✎Ściąga z działu
Zbiory liczbowe i rozwinięcia dziesiętne
- ℕ ⊂ ℤ ⊂ ℚ ⊂ ℝ. Znak ⊂ czytaj „jest zawarty w”: każda liczba naturalna jest też całkowita, wymierna i rzeczywista.
- ℕ, liczby naturalne: 0, 1, 2, 3, … W polskich podręcznikach zero należy do ℕ.
- ℤ, liczby całkowite: do naturalnych dokładamy ujemne, czyli …, −2, −1, 0, 1, 2, …
Pierwiastki i działania na pierwiastkach
- pierwiastek z a · pierwiastek z b = pierwiastek z a · b oraz pierwiastek z a przez pierwiastek z b = pierwiastek z a przez b. Litery a i b to liczby pod pierwiastkami: a ≥ 0 i b ≥ 0, a w ilorazie b > 0. Tak samo działa to dla pierwiastków wyższych stopni, np. 3pierwiastek stopnia 3 z 2 · 3pierwiastek stopnia 3 z 4 = 3pierwiastek stopnia 3 z 8 = 2.
- pierwiastek z a to liczba nieujemna, której kwadrat wynosi a. Pod pierwiastkiem musi być a ≥ 0. Zatem pierwiastek z 9 = 3, a nie −3.
- 3pierwiastek stopnia 3 z a to liczba, której sześcian wynosi a. Tu a może być ujemne: 3pierwiastek stopnia 3 z −8 = −2, bo (−2)³ = −8.
Potęgi, wykładnik wymierny i notacja wykładnicza
- aᵐ · aⁿ = aᵐ⁺ⁿ; aᵐ : aⁿ = aᵐ⁻ⁿ; (aᵐ)ⁿ = aᵐ·ⁿ; (ab)ⁿ = aⁿ · bⁿ; (a przez b)ⁿ = aⁿ przez bⁿ. Podstawy a, b są dodatnie, a m, n to dowolne wykładniki wymierne.
- a⁰ = 1 dla a ≠ 0. Ujemny wykładnik to odwrotność: a⁻ⁿ = 1 przez aⁿ.
Podzielność, liczby pierwsze i dowody na liczbach całkowitych
- a = b · q + r, gdzie b ≥ 1, q to iloraz, a r to reszta, 0 ≤ r < b. Dla b = 3 każda liczba całkowita ma postać 3k, 3k + 1 lub 3k + 2.
- Liczba pierwsza to liczba naturalna, która ma dokładnie dwa dzielniki: 1 i samą siebie (2, 3, 5, 7, 11, …). Liczba 1 nie jest ani pierwsza, ani złożona.
- NWD to największy wspólny dzielnik: wspólne czynniki w najmniejszych potęgach. NWW to najmniejsza wspólna wielokrotność: wszystkie czynniki w największych potęgach.
Logarytmy
- logₐ b = c ⇔ aᶜ = b. Warunki: a > 0, a ≠ 1 oraz b > 0. Znak ⇔ znaczy, że oba zapisy mówią to samo.
- logₐ x + logₐ y = logₐ (x · y); logₐ x − logₐ y = logₐ x przez y; logₐ xᵏ = k · logₐ x, gdzie k to dowolna liczba rzeczywista.
Procenty i punkty procentowe
- Kₙ = K · (1 + p przez 100)ⁿ. K to kapitał początkowy (zł), p oprocentowanie za jeden okres (%), n liczba okresów, Kₙ kapitał po n okresach (zł).
- 1% = 1 przez 100 = 0,01. Dlatego p% liczby a to p przez 100 · a. Przykład: 20% ze 150 to 0,2 · 150 = 30.
- Punkt procentowy (p.p.) to różnica dwóch wartości procentowych. Poparcie rośnie z 20% do 25%: to wzrost o 5 p.p.
Logarytmy: zmiana podstawy i równania (rozszerzenie)
- logₐ b = logc b przez logc a. Po prawej oba logarytmy mają tę samą nową podstawę c.
?Próbny sprawdzian
Pytania z każdego tematu działu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź z wyjaśnieniem.
Która liczba jest niewymierna?
- A0,(15)
- Bpierwiastek z 16
- Cpierwiastek z 20
- D22 przez 7
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: pierwiastek z 20 – pierwiastek z 16 = 4, 22 przez 7 to ułamek, a 0,(15) ma okres, więc te liczby są wymierne. Liczba 20 nie jest kwadratem liczby całkowitej, więc pierwiastek z 20 = 2pierwiastek z 5 jest niewymierna.
