1Populacja i jej liczebność
- Populacja – osobniki jednego gatunku żyjące w tym samym miejscu i czasie, które mogą się ze sobą krzyżować, np. żubry w Puszczy Białowieskiej.
- Liczebność – liczba wszystkich osobników populacji.
- Zagęszczenie – liczba osobników na jednostkę powierzchni (lub objętości – w wodzie).
Zagęszczenie = N przez S
- N – liczebność (liczba osobników), S – powierzchnia (m², ha) lub objętość wody (l, m³); wynik podajemy np. w os./m².
- Przykład: na łące o powierzchni 4 m² policzono 48 ślimaków. Krok 1: N = 48 osobników, S = 4 m². Krok 2: 48 przez 4 = 12. Wynik: 12 os./m².
2Struktura populacji
- Struktura wiekowa – udział osobników młodych (przedrozrodczych), dorosłych (rozrodczych) i starych (porozrodczych). Przedstawia się ją w piramidzie wieku.
| Typ populacji | Kształt piramidy | Co się dzieje z liczebnością |
|---|---|---|
| rozwijająca się | szeroka podstawa – dużo młodych | rośnie |
| stabilna | podobna liczba młodych i dorosłych | utrzymuje się |
| wymierająca (starzejąca się) | wąska podstawa – mało młodych | maleje |
- Struktura płciowa – stosunek liczby samców do samic.
Piramida wieku ma szeroką podstawę – dużo osobników młodych. Taka populacja jest
Duża liczba młodych oznacza wzrost liczebności.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Rozmieszczenie osobników
- Równomierne – podobne odległości między osobnikami, np. drzewa w szkółce leśnej, gniazda mew.
- Losowe – bez wyraźnego wzoru, np. mniszki na łące.
- Skupiskowe – w grupach, najczęstsze w przyrodzie, np. stado saren, mrowisko.
4Dynamika liczebności
- Rozrodczość – liczba nowych osobników, które przybyły w wyniku rozmnażania w jednostce czasu.
- Śmiertelność – liczba osobników, które zginęły w jednostce czasu.
- Migracje: imigracja – osobniki napływają do populacji; emigracja – opuszczają ją.
- Liczebność rośnie, gdy rozrodczość + imigracja > śmiertelność + emigracja.
- Dynamika liczebności – zmiany liczebności w czasie, np. wahania liczby zajęcy i lisów z roku na rok.
Mylenie liczebności z zagęszczeniem – zagęszczenie zawsze ma jednostkę, np. os./m² lub os./ha.
Kiedy liczebność populacji zmaleje?
Ubywa więcej osobników, niż przybywa.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: Populacje
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Zagęszczenie = N przez S
- Populacja – osobniki jednego gatunku żyjące w tym samym miejscu i czasie, które mogą się ze sobą krzyżować, np. żubry w Puszczy Białowieskiej.
- Liczebność – liczba wszystkich osobników populacji.
- Zagęszczenie – liczba osobników na jednostkę powierzchni (lub objętości – w wodzie).
- N – liczebność (liczba osobników), S – powierzchnia (m², ha) lub objętość wody (l, m³); wynik podajemy np. w os./m².
- Struktura wiekowa – udział osobników młodych (przedrozrodczych), dorosłych (rozrodczych) i starych (porozrodczych). Przedstawia się ją w piramidzie wieku.
- Struktura płciowa – stosunek liczby samców do samic.
- Równomierne – podobne odległości między osobnikami, np. drzewa w szkółce leśnej, gniazda mew.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Na powierzchni 4 m² policzono 48 osobników stonogi. Jakie jest zagęszczenie populacji?
- A52 os./m²
- B12 os./m²
- C192 os./m²
- D44 os./m²
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: 12 os./m² – 48 : 4 = 12 os./m².
Co to jest populacja?
- Aosobniki jednego gatunku żyjące w tym samym miejscu i czasie
- Bosobniki jednego gatunku żyjące na całej Ziemi
- Cosobniki różnych gatunków zjadające ten sam pokarm
- Dwszystkie organizmy żyjące w lesie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: osobniki jednego gatunku żyjące w tym samym miejscu i czasie – Populację tworzy jeden gatunek na określonym terenie.
Piramida wieku ma szeroką podstawę – dużo osobników młodych. Taka populacja jest
- Awymierająca
- Bstarzejąca się
- Crozwijająca się
- Dstabilna
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: rozwijająca się – Duża liczba młodych oznacza wzrost liczebności.
Jak nazywa się napływ osobników do populacji z zewnątrz?
- Aimigracja
- Bśmiertelność
- Cemigracja
- Drozrodczość
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: imigracja – Imigracja zwiększa liczebność populacji.
Sarny żyją w stadach. To przykład rozmieszczenia
- Askupiskowego
- Brównomiernego
- Closowego
- Dprzypadkowego i równomiernego
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: skupiskowego – Osobniki tworzą grupy.
Kiedy liczebność populacji zmaleje?
- Agdy śmiertelność i emigracja przewyższą rozrodczość i imigrację
- Bgdy zagęszczenie jest stałe
- Cgdy przeważa imigracja
- Dgdy rozrodczość jest większa niż śmiertelność
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: gdy śmiertelność i emigracja przewyższą rozrodczość i imigrację – Ubywa więcej osobników, niż przybywa.
Co opisuje struktura płciowa populacji?
- Audział osobników młodych i starych
- Bliczbę osobników na 1 m²
- Csposób rozmieszczenia osobników
- Dstosunek liczby samców do samic
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: stosunek liczby samców do samic – Strukturę płciową wyrażamy proporcją samców i samic.
W szkółce leśnej sadzonki sosny posadzono w równych odstępach. To rozmieszczenie
- Agrupowe
- Blosowe
- Crównomierne
- Dskupiskowe
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: równomierne – Odległości między osobnikami są podobne.
Cały dział „Ekologia”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.