ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Język polski · Gramatykaklasa 5 · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/sp/5/jezyk-polski/zdania-zlozone-i-interpunkcja/

Język polski · Gramatyka · kl. 5

Zdania złożone i interpunkcja

Jak łączyć wyrazy i zdania spójnikami, jak zamienić zdania pojedyncze w złożone i gdzie postawić przecinek, dwukropek oraz cudzysłów.

ok. 2 min czytania10 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Związki wyrazów i zdania

  • Wyrazy równorzędne łączymy spójnikiem w związek współrzędny: mama i tata, szybko, ale ostrożnie, herbata lub kawa.
  • Zdanie pojedyncze ma jedno orzeczenie (wyraz, który mówi, co robi podmiot): Ola czyta książkę.
  • Zdanie złożone ma co najmniej dwa orzeczenia: Ola czyta, a Tomek rysuje.
  • Zdania łączymy spójnikami (i, oraz, a, ale, więc, że, bo, ponieważ, gdy) albo tylko przecinkiem: Padało, wiał wiatr.

2Krok po kroku: z dwóch zdań jedno

  • Krok 1. Weź dwa zdania: Padał deszcz. Zostaliśmy w domu.
  • Krok 2. Zastanów się, jaki jest między nimi związek: skutek.
  • Krok 3. Dobierz spójnik: więc.
  • Krok 4. Połącz i postaw przecinek: Padał deszcz, więc zostaliśmy w domu.
Zapamiętaj

Dwa zdania połączone spójnikiem lub przecinkiem tworzą zdanie złożone.

Sprawdź, czy rozumiesz

Które połączenie zdań „Padał deszcz. Zostaliśmy w domu.” jest poprawne?

3Przecinek

  • Przecinkiem rozdzielamy jednorodne części zdania, czyli wyrazy wyliczane w tej samej roli: Kupiłem jabłka, gruszki i śliwki.
  • Przecinek stawiamy przed: a, ale, lecz, więc, że, bo, ponieważ, gdy, który.
  • Nie stawiamy go przed pojedynczym: i, oraz, lub, albo, czy, ani.
  • Gdy spójnik się powtarza, przecinek stawiamy przed drugim i kolejnym: Kup i jabłka, i gruszki.

4Dwukropek i cudzysłów

  • Dwukropek zapowiada wyliczenie lub cytat: Lubię owoce: jabłka, gruszki i śliwki. Mama powiedziała: „Wróć przed ósmą”.
  • Cudzysłów („…”) ujmuje cytat, czyli cudze słowa przytoczone dokładnie, a w zeszycie także tytuł: Czytam „W pustyni i w puszczy”.
Uwaga na błąd

Brak przecinka przed że, bo i ale – najczęstszy błąd w zdaniach złożonych.

Sprawdź, czy rozumiesz

Przed którym spójnikiem stawiamy przecinek?

✎Ściąga: Zdania złożone i interpunkcja

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Dwa zdania połączone spójnikiem lub przecinkiem tworzą zdanie złożone.
  • Zdanie pojedyncze ma jedno orzeczenie (wyraz, który mówi, co robi podmiot): Ola czyta książkę.
  • Zdanie złożone ma co najmniej dwa orzeczenia: Ola czyta, a Tomek rysuje.
  • Dwukropek zapowiada wyliczenie lub cytat: Lubię owoce: jabłka, gruszki i śliwki. Mama powiedziała: „Wróć przed ósmą”.
  • Cudzysłów („…”) ujmuje cytat, czyli cudze słowa przytoczone dokładnie, a w zeszycie także tytuł: Czytam „W pustyni i w puszczy”.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Ile orzeczeń ma zdanie złożone?

    1. Ażadnego
    2. Bdokładnie jedno
    3. Cco najmniej dwa
    4. Ddokładnie trzy
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: co najmniej dwa – Zdanie złożone ma dwa orzeczenia lub więcej.

