Czym różni się eksperyment od obserwacji?

W eksperymencie sam wywołujesz zjawisko w kontrolowanych warunkach

Eksperyment trwa krócej niż obserwacja

W obserwacji zawsze używa się przyrządów pomiarowych

Obserwacja daje dokładniejsze wyniki niż eksperyment

Które zdanie jest hipotezą?

Im większy kąt nachylenia rynienki, tym krótszy czas staczania kulki

Kulka stoczyła się w czasie 2,1 s

Czas zmierzymy stoperem z dokładnością do 0,01 s

Doświadczenie potwierdziło przypuszczenie

Który przykład to pomiar pośredni?

Obliczenie gęstości z masy i objętości

Odczyt temperatury z termometru

Odczyt długości stołu z taśmy mierniczej

Wykres s(t) to półprosta wychodząca z początku układu. Co to oznacza?

Droga jest wprost proporcjonalna do czasu

Ciało porusza się ze zmieniającą się prędkością

Droga jest odwrotnie proporcjonalna do czasu

Prosta y = 2x + 3 jest

rosnąca, ale nie jest proporcjonalnością prostą

Wymagania przekrojowe – powtórka do sprawdzianu

ogarniam.edu.pl · Fizyka · klasa 1 LOściąga z działu · próbny test: ogarniam.edu.pl/lo/1/fizyka/powtorka/wymagania-przekrojowe/

Sprawdzian albo kartkówka z działu „Wymagania przekrojowe”? Przeczytaj ściągę, rozwiąż próbny test (15 pytań z odpowiedziami), a potem sprawdź się w teście z wynikiem i oceną.

✎Ściąga z działu

Badania w fizyce

Zmieniasz tylko jedną wielkość naraz, a resztę trzymasz stałą. Inaczej nie wiesz, co wpłynęło na wynik.
Prawo fizyczne to sprawdzona doświadczalnie, powtarzalna zależność. Teoria to spójny zestaw praw, który tłumaczy wiele zjawisk naraz.
Obserwacja – przyglądasz się zjawisku i niczego w nim nie zmieniasz (fazy Księżyca, spadające liście).

Pomiary i niepewność pomiarowa

Wynik zapisujesz tak: x = x_śr ± Δx, z jednostką, np. l = (12,4 ± 0,1) cm.
Wielkość fizyczna to mierzalna cecha ciała lub zjawiska (długość, czas). Wynik to liczba × jednostka.
Układ SI ma 7 jednostek podstawowych: metr (m), kilogram (kg), sekunda (s), amper (A), kelwin (K), mol (mol) i kandela (cd). Resztę wyrażamy przez nie, np. 1 N = 1 kg·m/s².

Niepewności pomiarowe i dopasowanie prostej (rozszerzenie)

δx = Δx przez x · 100%. Pozwala porównać dokładność pomiarów różnych wielkości.
Oznaczenia: x – zmierzona wielkość; Δx – jej niepewność bezwzględna (w jednostce x); δx – niepewność względna.
Nachylenie liczysz z dwóch odległych punktów leżących na prostej, a nie z punktów pomiarowych: a = Δy przez Δx. Dla s(t) w ruchu jednostajnym to prędkość.

Wielkości wektorowe i skalarne

Wektor ma wartość, kierunek i zwrot (siła także punkt przyłożenia). Skalar ma tylko wartość z jednostką.
Wielkość skalarną opisuje sama liczba z jednostką: masa, czas, droga, energia.
Wielkość wektorową przedstawiasz strzałką. Oprócz liczby niesie też kierunek i zwrot: siła, prędkość, przyspieszenie, przemieszczenie.

Analiza danych i wykresy

Proporcjonalność prosta: y przez x = a = const, czyli y = a · x. Wykres to półprosta wychodząca z początku układu współrzędnych.
Proporcjonalność odwrotna: x · y = const, czyli y = a przez x. Wykres to hiperbola.
Tabela porządkuje pomiary. W nagłówkach zapisuj wielkość i jednostkę, np. t [s], s [m].

Narzędzia matematyczne w fizyce

y = a · x + b. Wykres to prosta. Startujesz od b, a gdy x rośnie o 1, y zmienia się o a.
sin α = przeciwległa przez przeciwprostokątna, cos α = przyległa przez przeciwprostokątna, tg α = przeciwległa przez przyległa
a² + b² = c², gdzie a i b to przyprostokątne, a c to przeciwprostokątna.

Rachunek wektorowy i trygonometria (rozszerzenie)

a − b = a + (−⁠b). Wektor −⁠b ma tę samą wartość i kierunek co b, ale przeciwny zwrot.
F_x = F · cos α, F_y = F · sin α. Wartość wektora z jego składowych: a = pierwiastek z a_x² + a_y².
Mnożenie przez liczbę k: wartość rośnie |k| razy, kierunek jest ten sam, a zwrot zachowuje się dla k > 0 i odwraca dla k < 0.

?Próbny sprawdzian

Pytania z każdego tematu działu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź z wyjaśnieniem.

