1Czym jest kwas
- Kwas to związek chemiczny zbudowany z atomów wodoru i reszty kwasowej.
- W roztworze wodnym kwas rozpada się na kationy wodoru H⁺ i aniony reszty kwasowej.
Wzór ogólny kwasu: HₙR, gdzie n – liczba atomów wodoru, R – reszta kwasowa
- H – wodór. n jest równe wartościowości reszty kwasowej. Np. H₂SO₄: n = 2, R = SO₄ (reszta dwuwartościowa).
2Kwasy beztlenowe i tlenowe
- Kwasy beztlenowe nie mają w cząsteczce tlenu: HCl, H₂S.
- Kwasy tlenowe zawierają tlen: HNO₃, H₂SO₃, H₂SO₄, H₂CO₃, H₃PO₄.
| Nazwa kwasu | Wzór | Reszta kwasowa | Wartościowość reszty |
|---|---|---|---|
| chlorowodorowy (solny) | HCl | Cl | I |
| siarkowodorowy | H₂S | S | II |
| azotowy(V) | HNO₃ | NO₃ | I |
| siarkowy(IV) | H₂SO₃ | SO₃ | II |
| siarkowy(VI) | H₂SO₄ | SO₄ | II |
| węglowy | H₂CO₃ | CO₃ | II |
| fosforowy(V) | H₃PO₄ | PO₄ | III |
Inna nazwa kwasu chlorowodorowego to
HCl w roztworze wodnym nazywamy zwyczajowo kwasem solnym.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Reszta kwasowa i jej wartościowość
- Reszta kwasowa zostaje po „odjęciu” atomów wodoru, np. w HNO₃ – NO₃.
Wartościowość reszty kwasowej = liczba atomów wodoru w cząsteczce kwasu
4Skąd liczba w nawiasie w nazwie?
- Liczba rzymska to wartościowość niemetalu (atomu centralnego) w kwasie tlenowym.
- Przykład H₂SO₄ krok po kroku: wodór daje 2 · I = 2, tlen 4 · II = 8; siarka musi wyrównać różnicę: 8 − 2 = 6, więc S ma wartościowość VI → kwas siarkowy(VI).
Mylenie H₂SO₃ z H₂SO₄ albo pomijanie liczby rzymskiej w nazwie. Kwas siarkowy(IV) ma 3 atomy tlenu, siarkowy(VI) – 4.
Reszta kwasowa kwasu węglowego to
Po odjęciu dwóch atomów wodoru z H₂CO₃ zostaje CO₃.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: Wzory i nazwy kwasów
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Wzór ogólny kwasu: HₙR, gdzie n – liczba atomów wodoru, R – reszta kwasowa
- Wartościowość reszty kwasowej = liczba atomów wodoru w cząsteczce kwasu
- Kwas to związek chemiczny zbudowany z atomów wodoru i reszty kwasowej.
- Kwasy beztlenowe nie mają w cząsteczce tlenu: HCl, H₂S.
- Kwasy tlenowe zawierają tlen: HNO₃, H₂SO₃, H₂SO₄, H₂CO₃, H₃PO₄.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Jaki wzór ma kwas siarkowy(VI)?
- AH₂S
- BHSO₄
- CH₂SO₄
- DH₂SO₃
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: H₂SO₄ – Siarka ma w nim wartościowość VI: 4 · 2 − 2 = 6.
Który kwas jest kwasem beztlenowym?
- AHNO₃
- BH₂S
- CH₂CO₃
- DH₃PO₄
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: H₂S – Kwas siarkowodorowy nie zawiera tlenu.
Jaką wartościowość ma reszta kwasowa w H₃PO₄?
- AV
- BIV
- CI
- DIII
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: III – Wartościowość reszty to liczba atomów wodoru w kwasie – tu 3.
Kwas HNO₃ to kwas
- Aazotowy(V)
- Bamonowy
- Cazotowodorowy
- Dazotowy(III)
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: azotowy(V) – Azot ma tu wartościowość V: 3 · 2 − 1 = 5.
Reszta kwasowa kwasu węglowego to
- AC
- BCO₃
- CCO₂
- DH₂CO₃
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: CO₃ – Po odjęciu dwóch atomów wodoru z H₂CO₃ zostaje CO₃.
Inna nazwa kwasu chlorowodorowego to
- Achlorek wodoru(I)
- Bkwas solny
- Ckwas chlorowy
- Dkwas siarkowy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: kwas solny – HCl w roztworze wodnym nazywamy zwyczajowo kwasem solnym.
Jaką wartościowość ma siarka w H₂SO₃?
- AVI
- BIII
- CIV
- DII
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: IV – Tlen: 3 · 2 = 6, wodór: 2, więc siarka 6 − 2 = 4.
Ile kwasów tlenowych jest wśród: HCl, H₂SO₃, H₂S, H₃PO₄?
- A2
- B3
- C4
- D1
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: 2 – Tlen mają tylko H₂SO₃ i H₃PO₄.
Cały dział „Kwasy i wodorotlenki”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.