ogarniam.edu.pl Zacznij naukę →Zacznij →
Język polski · powtórka działu · kl. 5

Gramatyka – powtórka do sprawdzianu

ogarniam.edu.pl · Język polski · klasa 5ściąga z działu · próbny test: ogarniam.edu.pl/sp/5/jezyk-polski/powtorka/gramatyka/

Sprawdzian albo kartkówka z działu „Gramatyka”? Przeczytaj ściągę, rozwiąż próbny test (14 pytań z odpowiedziami), a potem sprawdź się w teście z wynikiem i oceną.

Tematy w dziale

✎Ściąga z działu

Liczebnik i zaimek

  • Liczebnik liczy i ustawia w kolejności; zaimek zastępuje inne wyrazy.
  • Liczebnik to odmienna część mowy, która nazywa liczbę albo kolejność.
  • Liczebnik główny odpowiada na pytanie ile?: dwa, pięć, sto. Porządkowy – na pytanie który z kolei?: drugi, piąty, setny.

Przyimek, partykuła i wykrzyknik

  • Przyimek, partykuła i wykrzyknik się nie odmieniają.
  • Przyimek to nieodmienny wyraz, który łączy się z rzeczownikiem lub zaimkiem: w, na, pod, nad, przez, o, do, za.
  • Partykuła to krótki wyraz, który wzmacnia wypowiedź albo zmienia jej sens: nie, czy, niech, no, nawet, tylko, -by.

Tryby czasownika i formy nieosobowe

  • Tryb przypuszczający = forma czasu przeszłego + -by + końcówka osobowa: zrobił + by + m = zrobiłbym.
  • Formy nieosobowe mówią o czynności, ale nie o tym, kto ją wykonał.
  • Tryb pokazuje, czy czynność dzieje się naprawdę, czy ktoś jej chce (nakazuje), czy jest tylko możliwa.

Stopniowanie przymiotników i przysłówków

  • Formy nieregularne trzeba zapamiętać. Nie łączymy dwóch sposobów naraz: bardziej lepszy to błąd.
  • Stopień równy nazywa cechę: ładny, szybko.
  • Stopień wyższy porównuje dwie rzeczy: ładniejszy, szybciej. Ola jest wyższa od Tomka.

Zdania złożone i interpunkcja

  • Dwa zdania połączone spójnikiem lub przecinkiem tworzą zdanie złożone.
  • Zdanie pojedyncze ma jedno orzeczenie (wyraz, który mówi, co robi podmiot): Ola czyta książkę.
  • Zdanie złożone ma co najmniej dwa orzeczenia: Ola czyta, a Tomek rysuje.

Synonimy, frazeologizmy i słowniki

  • Synonimy nie zawsze są wymienne: mówimy piękny dzień, ale nie „śliczna burza”.
  • Synonimy to wyrazy bliskoznaczne, czyli o podobnym znaczeniu: piękny – śliczny – ładny. Pomagają uniknąć powtórzeń.
  • Wieloznaczność – jeden wyraz ma kilka znaczeń: zamek w bajce i zamek w kurtce.

Trudne formy rzeczowników i akcent

  • Zwykle akcent pada na przedostatnią sylabę; przy -śmy, -ście i -by przesuwa się dalej od końca.
  • Akcent to mocniejsze wymówienie jednej sylaby w wyrazie. W polszczyźnie zwykle akcentujemy przedostatnią sylabę: SZKOła, roBImy, czyTAmy.
  • Czas przeszły, 1. i 2. osoba liczby mnogiej – trzecia sylaba od końca: BYliśmy, zroBIliście, czyTAliśmy.

?Próbny sprawdzian

Pytania z każdego tematu działu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź z wyjaśnieniem.

  1. Na jakie pytanie odpowiada liczebnik porządkowy?

    1. Aczyj?
    2. Bile?
    3. Cjaki?
    4. Dktóry z kolei?
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: który z kolei? – Liczebnik porządkowy nazywa kolejność, np. drugi, piąty.

  2. Czym jest wyraz „pięć”?

    1. Azaimkiem
    2. Bliczebnikiem porządkowym
    3. Crzeczownikiem
    4. Dliczebnikiem głównym
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: liczebnikiem głównym – „Pięć” odpowiada na pytanie „ile?”.

  3. Która część mowy tworzy wyrażenia przyimkowe?

    1. Aprzyimek
    2. Bwykrzyknik
    3. Cpartykuła
    4. Dzaimek
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: przyimek – Przyimek łączy się z rzeczownikiem, np. nad morzem.

  4. Który zapis jest poprawny?

    1. Ana pewno
    2. Bna-pewno
    3. Cna, pewno
    4. Dnapewno
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: na pewno – Wyrażenia przyimkowe piszemy osobno.

  5. Który tryb wyraża polecenie?

    1. Aoznajmujący
    2. Bprzypuszczający
    3. Cbezokolicznik
    4. Drozkazujący
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: rozkazujący – Tryb rozkazujący to np. idź, zamknij.

  6. W jakim trybie jest czasownik „poszedłby”?

    1. Anieosobowym
    2. Bprzypuszczającym
    3. Coznajmującym
    4. Drozkazującym
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: przypuszczającym – Cząstka „by” tworzy tryb przypuszczający.

  7. Jaki jest stopień najwyższy od „dobry”?

    1. Anajdobrzejszy
    2. Bnajlepszy
    3. Cnajbardziej dobry
    4. Dlepszy
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: najlepszy – „Dobry” stopniuje się nieregularnie: dobry – lepszy – najlepszy.

  8. Jaki jest stopień wyższy od „zły”?

    1. Anajgorszy
    2. Bzłejszy
    3. Cbardziej zły
    4. Dgorszy
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: gorszy – „Zły” stopniuje się nieregularnie: zły – gorszy – najgorszy.

  9. Ile orzeczeń ma zdanie złożone?

    1. Ażadnego
    2. Bdokładnie jedno
    3. Cco najmniej dwa
    4. Ddokładnie trzy
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: co najmniej dwa – Zdanie złożone ma dwa orzeczenia lub więcej.

  10. Przed którym spójnikiem stawiamy przecinek?

    1. Ai
    2. Boraz
    3. Cponieważ
    4. Dlub
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: ponieważ – Przed „ponieważ” stawiamy przecinek: „Nie wyszedł, ponieważ padało”.

  11. Co to synonim?

    1. Awyraz o przeciwnym znaczeniu
    2. Bwyraz obcy
    3. Czwiązek frazeologiczny
    4. Dwyraz bliskoznaczny
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: wyraz bliskoznaczny – Synonimy mają podobne znaczenie, np. piękny i ładny.

  12. Który wyraz jest wieloznaczny?

    1. Aładny
    2. Bśliwka
    3. Ckurtka
    4. Dzamek
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: zamek – „Zamek” to budowla i zapięcie w kurtce.

  13. Która forma jest poprawna?

    1. Aspotkałem się z przyjaciółami
    2. Bspotkałem się z przyjacieli
    3. Cspotkałem się z przyjacielami
    4. Dspotkałem się z przyjaciółmi
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: spotkałem się z przyjaciółmi – Rzeczownik „przyjaciel” odmienia się nieregularnie: przyjaciele, przyjaciół, z przyjaciółmi.

  14. Jaka jest liczba mnoga od „człowiek”?

    1. Aludzia
    2. Bludzie
    3. Cczłowieki
    4. Dczłowiekowie
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: ludzie – „Człowiek” w liczbie mnogiej ma inny temat: ludzie.

Sprawdzian już blisko? Zrób test z całego działu

10 losowych pytań z tematów działu, wynik w procentach i ocena od 1 do 6. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.