1Bezpieczeństwo
- Kwasy są żrące – pracujemy w okularach i rękawicach; nigdy nie sprawdzamy ich smaku.
Rozcieńczając: wlewamy kwas do wody, nigdy odwrotnie!
- Doświadczenia ze stężonymi kwasami to pokaz nauczyciela lub film, nie samodzielne ćwiczenie ucznia.
2Najważniejsze kwasy
| Kwas | Właściwości | Zastosowania |
|---|---|---|
| HCl | bezbarwny, stężony „dymi” i ma ostry zapach; jest w soku żołądkowym | czyszczenie metali, przemysł, laboratorium |
| H₂SO₄ | oleista ciecz, higroskopijny (pochłania wodę), zwęgla cukier i papier | akumulatory, nawozy, barwniki |
| HNO₃ | bezbarwny, na świetle żółknie, barwi białko (skórę) na żółto | nawozy, materiały wybuchowe |
| H₃PO₄ | czysty – bezbarwne ciało stałe, dobrze rozpuszczalny | nawozy, dodatek do napojów typu cola, odrdzewiacze |
Jak bezpiecznie rozcieńczyć stężony kwas siarkowy(VI)?
Wlewanie wody do kwasu grozi gwałtownym wrzeniem i rozpryskiem.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Reakcje kwasów
- Z metalami aktywnymi (np. Zn, Mg, Fe) wydziela się wodór: Zn + 2HCl → ZnCl₂ + H₂↑, Mg + H₂SO₄ → MgSO₄ + H₂↑.
- Miedź i srebro nie wypierają wodoru z kwasu solnego – brak objawów reakcji.
- Kwas azotowy(V) reaguje z wieloma metalami (nawet z miedzią), ale nie wydziela wodoru, tylko tlenki azotu.
- Z tlenkami metali i wodorotlenkami kwasy tworzą sól i wodę: CuO + H₂SO₄ → CuSO₄ + H₂O.
- Roztwory kwasów przewodzą prąd i barwią oranż metylowy na czerwono.
„każdy metal z każdym kwasem daje wodór”
Wodór wydzielają tylko metale aktywne, a z kwasem azotowym(V) wodór nie powstaje.
✎Ściąga: Właściwości i zastosowania kwasów
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Rozcieńczając: wlewamy kwas do wody, nigdy odwrotnie!
- Miedź i srebro nie wypierają wodoru z kwasu solnego – brak objawów reakcji.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Jak bezpiecznie rozcieńczyć stężony kwas siarkowy(VI)?
- Aszybko zmieszać w zamkniętej butelce
- Bwlewać wodę do kwasu
- Cogrzać kwas przed dodaniem wody
- Dwlewać kwas do wody
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: wlewać kwas do wody – Wlewanie wody do kwasu grozi gwałtownym wrzeniem i rozpryskiem.
Który metal NIE wypiera wodoru z kwasu solnego?
- Amagnez
- Bżelazo
- Ccynk
- Dmiedź
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: miedź – Miedź to metal mało aktywny – nie reaguje z HCl.
Jaki gaz wydziela się w reakcji magnezu z kwasem siarkowym(VI)?
- Achlor
- Btlenek węgla(IV)
- Cwodór
- Dtlen
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: wodór – Mg + H₂SO₄ → MgSO₄ + H₂↑.
Który kwas jest higroskopijny i zwęgla cukier?
- Afosforowy(V)
- Bsiarkowy(VI)
- Csolny
- Dwęglowy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: siarkowy(VI) – Stężony H₂SO₄ odbiera substancjom organicznym wodę.
Który kwas barwi skórę na żółto?
- Asiarkowy(IV)
- Bsolny
- Cwęglowy
- Dazotowy(V)
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: azotowy(V) – HNO₃ reaguje z białkiem i daje żółte zabarwienie.
Uzgodnione równanie reakcji cynku z kwasem solnym to
- AZn + HCl → ZnCl + H₂↑
- BZn + 2HCl → ZnCl₂ + H₂O
- C2Zn + HCl → Zn₂Cl + H₂↑
- DZn + 2HCl → ZnCl₂ + H₂↑
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Zn + 2HCl → ZnCl₂ + H₂↑ – Cynk jest dwuwartościowy, więc powstaje ZnCl₂ i potrzeba 2HCl.
Kwas obecny w soku żołądkowym to
- Akwas węglowy
- Bkwas azotowy(V)
- Ckwas chlorowodorowy
- Dkwas siarkowy(VI)
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: kwas chlorowodorowy – HCl w żołądku pomaga trawić pokarm.
Do czego stosuje się kwas fosforowy(V)?
- Ado produkcji nawozów i jako dodatek do napojów
- Bdo produkcji wody wapiennej
- Cdo gaszenia wapna
- Ddo napełniania akumulatorów
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: do produkcji nawozów i jako dodatek do napojów – Do akumulatorów używa się kwasu siarkowego(VI).
Cały dział „Kwasy i wodorotlenki”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.