ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Język polski · Gramatykaklasa 5 · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/sp/5/jezyk-polski/trudne-formy-rzeczownikow-i-akcent/

Język polski · Gramatyka · kl. 5

Trudne formy rzeczowników i akcent

Rzeczowniki, które odmieniają się nieregularnie, oraz akcent w polskich wyrazach – zwłaszcza w formach czasownika, w których najczęściej się mylimy.

ok. 2 min czytania9 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Rzeczowniki z nieregularną odmianą

  • Niektóre rzeczowniki w liczbie mnogiej zmieniają się bardzo albo mają inny temat. Te formy trzeba zapamiętać.
Liczba pojedynczaLiczba mnogaTrudne formy
człowiekludzie(nie ma) ludzi, z ludźmi
dzieckodzieciz dziećmi
przyjacielprzyjaciele(nie ma) przyjaciół, z przyjaciółmi
roklatadwa lata, pięć lat
oko, uchooczy, uszy(nie ma) oczu, uszu
rękaręce(nie ma) rąk; w ręce albo w ręku
tydzieńtygodnie(nie ma) tygodnia
pieniądzpieniądze(nie ma) pieniędzy
Uwaga na błąd

„Z przyjacielami”, „z dzieciami”, „dwa roki”, „pieniądzy”

Poprawnie: z przyjaciółmi, z dziećmi, dwa lata, pieniędzy.

2Akcent

  • Akcent to mocniejsze wymówienie jednej sylaby w wyrazie. W polszczyźnie zwykle akcentujemy przedostatnią sylabę: SZKOła, roBImy, czyTAmy.
  • Wyjątki w czasownikach:
  • Czas przeszły, 1. i 2. osoba liczby mnogiej – trzecia sylaba od końca: BYliśmy, zroBIliście, czyTAliśmy.
  • Tryb przypuszczający, liczba pojedyncza i 3. osoba liczby mnogiej – trzecia od końca: ZRObiłbym, czyTAłaby, zroBIliby.
  • Tryb przypuszczający, 1. i 2. osoba liczby mnogiej – czwarta od końca: zroBIlibyśmy, czyTAlibyście.
roBImyprzedostatnia – reguła ogólnazroBIliśmy3. od końca – czas przeszły, -śmy, -ścieZRObiłbym3. od końca – tryb przypuszczający, lp.zroBIlibyśmy4. od końca – -byśmy, -byście
Gdzie pada akcent w formach czasownika „zrobić”
Sprawdź, czy rozumiesz

Na którą sylabę pada zwykle akcent w języku polskim?

3Krok po kroku: postaw akcent

  • Krok 1. Podziel wyraz na sylaby: zro-bi-li-śmy.
  • Krok 2. Sprawdź, czy to forma z -śmy, -ście albo z -by.
  • Krok 3. Jeśli nie – akcent na przedostatnią sylabę. Jeśli tak – licz od końca według reguły: zro-BI-li-śmy (trzecia od końca).
Zapamiętaj

Zwykle akcent pada na przedostatnią sylabę; przy -śmy, -ście i -by przesuwa się dalej od końca.

✎Ściąga: Trudne formy rzeczowników i akcent

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Zwykle akcent pada na przedostatnią sylabę; przy -śmy, -ście i -by przesuwa się dalej od końca.
  • Akcent to mocniejsze wymówienie jednej sylaby w wyrazie. W polszczyźnie zwykle akcentujemy przedostatnią sylabę: SZKOła, roBImy, czyTAmy.
  • Czas przeszły, 1. i 2. osoba liczby mnogiej – trzecia sylaba od końca: BYliśmy, zroBIliście, czyTAliśmy.
  • Tryb przypuszczający, liczba pojedyncza i 3. osoba liczby mnogiej – trzecia od końca: ZRObiłbym, czyTAłaby, zroBIliby.
  • Tryb przypuszczający, 1. i 2. osoba liczby mnogiej – czwarta od końca: zroBIlibyśmy, czyTAlibyście.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Która forma jest poprawna?

