ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Język polski · Powieść i dramat po 1945klasa 4 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/4/jezyk-polski/absurd-i-zlo-bezosobowe-camus-kafka-orwell/

Język polski · Powieść i dramat po 1945 · kl. 4 · zakres rozszerzony

Absurd i zło bezosobowe: Camus, Kafka, Orwell

Wyjaśnisz, czym jest absurd u Camusa i czym różni się zło bezosobowe (choroba, system) od zła, które ma sprawców.

ok. 3 min czytania9 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Absurd i bunt u Camusa

  • Absurd to konflikt między ludzkim pragnieniem sensu a milczeniem świata. Człowiek pyta „dlaczego?”, a świat nie odpowiada.
  • Camus opisał to w eseju Mit Syzyfa (1942): Syzyf wciąż wtacza kamień, a mimo to można go sobie wyobrazić szczęśliwym, bo świadomie przyjmuje swój los.
  • Dżuma należy już do etapu buntu (por. esej Człowiek zbuntowany, 1951): nie wystarczy uświadomić sobie absurd, trzeba działać razem z innymi. Rieux leczy, choć wie, że dżuma nie zniknie na zawsze.
  • Kontekst filozoficzny ma pomóc zrozumieć tekst, a nie zastąpić analizę.

2Trzy typy zła

ProcesZło-systemnieprzejrzysty mechanizmzasad nie znaszbohater bezradnyDżumaZło bezosobowezaraza bez twarzynikt jej nie chciałwybierasz postawęRok 1984Zło ze sprawcamiPartia, Policja Myśliświadoma wola władzybohater złamanyWspólne: ostrzeżenie przed mechanizmami zła, a nie przed jednym państwem
Zło bezosobowe (Dżuma), zło-system (Proces) i zło ze sprawcami (Rok 1984).
UtwórKonwencjaJak działa zło
Dżumaparabolazaraza bez twarzy; ludzie sami wybierają, jak zareagują
Proces (Kafka)parabola, świat absurdalnysystem, którego zasad nie znasz; Józef K. nie wie, o co jest oskarżony
Rok 1984dystopiazło ma narzędzia i wykonawców: Partię, Policję Myśli, O’Briena
Sprawdź, czy rozumiesz

Co to jest absurd w rozumieniu Camusa?

3Jak to porównać krok po kroku

  • Krok 1: nazwij źródło zła w każdym utworze (choroba, nieprzejrzysty sąd, świadoma władza).
  • Krok 2: sprawdź, czy bohater może się bronić. U Camusa zło da się ograniczać wspólnym działaniem, u Kafki bohater jest samotny i bezradny, u Orwella system świadomie łamie człowieka.
  • Krok 3: wyciągnij wniosek o postawie: wszędzie liczy się zachowanie jednostki wobec zła, ale pole wyboru jest różne.
Zapamiętaj

Absurd u Camusa to pytanie o sens bez odpowiedzi, a odpowiedzią jest bunt i solidarność. Zło w Dżumie jest bezosobowe, w Procesie systemowe, w Roku 1984 ma sprawców.

Uwaga na błąd

Mylenie absurdu z rezygnacją. U Camusa świadomość absurdu nie usprawiedliwia bierności, tylko wymaga buntu. Ostrożnie też z etykietą „egzystencjalista” – sam Camus jej nie przyjmował.

✎Ściąga: Absurd i zło bezosobowe: Camus, Kafka, Orwell

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Absurd u Camusa to pytanie o sens bez odpowiedzi, a odpowiedzią jest bunt i solidarność. Zło w Dżumie jest bezosobowe, w Procesie systemowe, w Roku 1984 ma sprawców.
  • Absurd to konflikt między ludzkim pragnieniem sensu a milczeniem świata. Człowiek pyta „dlaczego?”, a świat nie odpowiada.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Co to jest absurd w rozumieniu Camusa?

    1. AWiara w opatrzność
    2. BBrak logiki w zdaniu
    3. CKonflikt między pragnieniem sensu a milczeniem świata
    4. DŚmieszna sytuacja w komedii
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Konflikt między pragnieniem sensu a milczeniem świata – Człowiek szuka sensu, a świat nie odpowiada.

  2. Jaka jest odpowiedź Camusa na absurd w Dżumie?

    1. AUcieczka z miasta
    2. BRezygnacja i bierność
    3. CBunt i wspólne działanie mimo braku gwarancji sensu
    4. DUznanie zarazy za karę boską
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Bunt i wspólne działanie mimo braku gwarancji sensu – Rieux leczy, choć wie, że nie wygra ostatecznie.

