ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Język polski · Powieść i dramat po 1945klasa 4 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/4/jezyk-polski/albert-camus-dzuma-parabola-i-swiat-przedstawiony/

Język polski · Powieść i dramat po 1945 · kl. 4

Albert Camus – „Dżuma”: parabola i świat przedstawiony

Ogarniesz, o czym jest „Dżuma” dosłownie i co znaczy, że to parabola.

ok. 3 min czytania9 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Kontekst

  • Albert Camus (1913–1960) to francuski pisarz urodzony w Algierii, laureat Nagrody Nobla (1957). Dżuma ukazała się w 1947 r., a powstawała w czasie wojny, gdy Francja była pod okupacją niemiecką.
  • Powieść ma motto z Daniela Defoe. Mówi ono (w skrócie), że jedno uwięzienie można przedstawić za pomocą innego. To wskazówka od autora: epidemia ma znaczyć coś więcej.

2O czym to jest (dosłownie)

  • Akcja dzieje się w Oranie, mieście w Algierii, „w roku 194.”. Autor celowo nie podał ostatniej cyfry. Zaczyna się od martwych szczurów na ulicach, potem chorują i umierają ludzie.
  • Władze i część lekarzy długo boją się nazwać chorobę po imieniu. Potem miasto zostaje zamknięte: bramy, kwarantanna, nikt nie wjeżdża ani nie wyjeżdża. Bliscy zostają rozdzieleni.
  • Powieść ma pięć części: od pierwszych szczurów (wiosna), przez zamknięcie miasta i szczyt epidemii (lato, jesień), do jej wygasania i otwarcia bram (zima).
Sprawdź, czy rozumiesz

Na co wskazuje motto Dżumy zaczerpnięte z Defoe?

3Kto opowiada

  • Narrator to kronikarz, który długo się nie przedstawia i opisuje zdarzenia rzeczowo, jak świadek. Korzysta też z notatek Tarrou. Dopiero w finale okazuje się, że to dr Rieux.

4Parabola, czyli drugie dno

  • Parabola (przypowieść) opowiada konkretną historię, ale jej sens jest uniwersalny. Czytasz ją dwa razy: raz dosłownie, raz w przenośni.
W powieściCo to może znaczyć
Epidemiaokupacja i totalitaryzm (książka powstawała w czasie wojny)
Zamknięte miastoodcięcie od świata, rozłąka, wygnanie
Szczury i bakcylzło, które może wrócić
Choroba i śmierćcierpienie, którego nie da się uniknąć
  • Dżuma jest więc alegorią zła. To zło bezosobowe: nie ma twarzy ani nazwiska, po prostu przychodzi.
Zapamiętaj

Parabola mówi o czymś większym niż sama historia. W Dżumie epidemia w Oranie oznacza zło w ogóle: okupację, totalitaryzm, cierpienie i śmierć.

Uwaga na błąd

Pisanie, że Dżuma jest „tylko o chorobie” albo „tylko o faszyzmie”. Oba odczytania są za wąskie. Częsta pomyłka: narratorem nie jest Tarrou, choć narrator cytuje jego notatki.

Sprawdź, czy rozumiesz

Co to jest parabola?

✎Ściąga: Albert Camus – „Dżuma”: parabola i świat przedstawiony

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Parabola mówi o czymś większym niż sama historia. W Dżumie epidemia w Oranie oznacza zło w ogóle: okupację, totalitaryzm, cierpienie i śmierć.
  • Albert Camus (1913–1960) to francuski pisarz urodzony w Algierii, laureat Nagrody Nobla (1957). Dżuma ukazała się w 1947 r., a powstawała w czasie wojny, gdy Francja była pod okupacją niemiecką.
  • Parabola (przypowieść) opowiada konkretną historię, ale jej sens jest uniwersalny. Czytasz ją dwa razy: raz dosłownie, raz w przenośni.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Kto jest narratorem Dżumy?

    1. ACottard
    2. BTarrou, którego notatki cytuje kronikarz
    3. CKsiądz Paneloux
    4. DDr Rieux, ujawniony dopiero w finale
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Dr Rieux, ujawniony dopiero w finale – Narrator-kronikarz okazuje się lekarzem Rieux dopiero na końcu powieści.

  2. Gdzie rozgrywa się akcja Dżumy?

    1. AW Algierze, stolicy Algierii
    2. BW Marsylii
    3. CW Paryżu
    4. DW Oranie w Algierii
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: W Oranie w Algierii – Camus umieścił akcję w algierskim mieście Oran.