    1. Aspotkałem się z przyjaciółami
    2. Bspotkałem się z przyjacieli
    3. Cspotkałem się z przyjacielami
    4. Dspotkałem się z przyjaciółmi
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: spotkałem się z przyjaciółmi – Rzeczownik „przyjaciel” odmienia się nieregularnie: przyjaciele, przyjaciół, z przyjaciółmi.

  2. Jaka jest liczba mnoga od „człowiek”?

    1. Aludzia
    2. Bludzie
    3. Cczłowieki
    4. Dczłowiekowie
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: ludzie – „Człowiek” w liczbie mnogiej ma inny temat: ludzie.

  3. Jak poprawnie powiemy?

    1. AMieszkam tu od dwóch lati.
    2. BMieszkam tu od dwóch roków.
    3. CMieszkam tu od dwóch lat.
    4. DMieszkam tu od dwa roki.
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Mieszkam tu od dwóch lat. – Liczba mnoga od „rok” to „lata”, a dopełniacz – „lat”.

  4. Jak poprawnie dokończysz zdanie „Lubię bawić się…”?

    1. Az dziećmi
    2. Bz dziećmiami
    3. Cz dziecami
    4. Dz dzieciami
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: z dziećmi – Narzędnik liczby mnogiej od „dzieci” to „dziećmi”.

  5. Na którą sylabę pada zwykle akcent w języku polskim?

    1. Ana przedostatnią
    2. Bna pierwszą
    3. Cna trzecią od końca
    4. Dna ostatnią
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: na przedostatnią – Np. SZKOła, roBImy – akcent na przedostatniej sylabie.

  6. Jak poprawnie zaakcentować wyraz „zrobiliśmy”?

    1. AzroBIliśmy
    2. BzrobiliŚMY
    3. CzrobiLIśmy
    4. DZRObiliśmy
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: zroBIliśmy – W 1. osobie liczby mnogiej czasu przeszłego akcent pada na trzecią sylabę od końca.

  7. Jak poprawnie zaakcentować wyraz „czytalibyście”?

    1. ACZYtalibyście
    2. BczytaliBYście
    3. CczyTAlibyście
    4. DczytaLIbyście
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: czyTAlibyście – W 1. i 2. osobie liczby mnogiej trybu przypuszczającego akcent pada na czwartą sylabę od końca.

  8. Jak poprawnie powiesz, że brakuje ci gotówki?

    1. Anie mam pieniądzów
    2. Bnie mam pieniędzów
    3. Cnie mam pieniądzy
    4. Dnie mam pieniędzy
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: nie mam pieniędzy – Dopełniacz liczby mnogiej od „pieniądze” to „pieniędzy”.

Cały dział „Gramatyka”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 9🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Język polski, klasa 5

Pisownia „nie”Wymowa a pisownia„W pustyni i w puszczy”„Hobbit, czyli tam i z powrotem”„Chłopcy z Placu Broni”„Katarynka”Mity greckie: Prometeusz, Syzyf, Demeter i Kora, HeraklesBiblia: stworzenie świata i przypowieść o miłosiernym SamarytaninieIgnacy Krasicki – bajki„Pan Tadeusz” – fragmenty (burza, bigos, polonez)Środki językowe a cel wypowiedziArgumentowanie i etyka językaAktywne słuchanie i mowa ciałaNarrator, podmiot liryczny i wątkiMit i przypowieśćPowtórzenie, wyliczenie i inne środki stylistyczneFilm, teatr i komiksLiczebnik i zaimekPrzyimek, partykuła i wykrzyknikTryby czasownika i formy nieosoboweStopniowanie przymiotników i przysłówkówZdania złożone i interpunkcjaSynonimy, frazeologizmy i słownikiNotatka i plan szczegółowyInstrukcja, ogłoszenie, dedykacja i relacjaOpis przedmiotu, miejsca, obrazu i przeżyćCharakterystyka postaciOpowiadanie twórcze z opisemWartości i odpowiedzialność za wspólnotęWiarygodne źródła i perswazjaHigiena cyfrowa i cyberprzemoc