ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →
Historia · powtórka działu · kl. 5

Rzeczpospolita Obojga Narodów – powtórka do sprawdzianu

ogarniam.edu.pl · Historia · klasa 5ściąga z działu · próbny test: ogarniam.edu.pl/sp/5/historia/powtorka/rzeczpospolita-obojga-narodow/

Sprawdzian albo kartkówka z działu „Rzeczpospolita Obojga Narodów”? Przeczytaj ściągę, rozwiąż próbny test (14 pytań z odpowiedziami), a potem sprawdź się w teście z wynikiem i oceną.

Test z działu · 10 pytańPróbny sprawdzian na tej stronie ↓

Tematy w dziale

✎Ściąga z działu

Złoty wiek: gospodarka i społeczeństwo

  • 1525 r. – hołd pruski; 1572 r. – koniec dynastii Jagiellonów.
  • Folwark to duże gospodarstwo szlachcica, w którym produkowano zboże na sprzedaż.
  • Spław rzeczny to przewożenie towarów łodziami i tratwami po rzekach. Zboże spławiano Wisłą do Gdańska, a stamtąd statkami do Holandii i innych krajów Europy Zachodniej.

Renesans w Polsce i kultura złotego wieku

  • Kopernik – heliocentryzm; Rej – ojciec literatury polskiej; Kochanowski – Treny; Gomółka – muzyka do psalmów.
  • Zygmunt I Stary przebudował Wawel: powstał dziedziniec z krużgankami (arkadowymi korytarzami) i Kaplica Zygmuntowska ze złotą kopułą.
  • Mikołaj Kopernik (1473–1543), astronom z Torunia, pracował we Fromborku. W dziele O obrotach sfer niebieskich (1543 r.) wyjaśnił, że to Ziemia krąży wokół Słońca – to heliocentryzm. Wcześniej sądzono, że w środku świata jest Ziemia (geocentryzm).

Unia lubelska i wolna elekcja

  • 1569 r. – unia lubelska; 1573 r. – pierwsza wolna elekcja i konfederacja warszawska.
  • Unia realna łączy państwa trwale: wspólny król wybierany razem, wspólny sejm i polityka zagraniczna. Litwa zachowała jednak własne urzędy, wojsko, skarb i prawo.
  • Wolna elekcja to wybór króla przez całą szlachtę. Każdy szlachcic mógł przyjechać na pole elekcyjne pod Warszawą i głosować.

Rzeczpospolita w XVII wieku

  • 1648 r. – powstanie Chmielnickiego; 1655–1660 – potop szwedzki; 1683 r. – odsiecz wiedeńska.
  • Dymitriady (od 1604 r.) to wyprawy polskich magnatów do państwa moskiewskiego. Popierali oszustów podających się za Dymitra – zmarłego syna cara – by zdobyć wpływy i bogactwa.
  • Kozacy to wolni wojownicy znad Dniepru. Chcieli praw takich jak szlachta, a ruscy chłopi buntowali się przeciw pańszczyźnie i magnatom.

Skutki wojen i kultura barokowa

  • Barok – przepych i ruch w sztuce; sarmatyzm – kultura i obyczaj szlachty XVII–XVIII w.
  • Ludność: z powodu wojen, głodu i zaraz liczba mieszkańców spadła o kilka milionów.
  • Gospodarka: wsie i miasta były zniszczone, handel zbożem zmalał, miasta podupadły. Szlachta zwiększała pańszczyznę, więc chłopi ubożeli.

Blaski i cienie ustroju Rzeczypospolitej

  • Kolejność dynastii: Jagiellonowie → Wazowie → Sasowie.
  • Liberum veto (łac. „wolne, nie pozwalam”) wynikało z zasady, że uchwały sejmu muszą być jednomyślne. Pierwszy raz tak zerwano sejm w 1652 r.

Życie codzienne w Rzeczypospolitej w XVIII wieku

  • O warunkach życia w XVIII w. decydowały stan i majątek: inaczej żył magnat, inaczej szlachcic zagrodowy, mieszczanin czy chłop.
  • Magnat mieszkał w pałacu lub zamku, np. Radziwiłłowie w Nieświeżu, a Braniccy w Białymstoku. Miał setki służby, orkiestrę, teatr i prywatne wojsko.
  • Żydzi mieszkali głównie w miastach i miasteczkach. Mieli własne gminy (kahały), szkoły i synagogi. Zajmowali się handlem, rzemiosłem i dzierżawą karczem.

?Próbny sprawdzian

Pytania z każdego tematu działu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź z wyjaśnieniem.

  1. Czym był folwark?

    1. Awarsztatem tkackim w mieście
    2. Bszkołą dla chłopskich dzieci
    3. Cdużym gospodarstwem szlacheckim produkującym zboże na sprzedaż
    4. Dstatkiem kupieckim
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: dużym gospodarstwem szlacheckim produkującym zboże na sprzedaż – Folwark to majątek nastawiony na sprzedaż zboża.

