✎Ściąga z działu
Wzory i nazwy kwasów
- Wzór ogólny kwasu: HₙR, gdzie n – liczba atomów wodoru, R – reszta kwasowa
- Wartościowość reszty kwasowej = liczba atomów wodoru w cząsteczce kwasu
- Kwas to związek chemiczny zbudowany z atomów wodoru i reszty kwasowej.
Otrzymywanie kwasów
- Kwas beztlenowy: niemetal + wodór → wodorek (gaz); wodorek + woda → kwas
- tlenek kwasowy + woda → kwas tlenowy
- Tlenek kwasowy (tlenek niemetalu) reaguje z wodą i powstaje kwas tlenowy.
Właściwości i zastosowania kwasów
- Rozcieńczając: wlewamy kwas do wody, nigdy odwrotnie!
- Miedź i srebro nie wypierają wodoru z kwasu solnego – brak objawów reakcji.
Dysocjacja jonowa kwasów
- Kwas według Arrheniusa – substancja, która w wodzie dysocjuje na kationy wodoru H⁺ i aniony reszty kwasowej.
- Dysocjacja jonowa (elektrolityczna) – rozpad substancji na jony pod wpływem wody.
- Kation – jon dodatni (np. H⁺), anion – jon ujemny (np. Cl⁻).
Wodorotlenki i zasady
- Wzór ogólny: M(OH)ₙ, gdzie n = wartościowość metalu
- Zasada – wodorotlenek rozpuszczalny w wodzie; w roztworze dysocjuje na kationy metalu i aniony OH⁻
- Wodorotlenek składa się z atomu metalu i grup wodorotlenowych OH (grupa OH jest jednowartościowa).
Odczyn roztworu i skala pH
- pH < 7 – kwasowy, pH = 7 – obojętny, pH > 7 – zasadowy
- Odczyn kwasowy – w roztworze więcej jonów H⁺ niż OH⁻.
- Odczyn obojętny – liczba jonów H⁺ i OH⁻ jest jednakowa (czysta woda).
?Próbny sprawdzian
Pytania z każdego tematu działu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź z wyjaśnieniem.
Jaki wzór ma kwas siarkowy(VI)?
- AH₂S
- BHSO₄
- CH₂SO₄
- DH₂SO₃
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: H₂SO₄ – Siarka ma w nim wartościowość VI: 4 · 2 − 2 = 6.
Który kwas jest kwasem beztlenowym?
- AHNO₃
- BH₂S
- CH₂CO₃
- DH₃PO₄
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: H₂S – Kwas siarkowodorowy nie zawiera tlenu.
Jaką wartościowość ma reszta kwasowa w H₃PO₄?
- AV
- BIV
- CI
- DIII
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: III – Wartościowość reszty to liczba atomów wodoru w kwasie – tu 3.
Z jakiego tlenku otrzymamy kwas siarkowy(IV)?
- ASO₃
- BSO
- CSO₂
- DS₂O₃
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: SO₂ – Siarka ma wartościowość IV w SO₂ i w H₂SO₃.
Który współczynnik przed H₂O uzgadnia równanie P₄O₁₀ + …H₂O → 4H₃PO₄?
- A6
- B12
- C3
- D4
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: 6 – 4H₃PO₄ zawiera 12 atomów H, czyli potrzeba 6 cząsteczek wody.
Jak powstaje kwas chlorowodorowy?
- Achlor rozpuszcza się w wodzie
- Bchlorowodór rozpuszcza się w wodzie
- Ctlenek chloru reaguje z wodą
- Dsól kuchenna rozpuszcza się w wodzie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: chlorowodór rozpuszcza się w wodzie – Kwas solny to wodny roztwór gazowego chlorowodoru HCl.
Jak bezpiecznie rozcieńczyć stężony kwas siarkowy(VI)?
- Aszybko zmieszać w zamkniętej butelce
- Bwlewać wodę do kwasu
- Cogrzać kwas przed dodaniem wody
- Dwlewać kwas do wody
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: wlewać kwas do wody – Wlewanie wody do kwasu grozi gwałtownym wrzeniem i rozpryskiem.
Który metal NIE wypiera wodoru z kwasu solnego?
- Amagnez
- Bżelazo
- Ccynk
- Dmiedź
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: miedź – Miedź to metal mało aktywny – nie reaguje z HCl.
Jaki gaz wydziela się w reakcji magnezu z kwasem siarkowym(VI)?
- Achlor
- Btlenek węgla(IV)
- Cwodór
- Dtlen
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: wodór – Mg + H₂SO₄ → MgSO₄ + H₂↑.
Poprawne równanie dysocjacji kwasu siarkowego(VI) to
- AH₂SO₄ → 2H⁺ + SO₄⁻
- BH₂SO₄ → H₂⁺ + SO₄⁻
- CH₂SO₄ → 2H⁺ + SO₄²⁻
- DH₂SO₄ → H⁺ + SO₄²⁻
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: H₂SO₄ → 2H⁺ + SO₄²⁻ – Dwa kationy H⁺ równoważą ładunek anionu 2−.
Ile kationów wodoru powstaje z jednej cząsteczki H₃PO₄ (zapis sumaryczny)?
- A1
- B3
- C4
- D2
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: 3 – H₃PO₄ → 3H⁺ + PO₄³⁻.
Jon NO₃⁻ to anion
- Aazotowy
- Bamonowy
- Cazotkowy
- Dazotanowy(V)
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: azotanowy(V) – Powstaje z dysocjacji kwasu azotowego(V).
Który wodorotlenek NIE tworzy zasady?
- ANaOH
- BCu(OH)₂
- CCa(OH)₂
- DKOH
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Cu(OH)₂ – Cu(OH)₂ jest trudno rozpuszczalny w wodzie.
Woda wapienna to roztwór
- Awodorotlenku sodu
- Btlenku wapnia
- Cwęglanu wapnia
- Dwodorotlenku wapnia
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: wodorotlenku wapnia – Woda wapienna to wodny roztwór Ca(OH)₂.
Wzór wodorotlenku glinu to
- AAl₃OH
- BAl(OH)₃
- CAlOH
- DAl(OH)₂
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Al(OH)₃ – Glin jest trójwartościowy, więc ma trzy grupy OH.
Jaką barwę przyjmuje fenoloftaleina w roztworze zasadowym?
- Amalinową
- Bżółtą
- Cbezbarwną
- Dczerwoną
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: malinową – Fenoloftaleina barwi się na malinowo tylko w zasadach.
Roztwór o pH = 3 ma odczyn
- Akwasowy
- Bsłabo zasadowy
- Cobojętny
- Dzasadowy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: kwasowy – pH mniejsze od 7 oznacza odczyn kwasowy.
Oranż metylowy w roztworze obojętnym jest
- Apomarańczowy
- Bżółty
- Cbezbarwny
- Dczerwony
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: pomarańczowy – Czerwony jest w kwasach, żółty w zasadach.
Sprawdzian już blisko? Zrób test z całego działu
10 losowych pytań z tematów działu, wynik w procentach i ocena od 1 do 6. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.