✎Ściąga z działu
Legiony Polskie i Księstwo Warszawskie
- 1797 r. – Legiony i Pieśń Legionów Wybickiego; 1807 r. – Księstwo Warszawskie; 1809 r. – Raszyn; 1813 r. – śmierć ks. Józefa Poniatowskiego.
- 1797 r. – gen. Jan Henryk Dąbrowski utworzył we Włoszech Legiony Polskie – polskie oddziały walczące u boku Francji.
- 1809 r. – wojna z Austrią: bitwa pod Raszynem, dowodził ks. Józef Poniatowski. Księstwo powiększyło się o ziemie z Krakowem i Lublinem.
Ziemie polskie po kongresie wiedeńskim
- 1815 r. – Królestwo Polskie w unii personalnej z Rosją; Wolne Miasto Kraków 1815–1846.
- Autonomia – samodzielność w sprawach wewnętrznych (własne szkoły, urzędy) bez pełnej niepodległości.
- Lojalizm – współpraca z zaborcą w nadziei na ustępstwa.
Powstanie listopadowe
- 29/30 listopada 1830 r. – noc listopadowa; 25 stycznia 1831 r. – detronizacja Mikołaja I; 1832 r. – Statut Organiczny.
- 1830 r. – rewolucje we Francji i Belgii; car chciał wysłać polskie wojsko do ich stłumienia.
- 29/30 listopada 1830 r. – noc listopadowa: atak na Belweder (siedzibę wielkiego księcia Konstantego) i zdobycie Arsenału (magazynu broni); dołączyli mieszkańcy Warszawy.
Wielka Emigracja
- 1831 r. – początek Wielkiej Emigracji; Chopin – kompozytor, Mickiewicz i Słowacki – poeci, Lelewel – historyk i polityk.
- Emigracja to wyjazd na stałe z ojczyzny. Tę nazwano Wielką, bo wyjechała elita narodu – ludzie najbardziej wykształceni i aktywni.
- Hotel Lambert – obóz księcia Adama Jerzego Czartoryskiego w Paryżu: liczył na pomoc mocarstw (dyplomację), a Polskę widział jako monarchię konstytucyjną.
Powstanie styczniowe
- 22 stycznia 1863 r. – wybuch powstania styczniowego; 1864 r. – ukaz uwłaszczeniowy i stracenie Traugutta.
- Czerwoni chcieli szybkiego powstania i uwłaszczenia chłopów, Biali – reform bez walki. Aleksander Wielopolski, Polak współpracujący z Rosją, przeprowadzał reformy, ale tępił spiskowców.
- Branka – przymusowy pobór do armii rosyjskiej w nocy 14/15 stycznia 1863 r., by wyłapać młodych spiskowców. To przyspieszyło wybuch.
Praca organiczna i industrializacja
- Praca organiczna – rozwój gospodarki i oświaty zamiast walki zbrojnej; uwłaszczenie: Prusy (Poznańskie) 1823 r., Austria 1848 r., Rosja 1864 r.
- Industrializacja (uprzemysłowienie) – budowa fabryk, kopalń i kolei. Najszybciej szła w Królestwie Polskim i na Górnym Śląsku (w Prusach).
- Łódź z małej osady stała się wielkim miastem fabryk włókienniczych; rozwijały się też Warszawa i Zagłębie Dąbrowskie (węgiel, huty).
Rusyfikacja, germanizacja i autonomia Galicji
- Rusyfikacja – zabór rosyjski; germanizacja – zabór pruski; autonomia – Galicja; strajk dzieci we Wrześni – 1901 r.
- Rusyfikacja – narzucanie języka i kultury rosyjskiej. W szkołach prawie wszystkiego uczono po rosyjsku, a za rozmowę po polsku na przerwie karano.
- Germanizacja – narzucanie języka i kultury niemieckiej. Kanclerz Bismarck prowadził Kulturkampf – walkę z Kościołem katolickim, który wspierał polskość – i usuwał polski z urzędów i szkół.
Kultura i nauka bez państwa
- Skłodowska-Curie – Noble 1903 r. (fizyka) i 1911 r. (chemia); Łukasiewicz – lampa naftowa 1853 r.; Sienkiewicz – Nobel 1905 r.; Konopnicka – Rota 1908 r.
- Maria Skłodowska-Curie urodziła się w Warszawie (1867 r.). W zaborze rosyjskim kobiety nie mogły studiować na uniwersytecie, więc wyjechała do Paryża.
- Ignacy Łukasiewicz – farmaceuta ze Lwowa; w 1853 r. skonstruował lampę naftową, a w 1854 r. założył kopalnię ropy w Bóbrce – jedną z pierwszych na świecie.
?Próbny sprawdzian
Pytania z każdego tematu działu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź z wyjaśnieniem.
Kto utworzył Legiony Polskie we Włoszech w 1797 r.?
- AJan Henryk Dąbrowski
- BJózef Poniatowski
- CPiotr Wysocki
- DTadeusz Kościuszko
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Jan Henryk Dąbrowski – Legiony utworzył gen. Jan Henryk Dąbrowski, licząc na pomoc Napoleona.
