ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Język polski · Gramatykaklasa 5 · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/sp/5/jezyk-polski/przyimek-partykula-i-wykrzyknik/

Język polski · Gramatyka · kl. 5

Przyimek, partykuła i wykrzyknik

Trzy nieodmienne części mowy – przyimek, partykuła i wykrzyknik – oraz wyrażenia przyimkowe, które warto pisać poprawnie.

ok. 2 min czytania9 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Przyimek

  • Przyimek to nieodmienny wyraz, który łączy się z rzeczownikiem lub zaimkiem: w, na, pod, nad, przez, o, do, za.
  • Przyimek z wyrazem tworzy wyrażenie przyimkowe: nad morzem, w szkole, po lekcjach, do domu. Wyrażenie mówi o miejscu, czasie albo kierunku.
  • Wyrażenia przyimkowe piszemy osobno: na pewno, na razie, po cichu, w ogóle, z powrotem, do widzenia.
  • Niektóre dawne połączenia zrosły się w przysłówki i piszemy je łącznie: naprawdę, wkrótce, naprzód, dlatego.

2Partykuła

  • Partykuła to krótki wyraz, który wzmacnia wypowiedź albo zmienia jej sens: nie, czy, niech, no, nawet, tylko, -by.
  • Czy zaczyna pytanie, niech tworzy tryb rozkazujący, nie – przeczenie, -by – tryb przypuszczający.
  • Cząstkę -by piszemy łącznie z osobowymi formami czasownika: zrobiłbym, poszlibyśmy. Od 2026 r. ze spójnikami piszemy ją osobno: Zastanawiam się, czy by nie pojechać.
Sprawdź, czy rozumiesz

Jak piszemy cząstkę „by” z osobowymi formami czasownika?

3Wykrzyknik

  • Wykrzyknik wyraża emocje albo naśladuje odgłosy: ach, oj, hej, hurra, bum, hop.
  • Ach! – zachwyt, ojej! – zaskoczenie, fuj! – wstręt. Po wykrzykniku stawiamy zwykle wykrzyknik albo przecinek: Hej, poczekaj!
Zapamiętaj

Przyimek, partykuła i wykrzyknik się nie odmieniają.

4Krok po kroku: która to część mowy?

  • Krok 1. Wyraz stoi przed rzeczownikiem i tworzy z nim całość (pod stołem)? To przyimek.
  • Krok 2. Dodaje pytanie, przeczenie, rozkaz albo wzmocnienie (czy, nie, niech, nawet)? To partykuła.
  • Krok 3. Wyraża uczucie albo odgłos (ach, bum)? To wykrzyknik.
Uwaga na błąd

Pisanie razem „napewno”, „wogóle”, „narazie”. To wyrażenia przyimkowe – piszemy je osobno: na pewno, w ogóle, na razie.

Sprawdź, czy rozumiesz

Która część mowy tworzy wyrażenia przyimkowe?

✎Ściąga: Przyimek, partykuła i wykrzyknik

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Przyimek, partykuła i wykrzyknik się nie odmieniają.
  • Przyimek to nieodmienny wyraz, który łączy się z rzeczownikiem lub zaimkiem: w, na, pod, nad, przez, o, do, za.
  • Partykuła to krótki wyraz, który wzmacnia wypowiedź albo zmienia jej sens: nie, czy, niech, no, nawet, tylko, -by.
  • Wykrzyknik wyraża emocje albo naśladuje odgłosy: ach, oj, hej, hurra, bum, hop.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Która część mowy tworzy wyrażenia przyimkowe?

    1. Aprzyimek
    2. Bwykrzyknik
    3. Cpartykuła
    4. Dzaimek
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: przyimek – Przyimek łączy się z rzeczownikiem, np. nad morzem.

  2. Który zapis jest poprawny?

    1. Ana pewno
    2. Bna-pewno
    3. Cna, pewno
    4. Dnapewno
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: na pewno – Wyrażenia przyimkowe piszemy osobno.

  3. Który wyraz piszemy łącznie?

    1. Aw ogóle
    2. Bnaprawdę
    3. Cna pewno
    4. Dna razie
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: naprawdę – „Naprawdę” to przysłówek, który powstał ze zrośnięcia wyrazów; pozostałe to wyrażenia przyimkowe.

  4. Co to partykuła?

    1. Awyraz nazywający liczbę
    2. Bwyraz wzmacniający lub zmieniający sens wypowiedzi
    3. Cwyraz oznaczający cechę
    4. Dwyraz nazywający czynność
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: wyraz wzmacniający lub zmieniający sens wypowiedzi – Partykuły to np. nie, czy, by, niech, nawet.

  5. Co wyraża wykrzyknik?

    1. Amiejsce
    2. Bemocje lub odgłosy
    3. Cliczbę
    4. Dkolejność
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: emocje lub odgłosy – Wykrzykniki to np. ach!, hej!, bum!

  6. Które części mowy są nieodmienne?

    1. Arzeczownik i czasownik
    2. Bprzyimek, partykuła, wykrzyknik
    3. Czaimek i przymiotnik
    4. Dprzymiotnik i liczebnik
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: przyimek, partykuła, wykrzyknik – Te trzy części mowy nie odmieniają się przez przypadki ani osoby.

  7. Który wyraz jest przyimkiem?

    1. Apod
    2. Bhej
    3. Cszybko
    4. Dczy
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: pod – Przyimki to np. pod, nad, w, przez.

  8. Jak piszemy cząstkę „by” z osobowymi formami czasownika?

    1. Az łącznikiem
    2. Bpo przecinku
    3. Czawsze osobno
    4. Dłącznie, np. zrobiłbym
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: łącznie, np. zrobiłbym – Formy typu zrobiłbym, poszlibyśmy piszemy łącznie.

Cały dział „Gramatyka”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 9🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Język polski, klasa 5

Pisownia „nie”Wymowa a pisownia„W pustyni i w puszczy”„Hobbit, czyli tam i z powrotem”„Chłopcy z Placu Broni”„Katarynka”Mity greckie: Prometeusz, Syzyf, Demeter i Kora, HeraklesBiblia: stworzenie świata i przypowieść o miłosiernym SamarytaninieIgnacy Krasicki – bajki„Pan Tadeusz” – fragmenty (burza, bigos, polonez)Środki językowe a cel wypowiedziArgumentowanie i etyka językaAktywne słuchanie i mowa ciałaNarrator, podmiot liryczny i wątkiMit i przypowieśćPowtórzenie, wyliczenie i inne środki stylistyczneFilm, teatr i komiksLiczebnik i zaimekTryby czasownika i formy nieosoboweStopniowanie przymiotników i przysłówkówZdania złożone i interpunkcjaSynonimy, frazeologizmy i słownikiTrudne formy rzeczowników i akcentNotatka i plan szczegółowyInstrukcja, ogłoszenie, dedykacja i relacjaOpis przedmiotu, miejsca, obrazu i przeżyćCharakterystyka postaciOpowiadanie twórcze z opisemWartości i odpowiedzialność za wspólnotęWiarygodne źródła i perswazjaHigiena cyfrowa i cyberprzemoc