  2. Czym była pańszczyzna?

    1. Arodzajem wojska
    2. Bpodatkiem płaconym królowi
    3. Cdarmową, przymusową pracą chłopa na polu pana
    4. Dkarą za nieposłuszeństwo
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: darmową, przymusową pracą chłopa na polu pana – Chłopi odrabiali pańszczyznę w folwarku przez określoną liczbę dni.

  3. Kto sformułował teorię heliocentryczną?

    1. AMikołaj Gomółka
    2. BMikołaj Kopernik
    3. CMikołaj Rej
    4. DJan Kochanowski
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Mikołaj Kopernik – Kopernik opisał ją w dziele O obrotach sfer niebieskich (1543 r.).

  4. Na czym polega heliocentryzm?

    1. AZiemia jest nieruchoma w środku świata
    2. BZiemia krąży wokół Słońca
    3. Cplanety nie istnieją
    4. DSłońce krąży wokół Ziemi
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Ziemia krąży wokół Słońca – Pogląd, że w środku jest Ziemia, to geocentryzm.

  5. Kiedy zawarto unię lubelską?

    1. A1573 r.
    2. B1385 r.
    3. C1569 r.
    4. D1525 r.
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: 1569 r. – Unia lubelska połączyła Koronę i Litwę w 1569 r.

  6. Jakie państwa połączyła unia lubelska?

    1. ALitwę i Szwecję
    2. BPolskę i państwo moskiewskie
    3. CKoronę Królestwa Polskiego i Wielkie Księstwo Litewskie
    4. DPolskę i Prusy Książęce
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Koronę Królestwa Polskiego i Wielkie Księstwo Litewskie – Unia lubelska utworzyła Rzeczpospolitą Obojga Narodów.

  7. Czym były dymitriady?

    1. Awyprawami do Ameryki
    2. Bwojnami ze Szwecją
    3. Cwyprawami polskich magnatów do państwa moskiewskiego
    4. Dpowstaniami chłopów na Mazowszu
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: wyprawami polskich magnatów do państwa moskiewskiego – Magnaci popierali oszustów podających się za syna cara Dymitra.

  8. W którym roku wybuchło powstanie Chmielnickiego?

    1. A1683 r.
    2. B1655 r.
    3. C1610 r.
    4. D1648 r.
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: 1648 r. – Powstanie Kozaków i chłopów ruskich wybuchło w 1648 r.

  9. Czym charakteryzuje się barok?

    1. Aprostotą i brakiem ozdób
    2. Bprzepychem, złoceniami i ruchem
    3. Csymetrią i spokojem jak w starożytności
    4. Dgrubymi murami i małymi oknami
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: przepychem, złoceniami i ruchem – Barokowe wnętrza są bogato zdobione i pełne ruchu.

  10. Czym był portret trumienny?

    1. Amapą majątku
    2. Bwizerunkiem zmarłego malowanym na blasze i mocowanym do trumny
    3. Crzeźbą na rynku
    4. Dobrazem na ścianie kościoła
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: wizerunkiem zmarłego malowanym na blasze i mocowanym do trumny – Portrety trumienne to typowy element sarmackich pogrzebów.

  11. Czym była magnateria?

    1. AKozakami
    2. Bubogą szlachtą zagrodową
    3. Cbogatymi mieszczanami
    4. Dnajbogatszymi rodami szlacheckimi
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: najbogatszymi rodami szlacheckimi – Magnaci mieli ogromne majątki i wielki wpływ na politykę.

  12. Czym było liberum veto?

    1. Apodatkiem od szlachty
    2. Bprawem jednego posła do zerwania sejmu
    3. Cgłosem miasta na sejmie
    4. Dprawem króla do zmiany prawa
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: prawem jednego posła do zerwania sejmu – Jeden sprzeciw unieważniał wszystkie uchwały sejmu.

  13. Gdzie zwykle mieszkał średnio zamożny szlachcic?

    1. Aw dworze
    2. Bw kamienicy przy rynku
    3. Cw chałupie kurnej
    4. Dw pałacu z teatrem
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: w dworze – Dwór, zwykle drewniany, z gankiem, był centrum szlacheckiego majątku.

  14. Czym była chałupa kurna?

    1. Asynagogą w miasteczku
    2. Bchatą bez komina, z której dym uchodził przez strzechę i drzwi
    3. Ckamienicą kupca
    4. Dmurowanym dworem z gankiem
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: chatą bez komina, z której dym uchodził przez strzechę i drzwi – W takich chatach mieszkało wielu chłopów.

Sprawdzian już blisko? Zrób test z całego działu

10 losowych pytań z tematów działu, wynik w procentach i ocena od 1 do 6. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Test z działu · 10 pytańWszystkie tematy: Historia