Kto napisał słowa Pieśni Legionów Polskich we Włoszech?
- AJózef Wybicki
- BJan Henryk Dąbrowski
- CFryderyk Chopin
- DAdam Mickiewicz
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Józef Wybicki – Autorem słów Mazurka Dąbrowskiego był Józef Wybicki.
Kiedy obradował kongres wiedeński?
- Aw latach 1814–1815
- Bw 1795 r.
- Cw 1863 r.
- Dw 1830 r.
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: w latach 1814–1815 – Kongres ustalił nowy porządek Europy po upadku Napoleona.
Czym było Królestwo Polskie utworzone w 1815 r.?
- Apaństwem połączonym unią personalną z Rosją
- Bprowincją Prus
- Cczęścią Austrii
- Dniepodległą republiką
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: państwem połączonym unią personalną z Rosją – Królestwo miało własną konstytucję, ale jego królem był car.
Kiedy wybuchło powstanie listopadowe?
- A22 stycznia 1863 r.
- Bw nocy 29/30 listopada 1830 r.
- C3 maja 1791 r.
- D25 stycznia 1831 r.
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: w nocy 29/30 listopada 1830 r. – Powstanie rozpoczęło się nocą 29/30 listopada 1830 r.
Kto kierował spiskiem w Szkole Podchorążych?
- AJózef Chłopicki
- BJózef Sowiński
- CJan Skrzynecki
- DPiotr Wysocki
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Piotr Wysocki – Spiskiem dowodził ppor. Piotr Wysocki.
Dokąd wyjechała większość uczestników Wielkiej Emigracji?
- Ado Prus
- Bdo Francji
- Cdo Austrii
- Ddo Rosji
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: do Francji – Po 1831 r. emigranci osiedlali się głównie we Francji, zwłaszcza w Paryżu.
Czym był Hotel Lambert?
- Aobozem politycznym księcia Adama Jerzego Czartoryskiego
- Bhotelem w Warszawie
- Ctajną szkołą w Wilnie
- Dpułkiem powstańczym
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: obozem politycznym księcia Adama Jerzego Czartoryskiego – Nazwa pochodzi od pałacu Czartoryskiego w Paryżu.
Kiedy wybuchło powstanie styczniowe?
- A29 listopada 1830 r.
- B22 stycznia 1863 r.
- C5 sierpnia 1864 r.
- D3 maja 1791 r.
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: 22 stycznia 1863 r. – Tymczasowy Rząd Narodowy wezwał do walki 22 stycznia 1863 r.
Czym była branka?
- Apracą przymusową w fabryce
- Bprzymusowym poborem młodzieży do wojska rosyjskiego
- Ctajną szkołą
- Dpodatkiem od ziemi
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: przymusowym poborem młodzieży do wojska rosyjskiego – Branka miała wyłapać spiskowców i przyspieszyła wybuch powstania.
Gdzie przemysł rozwijał się najszybciej na ziemiach polskich?
- Aw Królestwie Polskim (np. Łódź) i na Górnym Śląsku
- Bna Podlasiu
- Cna Mazurach
- Dw Galicji
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: w Królestwie Polskim (np. Łódź) i na Górnym Śląsku – Śląsk i Zagłębie miały węgiel i huty, a Łódź – fabryki włókiennicze.
Czym była praca organiczna?
- Asłużbą w armii zaborców
- Bpracą na roli
- Crozwijaniem gospodarki i oświaty zamiast walki zbrojnej
- Dwalką partyzancką
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: rozwijaniem gospodarki i oświaty zamiast walki zbrojnej – Praca organiczna wzmacniała naród przez gospodarkę, naukę i oświatę.
Jak nazywano urzędowo Królestwo Polskie po powstaniu styczniowym?
- AGalicja
- BKraj Przywiślański
- CWielkie Księstwo Poznańskie
- DKsięstwo Warszawskie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Kraj Przywiślański – Zaborca chciał wymazać nawet nazwę Królestwa.
Czym była germanizacja?
- Aautonomią Galicji
- Bpracą organiczną
- Cnarzucaniem języka rosyjskiego
- Dnarzucaniem języka i kultury niemieckiej
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: narzucaniem języka i kultury niemieckiej – Germanizację prowadziły Prusy, a od 1871 r. Cesarstwo Niemieckie.
Dlaczego Maria Skłodowska wyjechała na studia do Paryża?
- Aw Warszawie nie było żadnych szkół
- Bzesłano ją za udział w powstaniu
- Cw zaborze rosyjskim kobiety nie mogły studiować na uniwersytecie
- Dchciała zostać malarką
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: w zaborze rosyjskim kobiety nie mogły studiować na uniwersytecie – Na studia do Paryża wyjechała w 1891 r.
Jakie pierwiastki odkryła Maria Skłodowska-Curie?
- Artęć i złoto
- Bpolon i rad
- Cazot i chlor
- Dwodór i tlen
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: polon i rad – Wraz z mężem odkryła polon, nazwany na cześć Polski, oraz rad.
Sprawdzian już blisko? Zrób test z całego działu
10 losowych pytań z tematów działu, wynik w procentach i ocena od 1 do 6. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.