  3. W którym eseju Camus opisał absurd na przykładzie mitycznego bohatera?

    1. AObcy
    2. BCzłowiek zbuntowany
    3. CMit Syzyfa
    4. DBarbarzyńca w ogrodzie
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Mit Syzyfa – Syzyf, który świadomie wtacza kamień, to obraz człowieka wobec absurdu.

  4. Co łączy Dżumę i Proces Kafki?

    1. AObie powieści są parabolami
    2. BObie dzieją się w Oranie
    3. CObie są dystopiami z Wielkim Bratem
    4. DObie są dramatami
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Obie powieści są parabolami – Parabola to konwencja wspólna obu utworów.

  5. Czym różni się zło w Roku 1984 od zła w Dżumie?

    1. ADotyczy tylko jednego bohatera
    2. BNie ma w powieści żadnego zła
    3. CMa sprawców i narzędzia, np. Partię i Policję Myśli
    4. DJest bezosobowe jak choroba
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Ma sprawców i narzędzia, np. Partię i Policję Myśli – Orwell pokazuje system, który świadomie łamie człowieka.

  6. Czego nie wie Józef K. w Procesie?

    1. AKto jest jego pracodawcą
    2. BW jakim mieście mieszka
    3. CO co jest oskarżony
    4. DJak się nazywa
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: O co jest oskarżony – Nieprzejrzystość zarzutów pokazuje zło-system.

  7. Który wniosek jest trafny?

    1. AŚwiadomość absurdu nie oznacza u Camusa bierności, lecz wymaga buntu
    2. BAbsurd to to samo co komizm
    3. CCamus głosił, że sens świata jest oczywisty
    4. DAbsurd oznacza rezygnację
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Świadomość absurdu nie oznacza u Camusa bierności, lecz wymaga buntu – Bunt jest odpowiedzią Camusa na brak sensu.

  8. Dlaczego nie wolno utożsamiać świata Dżumy ze światem Roku 1984?

    1. ABo oba utwory są dramatami
    2. BBo to ten sam świat
    3. CBo zło pochodzi z innych źródeł i działa inaczej
    4. DBo w obu nie ma bohaterów
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Bo zło pochodzi z innych źródeł i działa inaczej – Konwencje i mechanizmy zła są różne.

Cały dział „Powieść i dramat po 1945”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 9🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Język polski, klasa 4

Albert Camus – „Dżuma”: parabola i świat przedstawiony„Dżuma” – postawy wobec zła: Rieux, Tarrou, Rambert, Paneloux, Cottard, GrandGeorge Orwell – „Rok 1984”: dystopia i system władzy„Rok 1984” – nowomowa, dwójmyślenie i kontrola przeszłości„Rok 1984” – Winston, Julia i granice oporuSławomir Mrożek – „Tango”: rodzina i rozpad norm„Tango” – groteska, Edek i finałowy taniec„Tango”, „Wesele” i „Szewcy” – dramat groteskowy i zmiany władzyMarek Nowakowski – „Górą »Edek«”Andrzej Stasiuk – „Miejsce”: pamięć miejscaOlga Tokarczuk – „Profesor Andrews w Warszawie”Ryszard Kapuściński – „Podróże z Herodotem” (fragmenty)Tadeusz Konwicki – „Mała apokalipsa”Janusz Głowacki – „Antygona w Nowym Jorku”Mrożek – opowiadanie jako satyra: absurd i groteskaEsej Herberta lub Herlinga-Grudzińskiego: jak go czytaćRóżewicz i Białoszewski – kryzys języka i eksperymentMiłosz i Herbert – pamięć, historia i postawa moralnaPoświatowska i Szymborska – ciało, miłość, przypadek i pytanieBarańczak, Miłosz i „Traktat moralny”: język publiczny i ironiaLiteratura po 1939 roku: okresy, cenzura, drugi obieg i emigracjaMotywy w lekturach całego etapu: wolność, władza, zło, pamięć, taniecPrzemiany konwencji: parabola i groteska od Kafki do MrożkaJęzyk w użyciu: funkcje, stylizacja, składnia, interpunkcja i ortografiaPropaganda, manipulacja i krytyczne czytanie tekstówMatura pisemna z polskiego: struktura, czas i notatka syntetyzująca – jak to rozwiązaćWypracowanie P: teza, plan i funkcjonalne użycie lektur klasy IVWypracowanie R: kryteria, trzy utwory i jeden kontekstMatura ustna z polskiego: jak się przygotować i co powiedziećLektury na maturze 2027: lista 2024 i lista 2018Lektury w klasie IV: P, R i uzupełniające