Ułamek okresowy 0,(5) jest równy
- A5 przez 9
- B1 przez 2
- C5 przez 10
- D5 przez 99
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: 5 przez 9 – Dla x = 0,(5) mamy 10x − x = 5, więc 9x = 5.
Ułamek okresowy 0,(18) jest równy
- A9 przez 50
- B2 przez 11
- C2 przez 9
- D1 przez 5
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: 2 przez 11 – Okres ma dwie cyfry, więc 100x − x = 18, czyli x = 18 przez 99 = 2 przez 11.
Wartość pierwiastek z (−7)² wynosi
- A−7
- B±7
- C7
- D49
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: 7 – pierwiastek z a² = |a|, więc pierwiastek z (−7)² = |−7| = 7.
Liczba pierwiastek z 72 jest równa
- A12pierwiastek z 6
- B6pierwiastek z 3
- C36pierwiastek z 2
- D6pierwiastek z 2
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: 6pierwiastek z 2 – 72 = 36 · 2, a pierwiastek z 36 = 6, więc pierwiastek z 72 = 6pierwiastek z 2.
Liczba 3pierwiastek z 2 + pierwiastek z 8 jest równa
- A3pierwiastek z 10
- B5pierwiastek z 2
- C4pierwiastek z 2
- Dpierwiastek z 10
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: 5pierwiastek z 2 – pierwiastek z 8 = 2pierwiastek z 2, więc 3pierwiastek z 2 + 2pierwiastek z 2 = 5pierwiastek z 2.
Wartość 2⁻³ wynosi
- A1 przez 8
- B−6
- C−8
- D8
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: 1 przez 8 – Wykładnik ujemny oznacza odwrotność: 1 przez 2³ = 1 przez 8.
Wartość 82 przez 3 wynosi
- A4
- B64
- C2
- D16 przez 3
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: 4 – 82 przez 3 = (3pierwiastek stopnia 3 z 8)² = 2² = 4.
Wartość 16−1 przez 4 wynosi
- A−1 przez 2
- B1 przez 2
- C−2
- D2
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: 1 przez 2 – 4pierwiastek stopnia 4 z 16 = 2, a ujemny wykładnik daje odwrotność: 1 przez 2.
Rozkład liczby 60 na czynniki pierwsze to
- A4 · 15
- B2 · 5 · 6
- C2² · 3 · 5
- D2 · 3 · 10
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: 2² · 3 · 5 – W rozkładzie mogą być tylko liczby pierwsze: 4 · 3 · 5 = 2² · 3 · 5.
Która liczba jest pierwsza?
- A91
- B29
- C51
- D1
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: 29 – 51 = 3 · 17 i 91 = 7 · 13, a 1 nie jest pierwsza.
NWW(12, 18) wynosi
- A6
- B36
- C216
- D72
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: 36 – 12 = 2² · 3, 18 = 2 · 3², więc bierzemy 2² · 3² = 36.
Wartość log₂ 32 wynosi
- A30
- B16
- C5
- D2
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: 5 – 2⁵ = 32, więc wykładnik to 5.
Wartość log₃ 1 przez 9 wynosi
- A1 przez 9
- B−2
- C2
- D−1 przez 2
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: −2 – 3⁻² = 1 przez 9, więc wykładnik to −2.
Wartość log₆ 4 + log₆ 9 jest równa
- A2
- Blog₆ 13
- C36
- D13
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: 2 – Suma logarytmów to logarytm iloczynu: log₆ 36 = 2.
Cena 80 zł wzrosła o 25%. Nowa cena to
- A105 zł
- B125 zł
- C100 zł
- D60 zł
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: 100 zł – Mnożnik wynosi 1,25, więc 80 · 1,25 = 100.
15% pewnej liczby to 45. Ta liczba wynosi
- A300
- B6,75
- C675
- D30
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: 300 – Całość to 45 : 0,15 = 300.
Cena rośnie o 10%, a potem maleje o 10%. Końcowa cena jest
- Ao 10% niższa
- Brówna początkowej
- Co 1% niższa od początkowej
- Do 1% wyższa
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: o 1% niższa od początkowej – Mnożniki: 1,1 · 0,9 = 0,99, czyli 99% ceny początkowej.
Sprawdzian już blisko? Zrób test z całego działu
10 losowych pytań z tematów działu, wynik w procentach i ocena od 1 do 6. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.