  3. Co władze robią, gdy w końcu uznają epidemię?

    1. APozwalają wyjechać każdemu, kto ma bilet
    2. BSprowadzają wojsko, które pali dzielnice
    3. CZamykają bramy miasta i wprowadzają kwarantannę
    4. DEwakuują wszystkich mieszkańców
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Zamykają bramy miasta i wprowadzają kwarantannę – Miasto zostaje odcięte od świata, co rozdziela bliskich.

  4. Co to jest parabola?

    1. AOpis przyrody w powieści
    2. BPamiętnik z podróży
    3. CRodzaj rymu w wierszu
    4. DPrzypowieść, w której dosłowna historia ma uniwersalny sens
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Przypowieść, w której dosłowna historia ma uniwersalny sens – Parabolę czyta się dosłownie i w przenośni.

  5. Na co wskazuje motto Dżumy zaczerpnięte z Defoe?

    1. AŻe powieść jest reportażem z Oranu
    2. BŻe epidemia była karą za grzechy
    3. CŻe narratorem jest Rieux
    4. DŻe jedno uwięzienie można przedstawić za pomocą innego
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Że jedno uwięzienie można przedstawić za pomocą innego – Motto podpowiada, że epidemia ma znaczenie przenośne.

  6. Dlaczego narrator długo się nie ujawnia?

    1. AJest pacjentem szpitala
    2. BBoi się władz miasta
    3. CChce pisać rzeczowo, jak świadek, a nie jak ktoś z osobistym żalem
    4. DNie zna wydarzeń
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Chce pisać rzeczowo, jak świadek, a nie jak ktoś z osobistym żalem – Chłodny ton kronikarza wzmacnia wiarygodność relacji.

  7. Które zdanie o złu w Dżumie jest trafne?

    1. AZło ma jedno nazwisko i jest nim Cottard
    2. BZło jest wymysłem władz
    3. CZło znika na zawsze po otwarciu bram
    4. DTo zło bezosobowe: zaraza nie ma twarzy ani woli
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: To zło bezosobowe: zaraza nie ma twarzy ani woli – Zaraza nie ma sprawcy, dlatego powieść pokazuje zło jako bezosobowe.

  8. Jak w powieści zapisano rok akcji?

    1. A„194.” – ostatnia cyfra jest pominięta
    2. BDokładnie 1939
    3. C1984
    4. DDokładnie 1947
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: „194.” – ostatnia cyfra jest pominięta – Niepełna data wzmacnia uniwersalność historii.

Cały dział „Powieść i dramat po 1945”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 9🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Język polski, klasa 4

„Dżuma” – postawy wobec zła: Rieux, Tarrou, Rambert, Paneloux, Cottard, GrandAbsurd i zło bezosobowe: Camus, Kafka, OrwellGeorge Orwell – „Rok 1984”: dystopia i system władzy„Rok 1984” – nowomowa, dwójmyślenie i kontrola przeszłości„Rok 1984” – Winston, Julia i granice oporuSławomir Mrożek – „Tango”: rodzina i rozpad norm„Tango” – groteska, Edek i finałowy taniec„Tango”, „Wesele” i „Szewcy” – dramat groteskowy i zmiany władzyMarek Nowakowski – „Górą »Edek«”Andrzej Stasiuk – „Miejsce”: pamięć miejscaOlga Tokarczuk – „Profesor Andrews w Warszawie”Ryszard Kapuściński – „Podróże z Herodotem” (fragmenty)Tadeusz Konwicki – „Mała apokalipsa”Janusz Głowacki – „Antygona w Nowym Jorku”Mrożek – opowiadanie jako satyra: absurd i groteskaEsej Herberta lub Herlinga-Grudzińskiego: jak go czytaćRóżewicz i Białoszewski – kryzys języka i eksperymentMiłosz i Herbert – pamięć, historia i postawa moralnaPoświatowska i Szymborska – ciało, miłość, przypadek i pytanieBarańczak, Miłosz i „Traktat moralny”: język publiczny i ironiaLiteratura po 1939 roku: okresy, cenzura, drugi obieg i emigracjaMotywy w lekturach całego etapu: wolność, władza, zło, pamięć, taniecPrzemiany konwencji: parabola i groteska od Kafki do MrożkaJęzyk w użyciu: funkcje, stylizacja, składnia, interpunkcja i ortografiaPropaganda, manipulacja i krytyczne czytanie tekstówMatura pisemna z polskiego: struktura, czas i notatka syntetyzująca – jak to rozwiązaćWypracowanie P: teza, plan i funkcjonalne użycie lektur klasy IVWypracowanie R: kryteria, trzy utwory i jeden kontekstMatura ustna z polskiego: jak się przygotować i co powiedziećLektury na maturze 2027: lista 2024 i lista 2018Lektury w klasie IV: P, R i uzupełniające