ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Język polski · Powieść i dramat po 1945klasa 4 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/4/jezyk-polski/tango-wesele-i-szewcy-dramat-groteskowy-i-zmiany-wladzy/

Język polski · Powieść i dramat po 1945 · kl. 4 · zakres rozszerzony

„Tango”, „Wesele” i „Szewcy” – dramat groteskowy i zmiany władzy

Zestawisz „Tango” z „Weselem” i „Szewcami” i nauczysz się wyjaśniać różnice sensów zakończeń.

ok. 3 min czytania9 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Taniec w dwóch dramatach

  • W Weselu Wyspiańskiego (1901) dramat kończy chocholi taniec: weselnicy kręcą się jak zaczarowani przy muzyce Chochoła. To bezwład wspólnoty, która nie potrafi podjąć czynu.
  • W Tangu taniec kończy dramat inaczej: Edek, zabójca Artura, tańczy z uległym Eugeniuszem. To triumf siły nad ideą.
  • Podobieństwo dotyczy motywu. Różnica dotyczy sensu: w Weselu chodzi o brak czynu całej wspólnoty, w Tangu o przejęcie władzy przez prymitywną siłę.
Wspólny motyw: taniec na końcu dramatuWeselechocholi taniec w kręguzaczarowana wspólnotabezwład, brak czynuTangoEdek tańczy z Eugeniuszemzabójca Artura rządzitriumf siły nad ideąPodobna forma, inny sens
Taniec w „Weselu” i w „Tangu”: podobna forma, inny sens.

2Szewcy

  • Szewcy Witkacego (napisani w latach 1931–34) to groteska o kolejnych przewrotach władzy: szewcy z Sajetanem Tempe obalają stary porządek, którego symbolem są prokurator Scurvy i księżna Irina, a na końcu władzę przejmują bezduszni technokraci (Towarzysz X i Towarzysz Abramowski).
  • Świat jest tu bardziej fantastyczny niż w Tangu, a język pełen dziwacznych neologizmów.
DramatKonwencjaJak pokazuje władzę
Weseledramat symboliczny, ironia wobec mitów romantycznychwspólnota bezwładna, bez przywódcy
Szewcygroteska, katastrofizmrewolucje, po których przychodzi nowa opresja
Tangogroteska, tragikomediawładza zdobyta siłą przez kogoś bez idei
Sprawdź, czy rozumiesz

Kto przejmuje władzę na końcu Szewców?

3Jak porównywać krok po kroku

  • Krok 1: nazwij wspólny motyw (taniec, władza, rodzina lub wspólnota).
  • Krok 2: opisz, jak motyw wygląda w każdym dramacie (kto tańczy, kto rządzi, jak to się kończy).
  • Krok 3: wyjaśnij różnicę funkcji i dodaj kontekst: groteska jako sposób opisu świata po upadku ideałów.
Zapamiętaj

Taniec w Weselu oznacza bezwład, w Tangu – triumf siły. Szewcy pokazują ciąg przewrotów władzy. Porównanie ma sens dopiero wtedy, gdy wskażesz różnicę funkcji.

Uwaga na błąd

Pisanie, że oba zakończenia „znaczą to samo”, bo w obu jest taniec. Forma jest podobna, ale sensy są inne.

✎Ściąga: „Tango”, „Wesele” i „Szewcy” – dramat groteskowy i zmiany władzy

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Taniec w Weselu oznacza bezwład, w Tangu – triumf siły. Szewcy pokazują ciąg przewrotów władzy. Porównanie ma sens dopiero wtedy, gdy wskażesz różnicę funkcji.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Co oznacza chocholi taniec w Weselu?

    1. ATriumf siły
    2. BBezwład wspólnoty, która nie podejmuje czynu
    3. CZwycięstwo powstańców
    4. DRadość weselników po udanym zrywie
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Bezwład wspólnoty, która nie podejmuje czynu – Zaczarowany krąg to znak braku działania.

  2. Co oznacza taniec w Tangu?

    1. ABezwład całej wspólnoty narodowej
    2. BZwycięstwo Artura
    3. CRadość z wesela Artura i Ali
    4. DTriumf siły nad ideą
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Triumf siły nad ideą – Tańczy Edek, zabójca Artura, z uległym Eugeniuszem.

