunku wpływa na całą sieć: gdy ubędzie lisów, przybędzie zajęcy, a zające zjedzą więcej roślin.
Poziom troficzny – miejsce w łańcuchu (producenci – I poziom, konsumenci I rzędu – II poziom itd.).

Strzałka prowadzi od zjadanego do zjadającego.

Sprawdź, czy rozumiesz

Jaką rolę pełnią destruenci?

3Piramidy ekologiczne

Piramida	Co pokazuje	Czy może być odwrócona
liczebności	liczbę osobników na poziomach	tak – np. jeden dąb i tysiące owadów
biomasy	masę organizmów na poziomach	rzadko (np. w morzu)
energii	energię na poziomach	nigdy

Na wyższy poziom przechodzi średnio ok. 10% energii.

Zapamiętaj

Na kolejny poziom troficzny przechodzi tylko część energii – średnio ok. 10% (reguła 10%). To przybliżenie: w różnych ekosystemach bywa od kilku do ok. 20%.

Przykład: trawa ma 10 000 kJ energii. Zające: 10% z 10 000 = 1000 kJ. Lisy: 10% z 1000 = 100 kJ.
Reszta energii jest zużywana na życie i tracona jako ciepło – dlatego łańcuchy mają zwykle 3–5 ogniw.

Uwaga na błąd

Odwracanie strzałek – w łańcuchu strzałka wskazuje, kto zjada, a nie kto jest zjadany.

✎Ściąga: Zależności pokarmowe

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

Na kolejny poziom troficzny przechodzi tylko część energii – średnio ok. 10% (reguła 10%). To przybliżenie: w różnych ekosystemach bywa od kilku do ok. 20%.
Producenci – organizmy samożywne, w fotosyntezie wytwarzają związki organiczne: rośliny, glony, sinice.
Konsumenci – cudzożywni: I rzędu – roślinożercy (zając, sarna); II rzędu – zjadają roślinożerców (lis, sikora); III rzędu – zjadają konsumentów II rzędu (jastrząb). Wszystkożercy (dzik, człowiek) mogą być konsumentami różnych rzędów.
Destruenci (reducenci) – bakterie i grzyby; rozkładają martwą materię organiczną na proste związki nieorganiczne.
Łańcuch spasania zaczyna się od żywego producenta: trawa → zając → lis.
Łańcuch detrytusowy zaczyna się od martwej materii (detrytusu): opadłe liście → dżdżownica → kret.
Sieć pokarmowa – połączone łańcuchy pokarmowe ekosystemu; jest stabilniejsza niż pojedynczy łańcuch.
Poziom troficzny – miejsce w łańcuchu (producenci – I poziom, konsumenci I rzędu – II poziom itd.).

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

Która grupa organizmów należy do producentów?
1. Arośliny, glony i sinice
2. Bdrapieżniki
3. Cbakterie i grzyby
4. Droślinożercy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: rośliny, glony i sinice – Producenci wytwarzają związki organiczne w fotosyntezie.
W łańcuchu trawa → konik polny → żaba → bocian żaba jest konsumentem
1. AIII rzędu
2. Bproducentem
3. CI rzędu
4. DII rzędu
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: II rzędu – Żaba zjada roślinożercę, więc jest konsumentem II rzędu.
Producenci mają 20 000 kJ energii. Ile energii dotrze do konsumentów II rzędu (reguła 10%)?
1. A200 kJ
2. B20 kJ
3. C2000 kJ
4. D18 000 kJ
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: 200 kJ – 20 000 → 2000 → 200 kJ.
Jaką rolę pełnią destruenci?
1. Azjadają roślinożerców
2. Bzapylają rośliny
3. Cwytwarzają tlen w fotosyntezie
4. Drozkładają martwą materię organiczną na związki nieorganiczne
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: rozkładają martwą materię organiczną na związki nieorganiczne – Bakterie i grzyby zamykają obieg materii.
Która piramida ekologiczna nigdy nie może być odwrócona?
1. Abiomasy
2. Bliczebności
3. Cenergii
4. Dkażda może być odwrócona
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: energii – Na każdym poziomie część energii jest tracona jako ciepło.
Łańcuch opadłe liście → dżdżownica → kret to łańcuch
1. Aodwrócony
2. Bpasożytniczy
3. Cdetrytusowy
4. Dspasania
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: detrytusowy – Zaczyna się od martwej materii organicznej.
Dlaczego piramida liczebności dla dębu i żerujących na nim owadów jest odwrócona?
1. Adąb ma mniej energii niż owady
2. Bowady są producentami
3. Cjeden duży producent wyżywia tysiące małych konsumentów
4. Dowady nie zjadają liści
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: jeden duży producent wyżywia tysiące małych konsumentów – Liczy się osobniki, a nie ich masę.
Dlaczego łańcuchy pokarmowe są krótkie?
1. Adrapieżników jest zbyt dużo
2. Bproducenci mają mało energii słonecznej
3. Cdestruenci zjadają konsumentów
4. Dna każdym poziomie traci się ok. 90% energii
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: na każdym poziomie traci się ok. 90% energii – Na wyższe poziomy dociera coraz mniej energii.

Cały dział „Ekologia”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytań Fiszki · 10 🔊 Posłuchaj notatki