ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →
Język polski · powtórka działu · kl. 4

Powieść i dramat po 1945 – powtórka do sprawdzianu

ogarniam.edu.pl · Język polski · klasa 4 LOściąga z działu · próbny test: ogarniam.edu.pl/lo/4/jezyk-polski/powtorka/powiesc-i-dramat-po-1945/

Sprawdzian albo kartkówka z działu „Powieść i dramat po 1945”? Przeczytaj ściągę, rozwiąż próbny test (14 pytań z odpowiedziami), a potem sprawdź się w teście z wynikiem i oceną.

Test z działu · 10 pytańPróbny sprawdzian na tej stronie ↓

Tematy w dziale

✎Ściąga z działu

Albert Camus – „Dżuma”: parabola i świat przedstawiony

  • Parabola mówi o czymś większym niż sama historia. W Dżumie epidemia w Oranie oznacza zło w ogóle: okupację, totalitaryzm, cierpienie i śmierć.
  • Albert Camus (1913–1960) to francuski pisarz urodzony w Algierii, laureat Nagrody Nobla (1957). Dżuma ukazała się w 1947 r., a powstawała w czasie wojny, gdy Francja była pod okupacją niemiecką.
  • Parabola (przypowieść) opowiada konkretną historię, ale jej sens jest uniwersalny. Czytasz ją dwa razy: raz dosłownie, raz w przenośni.

„Dżuma” – postawy wobec zła: Rieux, Tarrou, Rambert, Paneloux, Cottard, Grand

  • W Dżumie liczy się to, co bohaterowie robią, a nie to, co deklarują. Rieux, Tarrou, Rambert i Grand wybierają solidarność, Cottard wybiera korzyść.
  • Rieux nie szuka usprawiedliwienia dla cierpienia. Gdy na jego oczach umiera synek sędziego Othona, nie tłumaczy tego wyższym sensem, tylko dalej leczy. Walkę z zarazą traktuje jak uczciwe wykonywanie zawodu.
  • Rambert pokazuje przemianę: z myślenia „to nie moja sprawa” do przekonania, że wstyd być szczęśliwym samemu. To droga od egoizmu do solidarności.

Absurd i zło bezosobowe: Camus, Kafka, Orwell (rozszerzenie)

  • Absurd u Camusa to pytanie o sens bez odpowiedzi, a odpowiedzią jest bunt i solidarność. Zło w Dżumie jest bezosobowe, w Procesie systemowe, w Roku 1984 ma sprawców.
  • Absurd to konflikt między ludzkim pragnieniem sensu a milczeniem świata. Człowiek pyta „dlaczego?”, a świat nie odpowiada.

George Orwell – „Rok 1984”: dystopia i system władzy

  • Dystopia ostrzega przed władzą bez granic. W Oceanii Partia kontroluje obraz, język, emocje i myśli, a jej nazwy są odwróceniem prawdy.
  • George Orwell (właśc. Eric Arthur Blair, 1903–1950) to brytyjski pisarz. Znał totalitaryzm z bliska: walczył w hiszpańskiej wojnie domowej, napisał też Folwark zwierzęcy (1945). Rok 1984 ukazał się w 1949 r.
  • Dystopia (antyutopia) pokazuje opresyjny porządek jako przestrogę. Nie jest przepowiednią, tylko ostrzeżeniem: tak może się skończyć władza bez granic.

„Rok 1984” – nowomowa, dwójmyślenie i kontrola przeszłości

  • Nowomowa ogranicza słowa, dwójmyślenie usypia czujność wobec sprzeczności, a kontrola przeszłości odbiera ludziom punkt odniesienia. Razem tworzą system sterowania pamięcią i informacją.
  • Nowomowa (newspeak) to język, który Partia z roku na rok odchudza. Mniej słów znaczy mniej myśli. Jeśli nie ma słowa na bunt, trudniej o buncie pomyśleć.
  • Dwójmyślenie (doublethink) to umiejętność przyjmowania naraz dwóch sprzecznych twierdzeń i wierzenia w oba. Przykład: pracownik Ministerstwa Prawdy fałszuje dane i jednocześnie wierzy, że Partia zawsze mówi prawdę.

„Rok 1984” – Winston, Julia i granice oporu

  • Winston przechodzi drogę od buntu przez złudną nadzieję do pełnego złamania. Powieść pokazuje, że system może zmieniać nie tylko zachowanie, ale też uczucia i pamięć.
  • Winston Smith ma 39 lat i jest członkiem Partii Zewnętrznej. Pracuje w Ministerstwie Prawdy i wątpi, że Partia mówi prawdę.
  • Julia pracuje w tym samym ministerstwie i przekazuje Winstonowi liścik z wyznaniem miłości. Buntuje się inaczej: nie interesuje jej polityka, tylko własne życie. Miłość i bliskość są sprzeczne z zasadami Partii, więc ich związek to bunt prywatny.

Sławomir Mrożek – „Tango”: rodzina i rozpad norm

  • W Tangu rodzice zburzyli normy, a syn próbuje je odbudować. To odwrócony konflikt pokoleń: młody szuka formy, starsi jej nie chcą.
  • Sławomir Mrożek (1930–2013) to dramatopisarz, prozaik i satyryk. Tango ukazało się w 1964 r. (w „Dialogu”), a prapremiera odbyła się w 1965 r. w Bydgoszczy. To dramat w trzech aktach.

„Tango” – groteska, Edek i finałowy taniec

  • Tango to groteskowa przypowieść o władzy: gdy znikają normy, a idee nie mają siły, rządzi prymitywna przemoc. Finałowy taniec Edka z Eugeniuszem to znak jej triumfu.
  • Groteska łączy sprzeczne elementy: śmiech i grozę, komizm i okrucieństwo. Jest śmiesznie, a po chwili robi się strasznie.

