1Przyczyny unii lubelskiej
- Od 1386 r. Polskę i Litwę łączyła tylko osoba króla (unia personalna). Zygmunt II August nie miał syna – po jego śmierci związek mógł się rozpaść.
- Litwa toczyła ciężkie wojny z państwem moskiewskim (Rosją) i potrzebowała pomocy Polski.
2Unia lubelska (1569 r.)
- W 1569 r. na sejmie w Lublinie Korona Królestwa Polskiego (czyli Polska) i Wielkie Księstwo Litewskie zawarły unię realną.
- Unia realna łączy państwa trwale: wspólny król wybierany razem, wspólny sejm i polityka zagraniczna. Litwa zachowała jednak własne urzędy, wojsko, skarb i prawo.
- Powstała Rzeczpospolita Obojga Narodów – jedno z największych państw Europy. W czasie tego sejmu do Korony przyłączono od Litwy m.in. Podlasie, Wołyń i Kijowszczyznę.
| Cecha | Unia w Krewie | Unia lubelska |
|---|---|---|
| rok | 1385 r. | 1569 r. |
| rodzaj | personalna | realna |
| co łączyło | osoba władcy | wspólny król, sejm i polityka zagraniczna |
Czym różni się unia realna od personalnej?
Po unii realnej Korona i Litwa miały wspólnego króla, sejm i politykę zagraniczną.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Wolna elekcja
- Wolna elekcja to wybór króla przez całą szlachtę. Każdy szlachcic mógł przyjechać na pole elekcyjne pod Warszawą i głosować.
- Pierwsza wolna elekcja odbyła się w 1573 r. – królem został Francuz Henryk Walezy.
- Artykuły henrykowskie – stałe zasady, które zaprzysięgał każdy król, np. sejm co 2 lata, podatki i wojna tylko za zgodą sejmu, brak dziedziczenia tronu.
- Pacta conventa – osobiste obietnice danego króla, np. spłata długów państwa albo ufundowanie szkoły.
- Konfederacja warszawska (1573 r.) zapewniła pokój między wyznaniami: nikogo nie wolno było prześladować za wiarę.
4Położenie i mieszkańcy
- Sąsiadami były m.in. państwo moskiewskie, Szwecja, Imperium Osmańskie (Turcja) z Chanatem Krymskim, Habsburgowie i Prusy Książęce.
- Mieszkali tu Polacy, Litwini, Rusini, Żydzi, Niemcy, Ormianie i Tatarzy – katolicy, prawosławni, protestanci, wyznawcy judaizmu i islamu.
1569 r. – unia lubelska; 1573 r. – pierwsza wolna elekcja i konfederacja warszawska.
Mylenie unii w Krewie (1385 r., personalna) z unią lubelską (1569 r., realna).
Czym były pacta conventa?
Stałe zasady obowiązujące każdego króla to artykuły henrykowskie.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: Unia lubelska i wolna elekcja
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- 1569 r. – unia lubelska; 1573 r. – pierwsza wolna elekcja i konfederacja warszawska.
- Unia realna łączy państwa trwale: wspólny król wybierany razem, wspólny sejm i polityka zagraniczna. Litwa zachowała jednak własne urzędy, wojsko, skarb i prawo.
- Wolna elekcja to wybór króla przez całą szlachtę. Każdy szlachcic mógł przyjechać na pole elekcyjne pod Warszawą i głosować.
- Artykuły henrykowskie – stałe zasady, które zaprzysięgał każdy król, np. sejm co 2 lata, podatki i wojna tylko za zgodą sejmu, brak dziedziczenia tronu.
- Pacta conventa – osobiste obietnice danego króla, np. spłata długów państwa albo ufundowanie szkoły.
- Konfederacja warszawska (1573 r.) zapewniła pokój między wyznaniami: nikogo nie wolno było prześladować za wiarę.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Kiedy zawarto unię lubelską?
- A1573 r.
- B1385 r.
- C1569 r.
- D1525 r.
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: 1569 r. – Unia lubelska połączyła Koronę i Litwę w 1569 r.
Jakie państwa połączyła unia lubelska?
- ALitwę i Szwecję
- BPolskę i państwo moskiewskie
- CKoronę Królestwa Polskiego i Wielkie Księstwo Litewskie
- DPolskę i Prusy Książęce
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Koronę Królestwa Polskiego i Wielkie Księstwo Litewskie – Unia lubelska utworzyła Rzeczpospolitą Obojga Narodów.
Czym różni się unia realna od personalnej?
- Anie ma między nimi różnicy
- Brealna łączy państwa trwale wspólnymi instytucjami, personalna – tylko osobą władcy
- Crealna łączy państwa tylko na czas wojny
- Drealna dotyczy tylko wojska, personalna – handlu
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: realna łączy państwa trwale wspólnymi instytucjami, personalna – tylko osobą władcy – Po unii realnej Korona i Litwa miały wspólnego króla, sejm i politykę zagraniczną.
Co wydarzyło się w 1573 r.?
- Apotop szwedzki
- Bpierwsza wolna elekcja
- Cunia lubelska
- Dhołd pruski
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: pierwsza wolna elekcja – Szlachta po raz pierwszy wybrała króla w wolnej elekcji.
Kogo wybrano podczas pierwszej wolnej elekcji?
- AJana III Sobieskiego
- BStefana Czarnieckiego
- CHenryka Walezego
- DZygmunta II Augusta
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Henryka Walezego – Pierwszym królem elekcyjnym został Francuz Henryk Walezy.
Czym były pacta conventa?
- Aumowami handlowymi miast
- Bprawami chłopów
- Cosobistymi obietnicami danego króla
- Dstałymi zasadami ustroju
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: osobistymi obietnicami danego króla – Stałe zasady obowiązujące każdego króla to artykuły henrykowskie.
Co gwarantowała konfederacja warszawska?
- Apokój między wyznaniami
- Bzniesienie sejmu
- Cnowe podatki
- Dpodział Litwy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: pokój między wyznaniami – Konfederacja warszawska z 1573 r. zapewniała tolerancję religijną.
Co zawierały artykuły henrykowskie?
- Aprawa miast lokowanych
- Bzasady handlu zbożem
- Cstałe zasady ustroju zaprzysięgane przez każdego króla
- Dosobiste obietnice jednego króla
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: stałe zasady ustroju zaprzysięgane przez każdego króla – Według nich m.in. sejm zbierał się co 2 lata, a tron nie był dziedziczny.
Cały dział „Rzeczpospolita Obojga Narodów”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.