✎Ściąga z działu
Liczebnik i zaimek
- Liczebnik liczy i ustawia w kolejności; zaimek zastępuje inne wyrazy.
- Liczebnik to odmienna część mowy, która nazywa liczbę albo kolejność.
- Liczebnik główny odpowiada na pytanie ile?: dwa, pięć, sto. Porządkowy – na pytanie który z kolei?: drugi, piąty, setny.
Przyimek, partykuła i wykrzyknik
- Przyimek, partykuła i wykrzyknik się nie odmieniają.
- Przyimek to nieodmienny wyraz, który łączy się z rzeczownikiem lub zaimkiem: w, na, pod, nad, przez, o, do, za.
- Partykuła to krótki wyraz, który wzmacnia wypowiedź albo zmienia jej sens: nie, czy, niech, no, nawet, tylko, -by.
Tryby czasownika i formy nieosobowe
- Tryb przypuszczający = forma czasu przeszłego + -by + końcówka osobowa: zrobił + by + m = zrobiłbym.
- Formy nieosobowe mówią o czynności, ale nie o tym, kto ją wykonał.
- Tryb pokazuje, czy czynność dzieje się naprawdę, czy ktoś jej chce (nakazuje), czy jest tylko możliwa.
Stopniowanie przymiotników i przysłówków
- Formy nieregularne trzeba zapamiętać. Nie łączymy dwóch sposobów naraz: bardziej lepszy to błąd.
- Stopień równy nazywa cechę: ładny, szybko.
- Stopień wyższy porównuje dwie rzeczy: ładniejszy, szybciej. Ola jest wyższa od Tomka.
Zdania złożone i interpunkcja
- Dwa zdania połączone spójnikiem lub przecinkiem tworzą zdanie złożone.
- Zdanie pojedyncze ma jedno orzeczenie (wyraz, który mówi, co robi podmiot): Ola czyta książkę.
- Zdanie złożone ma co najmniej dwa orzeczenia: Ola czyta, a Tomek rysuje.
Synonimy, frazeologizmy i słowniki
- Synonimy nie zawsze są wymienne: mówimy piękny dzień, ale nie „śliczna burza”.
- Synonimy to wyrazy bliskoznaczne, czyli o podobnym znaczeniu: piękny – śliczny – ładny. Pomagają uniknąć powtórzeń.
- Wieloznaczność – jeden wyraz ma kilka znaczeń: zamek w bajce i zamek w kurtce.
Trudne formy rzeczowników i akcent
- Zwykle akcent pada na przedostatnią sylabę; przy -śmy, -ście i -by przesuwa się dalej od końca.
- Akcent to mocniejsze wymówienie jednej sylaby w wyrazie. W polszczyźnie zwykle akcentujemy przedostatnią sylabę: SZKOła, roBImy, czyTAmy.
- Czas przeszły, 1. i 2. osoba liczby mnogiej – trzecia sylaba od końca: BYliśmy, zroBIliście, czyTAliśmy.
?Próbny sprawdzian
Pytania z każdego tematu działu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź z wyjaśnieniem.
Na jakie pytanie odpowiada liczebnik porządkowy?
- Aczyj?
- Bile?
- Cjaki?
- Dktóry z kolei?
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: który z kolei? – Liczebnik porządkowy nazywa kolejność, np. drugi, piąty.
Czym jest wyraz „pięć”?
- Azaimkiem
- Bliczebnikiem porządkowym
- Crzeczownikiem
- Dliczebnikiem głównym
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: liczebnikiem głównym – „Pięć” odpowiada na pytanie „ile?”.
Która część mowy tworzy wyrażenia przyimkowe?
- Aprzyimek
- Bwykrzyknik
- Cpartykuła
- Dzaimek
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: przyimek – Przyimek łączy się z rzeczownikiem, np. nad morzem.
Który zapis jest poprawny?
- Ana pewno
- Bna-pewno
- Cna, pewno
- Dnapewno
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: na pewno – Wyrażenia przyimkowe piszemy osobno.
Który tryb wyraża polecenie?
- Aoznajmujący
- Bprzypuszczający
- Cbezokolicznik
- Drozkazujący
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: rozkazujący – Tryb rozkazujący to np. idź, zamknij.
W jakim trybie jest czasownik „poszedłby”?
- Anieosobowym
- Bprzypuszczającym
- Coznajmującym
- Drozkazującym
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: przypuszczającym – Cząstka „by” tworzy tryb przypuszczający.
Jaki jest stopień najwyższy od „dobry”?
- Anajdobrzejszy
- Bnajlepszy
- Cnajbardziej dobry
- Dlepszy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: najlepszy – „Dobry” stopniuje się nieregularnie: dobry – lepszy – najlepszy.
Jaki jest stopień wyższy od „zły”?
- Anajgorszy
- Bzłejszy
- Cbardziej zły
- Dgorszy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: gorszy – „Zły” stopniuje się nieregularnie: zły – gorszy – najgorszy.
Ile orzeczeń ma zdanie złożone?
- Ażadnego
- Bdokładnie jedno
- Cco najmniej dwa
- Ddokładnie trzy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: co najmniej dwa – Zdanie złożone ma dwa orzeczenia lub więcej.
Przed którym spójnikiem stawiamy przecinek?
- Ai
- Boraz
- Cponieważ
- Dlub
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: ponieważ – Przed „ponieważ” stawiamy przecinek: „Nie wyszedł, ponieważ padało”.
Co to synonim?
- Awyraz o przeciwnym znaczeniu
- Bwyraz obcy
- Czwiązek frazeologiczny
- Dwyraz bliskoznaczny
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: wyraz bliskoznaczny – Synonimy mają podobne znaczenie, np. piękny i ładny.
Który wyraz jest wieloznaczny?
- Aładny
- Bśliwka
- Ckurtka
- Dzamek
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: zamek – „Zamek” to budowla i zapięcie w kurtce.
Która forma jest poprawna?
- Aspotkałem się z przyjaciółami
- Bspotkałem się z przyjacieli
- Cspotkałem się z przyjacielami
- Dspotkałem się z przyjaciółmi
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: spotkałem się z przyjaciółmi – Rzeczownik „przyjaciel” odmienia się nieregularnie: przyjaciele, przyjaciół, z przyjaciółmi.
Jaka jest liczba mnoga od „człowiek”?
- Aludzia
- Bludzie
- Cczłowieki
- Dczłowiekowie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: ludzie – „Człowiek” w liczbie mnogiej ma inny temat: ludzie.
Sprawdzian już blisko? Zrób test z całego działu
10 losowych pytań z tematów działu, wynik w procentach i ocena od 1 do 6. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.