„Tango”, „Wesele” i „Szewcy” – dramat groteskowy i zmiany władzy (rozszerzenie)

  • Taniec w Weselu oznacza bezwład, w Tangu – triumf siły. Szewcy pokazują ciąg przewrotów władzy. Porównanie ma sens dopiero wtedy, gdy wskażesz różnicę funkcji.

?Próbny sprawdzian

Pytania z każdego tematu działu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź z wyjaśnieniem.

  1. Kto jest narratorem Dżumy?

    1. ACottard
    2. BTarrou, którego notatki cytuje kronikarz
    3. CKsiądz Paneloux
    4. DDr Rieux, ujawniony dopiero w finale
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Dr Rieux, ujawniony dopiero w finale – Narrator-kronikarz okazuje się lekarzem Rieux dopiero na końcu powieści.

  2. Gdzie rozgrywa się akcja Dżumy?

    1. AW Algierze, stolicy Algierii
    2. BW Marsylii
    3. CW Paryżu
    4. DW Oranie w Algierii
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: W Oranie w Algierii – Camus umieścił akcję w algierskim mieście Oran.

  3. Kim jest Tarrou?

    1. ALekarzem-narratorem
    2. BKsiędzem jezuitą
    3. CUrzędnikiem piszącym jedno zdanie
    4. DOrganizatorem ochotniczych formacji sanitarnych, „świętym bez Boga”
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Organizatorem ochotniczych formacji sanitarnych, „świętym bez Boga” – Tarrou dąży do dobra bez odwoływania się do Boga.

  4. Jak zmienia się postawa Ramberta?

    1. AOd solidarności do egoizmu
    2. BNie zmienia się wcale
    3. COd chęci ucieczki do solidarności z mieszkańcami
    4. DOd wiary do niewiary
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Od chęci ucieczki do solidarności z mieszkańcami – Rambert chce wrócić do Paryża, ale zostaje i pomaga.

  5. Co to jest dystopia?

    1. AWiersz o przyrodzie
    2. BOpis idealnego państwa
    3. CUtwór pokazujący opresyjny porządek jako przestrogę
    4. DPamiętnik z podróży
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Utwór pokazujący opresyjny porządek jako przestrogę – Dystopia ostrzega przed złym ustrojem, a nie go chwali.

  6. Jak nazywa się państwo, w którym żyje Winston?

    1. AEurazja
    2. BOceania
    3. CUtopia
    4. DWschódazja
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Oceania – Oceania to jedno z trzech supermocarstw powieści.

  7. Co to jest nowomowa w Roku 1984?

    1. AJęzyk obcy uczony w szkołach
    2. BCelowo zubażany język, który ogranicza możliwość myślenia o buncie
    3. CSzyfr Bractwa
    4. DGwara proli
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Celowo zubażany język, który ogranicza możliwość myślenia o buncie – Mniej słów oznacza mniej myśli.

  8. Co to jest dwójmyślenie?

    1. AMyślenie o dwóch sprawach naraz w pracy
    2. BJednoczesne przyjmowanie dwóch sprzecznych twierdzeń i wiara w oba
    3. CDziennik prowadzony w dwóch językach
    4. DRozmowa dwóch bohaterów
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Jednoczesne przyjmowanie dwóch sprzecznych twierdzeń i wiara w oba – Dwójmyślenie pozwala nie zauważać kłamstw władzy.

  9. Jaki jest pierwszy akt buntu Winstona?

    1. AZabija O’Briena
    2. BZaczyna prowadzić dziennik
    3. CNiszczy teleekran
    4. DUcieka z Oceanii
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Zaczyna prowadzić dziennik – Zapisywanie własnych myśli jest zakazane.

  10. Kim naprawdę jest O’Brien?

    1. AWłaścicielem sklepu ze starociami
    2. BBratem Julii
    3. CPrzywódcą Bractwa
    4. DAgentem Policji Myśli, który zastawia na Winstona pułapkę
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Agentem Policji Myśli, który zastawia na Winstona pułapkę – O’Brien wzbudza zaufanie, a potem łamie bohatera.

  11. Kto mieszka w domu w Tangu oprócz Artura?

    1. ARieux i Tarrou
    2. BWinston i Julia
    3. CHamlet i Ofelia
    4. DStomil, Eleonora, babcia Eugenia i wuj Eugeniusz
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Stomil, Eleonora, babcia Eugenia i wuj Eugeniusz – Rodzina Artura żyje w domu bez zasad.

  12. Czego chce Artur?

    1. AAnarchii
    2. BPorządku, formy i zasad
    3. CWyjazdu z miasta
    4. DPieniędzy
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Porządku, formy i zasad – Artur próbuje odbudować normy zburzone przez starszych.

  13. Co to jest groteska?

    1. AZderzenie komizmu i grozy, sprzecznych konwencji
    2. BElegia na śmierć bohatera
    3. COpis snu
    4. DRodzaj rymu
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Zderzenie komizmu i grozy, sprzecznych konwencji – Groteska budzi śmiech i niepokój jednocześnie.

  14. Jak kończy się Tango?

    1. AArtur żeni się z Alą
    2. BEdek tańczy tango z Eugeniuszem
    3. CEugenia wygrywa partię kart
    4. DStomil wyrzuca Edka z domu
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Edek tańczy tango z Eugeniuszem – To symboliczny finał dramatu.

Sprawdzian już blisko? Zrób test z całego działu

10 losowych pytań z tematów działu, wynik w procentach i ocena od 1 do 6. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Test z działu · 10 pytańWszystkie tematy: Język polski