Czym różni się eksperyment od obserwacji?
1. AEksperyment trwa krócej niż obserwacja
2. BW eksperymencie sam wywołujesz zjawisko w kontrolowanych warunkach
3. CW obserwacji zawsze używa się przyrządów pomiarowych
4. DObserwacja daje dokładniejsze wyniki niż eksperyment
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: W eksperymencie sam wywołujesz zjawisko w kontrolowanych warunkach – Obserwacja nie zmienia przebiegu zjawiska, a w eksperymencie badacz sam ustala warunki; długość i dokładność nie są cechą rozróżniającą.
Które zdanie jest hipotezą?
1. AKulka stoczyła się w czasie 2,1 s
2. BCzas zmierzymy stoperem z dokładnością do 0,01 s
3. CDoświadczenie potwierdziło przypuszczenie
4. DIm większy kąt nachylenia rynienki, tym krótszy czas staczania kulki
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Im większy kąt nachylenia rynienki, tym krótszy czas staczania kulki – Hipoteza to przypuszczenie do sprawdzenia doświadczeniem; pozostałe zdania to wynik, plan i wniosek.
Badasz, jak długość nici wpływa na okres wahadła. Co jest wielkością zmienianą?
1. Aokres wahadła
2. Bdługość nici
3. Cmasa ciężarka
4. Dkąt wychylenia
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: długość nici – Wielkość zmieniana to ta, którą celowo ustawiasz (długość); okres jest mierzony, a masa i kąt powinny być stałe.
Ile wynosi 2,5 km w metrach?
1. A25 000 m
2. B2500 m
3. C250 m
4. D0,0025 m
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: 2500 m – Kilo- oznacza 10³, więc 2,5 km = 2,5 · 1000 m = 2500 m.
Ile cyfr znaczących ma liczba 0,00420?
1. A2
2. B5
3. C6
4. D3
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: 3 – Zera przed pierwszą cyfrą różną od zera się nie liczą, więc znaczące są 4, 2 i końcowe 0.
Który przykład to pomiar pośredni?
1. AObliczenie gęstości z masy i objętości
2. BOdczyt temperatury z termometru
3. COdczyt czasu ze stopera
4. DOdczyt długości stołu z taśmy mierniczej
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Obliczenie gęstości z masy i objętości – W pomiarze pośrednim wynik liczysz ze wzoru na podstawie innych zmierzonych wielkości.
Która wielkość jest wektorowa?
1. Asiła
2. Bmasa
3. Cczas
4. Denergia
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: siła – Siła ma wartość, kierunek, zwrot i punkt przyłożenia, a masa, czas i energia to skalary.
Dwie siły o wartościach 3 N i 4 N działają na ciało pod kątem prostym. Ile wynosi wartość siły wypadkowej?
1. A7 N
2. B5 N
3. C12 N
4. D1 N
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: 5 N – Z twierdzenia Pitagorasa F = pierwiastek z 3² + 4² N = 5 N; 7 N to błąd polegający na dodaniu wartości.
Dwie siły 5 N i 2 N działają na jednej prostej w przeciwne strony. Ile wynosi wypadkowa?
1. A3 N, zwrot siły 2 N
2. B10 N, zwrot siły 5 N
3. C7 N, zwrot siły 5 N
4. D3 N, zwrot siły 5 N
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: 3 N, zwrot siły 5 N – Przy przeciwnych zwrotach wartości odejmujemy: 5 N − 2 N = 3 N, a wypadkowa ma zwrot większej siły.
Wykres s(t) to półprosta wychodząca z początku układu. Co to oznacza?
1. ADroga jest wprost proporcjonalna do czasu
2. BCiało stoi w miejscu
3. CCiało porusza się ze zmieniającą się prędkością
4. DDroga jest odwrotnie proporcjonalna do czasu
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Droga jest wprost proporcjonalna do czasu – Półprosta z początku układu to wykres y = a · x, czyli proporcjonalność prosta.
Który wzór opisuje proporcjonalność odwrotną?
1. Ax · y = const
2. By : x = const
3. Cy = 2x − 1
4. Dy = x + 3
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: x · y = const – W proporcjonalności odwrotnej stały jest iloczyn, a wykres to hiperbola.
Prosta y = 2x + 3 jest
1. Amalejąca
2. Brosnąca, ale nie jest proporcjonalnością prostą
3. Cproporcjonalnością prostą
4. Dproporcjonalnością odwrotną
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: rosnąca, ale nie jest proporcjonalnością prostą – Rośnie, ale nie przechodzi przez (0, 0), więc iloraz y : x nie jest stały.
Prędkość w ruchu jednostajnie przyspieszonym zapisujemy jako v = v₀ + a · t. Jakiego rodzaju to funkcja czasu?
1. Awykładnicza
2. Bliniowa
3. Codwrotnie proporcjonalna
4. Dkwadratowa
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: liniowa – Prędkość zależy od czasu w pierwszej potędze, więc wykres v(t) jest prostą.
Ile wynosi prędkość po 4 s, gdy v₀ = 2 m/s i a = 3 m/s²?
1. A12 m/s
2. B14 m/s
3. C5 m/s
4. D20 m/s
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: 14 m/s – v = 2 m/s + 3 m/s² · 4 s = 14 m/s; wynik 20 m/s powstaje, gdy pomnożymy (2 + 3) przez 4.
Ciało rusza z miejsca z a = 2 m/s². Ile wynosi droga po 3 s?
1. A6 m
2. B18 m
3. C9 m
4. D3 m
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: 9 m – s = a · t² przez 2 = 2 · 9 przez 2 m = 9 m.

Sprawdzian już blisko? Zrób test z całego działu

10 losowych pytań z tematów działu, wynik w procentach i ocena od 1 do 6. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Test z działu · 10 pytań Wszystkie tematy: Fizyka