  2. Przed którym spójnikiem stawiamy przecinek?

    1. Ai
    2. Boraz
    3. Cponieważ
    4. Dlub
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: ponieważ – Przed „ponieważ” stawiamy przecinek: „Nie wyszedł, ponieważ padało”.

  3. Co zapowiada dwukropek?

    1. Awyliczenie lub cytat
    2. Bpytanie
    3. Ckoniec zdania
    4. Dprzerwę w czytaniu
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: wyliczenie lub cytat – Dwukropek stoi np. przed wyliczeniem: „Lubię owoce: jabłka, gruszki”.

  4. Do czego służy cudzysłów?

    1. Ado ujęcia cytatu lub tytułu
    2. Bdo rozdzielania zdań
    3. Cdo wyliczania
    4. Ddo zakończenia zdania
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: do ujęcia cytatu lub tytułu – W cudzysłów bierzemy dokładnie przytoczone cudze słowa.

  5. Które połączenie zdań „Padał deszcz. Zostaliśmy w domu.” jest poprawne?

    1. APadał deszcz więc zostaliśmy w domu.
    2. BPadał deszcz: więc zostaliśmy w domu.
    3. CPadał deszcz, i zostaliśmy w domu.
    4. DPadał deszcz, więc zostaliśmy w domu.
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Padał deszcz, więc zostaliśmy w domu. – Spójnik „więc” wyraża skutek, a przed nim stawiamy przecinek.

  6. Gdzie NIE stawiamy przecinka?

    1. Aprzed „ale”
    2. Bprzed „gdy”
    3. Cprzed pojedynczym „i”
    4. Dprzed „że”
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: przed pojedynczym „i” – Przed pojedynczym „i” przecinka nie stawiamy.

  7. Które zdanie jest pojedyncze?

    1. AOla czyta, a Tomek rysuje.
    2. BWrócił, gdy zgasło światło.
    3. COla czyta książkę.
    4. DPada deszcz i wieje wiatr.
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Ola czyta książkę. – Zdanie pojedyncze ma tylko jedno orzeczenie.

  8. Co to związek współrzędny?

    1. Apołączenie wyrazów równorzędnych, np. mama i tata
    2. Bcytat w cudzysłowie
    3. Czdanie bez orzeczenia
    4. Dpołączenie przymiotnika z rzeczownikiem
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: połączenie wyrazów równorzędnych, np. mama i tata – Wyrazy równorzędne łączy spójnik albo przecinek.

Cały dział „Gramatyka”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 10🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Język polski, klasa 5

Pisownia „nie”Wymowa a pisownia„W pustyni i w puszczy”„Hobbit, czyli tam i z powrotem”„Chłopcy z Placu Broni”„Katarynka”Mity greckie: Prometeusz, Syzyf, Demeter i Kora, HeraklesBiblia: stworzenie świata i przypowieść o miłosiernym SamarytaninieIgnacy Krasicki – bajki„Pan Tadeusz” – fragmenty (burza, bigos, polonez)Środki językowe a cel wypowiedziArgumentowanie i etyka językaAktywne słuchanie i mowa ciałaNarrator, podmiot liryczny i wątkiMit i przypowieśćPowtórzenie, wyliczenie i inne środki stylistyczneFilm, teatr i komiksLiczebnik i zaimekPrzyimek, partykuła i wykrzyknikTryby czasownika i formy nieosoboweStopniowanie przymiotników i przysłówkówSynonimy, frazeologizmy i słownikiTrudne formy rzeczowników i akcentNotatka i plan szczegółowyInstrukcja, ogłoszenie, dedykacja i relacjaOpis przedmiotu, miejsca, obrazu i przeżyćCharakterystyka postaciOpowiadanie twórcze z opisemWartości i odpowiedzialność za wspólnotęWiarygodne źródła i perswazjaHigiena cyfrowa i cyberprzemoc