  3. Co łączy zakończenia Wesela i Tanga?

    1. ATaniec jako ostatni obraz
    2. BZwycięstwo głównego bohatera
    3. CIdentyczny sens
    4. DUdział Chochoła
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Taniec jako ostatni obraz – Podobna forma, inna funkcja.

  4. Kto przejmuje władzę na końcu Szewców?

    1. AEdek
    2. BSajetan Tempe na zawsze
    3. CProkurator Scurvy
    4. DTechnokraci: Towarzysz X i Towarzysz Abramowski
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Technokraci: Towarzysz X i Towarzysz Abramowski – Kolejna rewolucja przynosi nową opresję.

  5. Jak wygląda władza w Tangu?

    1. AWybrana w głosowaniu
    2. BNieobecna
    3. CDziedziczna
    4. DZdobyta siłą przez kogoś bez idei
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Zdobyta siłą przez kogoś bez idei – Edek zajmuje miejsce Artura.

  6. Dlaczego samo „podobieństwo” to za mało w porównaniu?

    1. ABo porównanie jest zakazane
    2. BTrzeba wskazać różnicę funkcji i sensu
    3. CBo wystarczy podać tytuł
    4. DBo podobieństw nie ma
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Trzeba wskazać różnicę funkcji i sensu – Dobre zestawienie wyjaśnia, co wspólne i czym się różni.

  7. Jaki kontekst pogłębi porównanie dramatów groteskowych?

    1. ABiografia aktorów z prapremiery
    2. BGroteska jako opis świata po upadku ideałów
    3. CModa na tango w latach 60. bez związku z tezą
    4. DLiczba scen w każdym akcie
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Groteska jako opis świata po upadku ideałów – Kontekst ma wyjaśniać sens utworów.

  8. Który wniosek jest poprawny?

    1. ATaniec w obu dramatach ma inny sens
    2. BTaniec w Weselu oznacza zwycięstwo
    3. CTaniec w Tangu jest weselny
    4. DTaniec w obu dramatach oznacza to samo
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Taniec w obu dramatach ma inny sens – Funkcja motywu zależy od utworu.

Cały dział „Powieść i dramat po 1945”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 9🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Język polski, klasa 4

Albert Camus – „Dżuma”: parabola i świat przedstawiony„Dżuma” – postawy wobec zła: Rieux, Tarrou, Rambert, Paneloux, Cottard, GrandAbsurd i zło bezosobowe: Camus, Kafka, OrwellGeorge Orwell – „Rok 1984”: dystopia i system władzy„Rok 1984” – nowomowa, dwójmyślenie i kontrola przeszłości„Rok 1984” – Winston, Julia i granice oporuSławomir Mrożek – „Tango”: rodzina i rozpad norm„Tango” – groteska, Edek i finałowy taniecMarek Nowakowski – „Górą »Edek«”Andrzej Stasiuk – „Miejsce”: pamięć miejscaOlga Tokarczuk – „Profesor Andrews w Warszawie”Ryszard Kapuściński – „Podróże z Herodotem” (fragmenty)Tadeusz Konwicki – „Mała apokalipsa”Janusz Głowacki – „Antygona w Nowym Jorku”Mrożek – opowiadanie jako satyra: absurd i groteskaEsej Herberta lub Herlinga-Grudzińskiego: jak go czytaćRóżewicz i Białoszewski – kryzys języka i eksperymentMiłosz i Herbert – pamięć, historia i postawa moralnaPoświatowska i Szymborska – ciało, miłość, przypadek i pytanieBarańczak, Miłosz i „Traktat moralny”: język publiczny i ironiaLiteratura po 1939 roku: okresy, cenzura, drugi obieg i emigracjaMotywy w lekturach całego etapu: wolność, władza, zło, pamięć, taniecPrzemiany konwencji: parabola i groteska od Kafki do MrożkaJęzyk w użyciu: funkcje, stylizacja, składnia, interpunkcja i ortografiaPropaganda, manipulacja i krytyczne czytanie tekstówMatura pisemna z polskiego: struktura, czas i notatka syntetyzująca – jak to rozwiązaćWypracowanie P: teza, plan i funkcjonalne użycie lektur klasy IVWypracowanie R: kryteria, trzy utwory i jeden kontekstMatura ustna z polskiego: jak się przygotować i co powiedziećLektury na maturze 2027: lista 2024 i lista 2018Lektury w klasie IV: P, R i uzupełniające