ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Historia · Ziemie polskie w XIX wiekuklasa 6 · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/sp/6/historia/praca-organiczna-i-industrializacja/

Historia · Ziemie polskie w XIX wieku · kl. 6

Praca organiczna i industrializacja

Jak zmieniała się gospodarka ziem polskich w II połowie XIX wieku – od fabryk Łodzi i Śląska po pracę organiczną i nowe ruchy polityczne.

ok. 3 min czytania10 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Industrializacja

  • Industrializacja (uprzemysłowienie) – budowa fabryk, kopalń i kolei. Najszybciej szła w Królestwie Polskim i na Górnym Śląsku (w Prusach).
  • Łódź z małej osady stała się wielkim miastem fabryk włókienniczych; rozwijały się też Warszawa i Zagłębie Dąbrowskie (węgiel, huty).
  • Galicja pozostała rolnicza i biedna: mało fabryk, przeludnione wsie – to „nędza galicyjska”. Wyjątkiem była ropa naftowa (Borysław). Tysiące ludzi emigrowały „za chlebem” do Ameryki.

2Uwłaszczenie chłopów

zabóruwłaszczenie
pruskistopniowo od 1807–1811 r., w Poznańskiem od 1823 r.
austriacki1848 r.
rosyjski1864 r. (ukaz cara)

3Praca organiczna i praca u podstaw

  • Praca organiczna – zamiast walki zbrojnej wzmacniać gospodarkę, naukę i oświatę, tak jak dba się o zdrowie całego organizmu. W Wielkopolsce od lat 40. XIX w.: lekarz Karol Marcinkowski zbudował Bazar Poznański (hotel i sklepy), a Hipolit Cegielski – fabrykę maszyn rolniczych.
  • W Królestwie program ten głosili po powstaniu styczniowym pozytywiści.
  • Praca u podstaw – uczenie chłopów i robotników czytania, pisania i nowoczesnej uprawy ziemi; powstawały biblioteki i kółka rolnicze.
Sprawdź, czy rozumiesz

Czym była praca u podstaw?

4Zyski i straty industrializacji

  • Zyski: praca, koleje, rozwój miast. Straty: praca po 12 godzin i dłużej, ciasne mieszkania, dym, ścieki i hałdy niszczące przyrodę.
  • Ślady widać dziś: dawne fabryki Łodzi to muzea i centra handlowe, a kopalnie Śląska – zabytki techniki.

5Ruchy polityczne końca XIX w.

ruchkogo reprezentowałnajważniejsze hasła
socjaliści (PPS, 1892 r.)robotnikówprawa pracownicze, niepodległa Polska
narodowcy (Liga Narodowa, 1893 r.)mieszczan, inteligencję i inne grupyinteres narodu, polskość
ludowcy (Stronnictwo Ludowe, 1895 r.)chłopówprawa chłopów, oświata na wsi
Zapamiętaj

Praca organiczna – rozwój gospodarki i oświaty zamiast walki zbrojnej; uwłaszczenie: Prusy (Poznańskie) 1823 r., Austria 1848 r., Rosja 1864 r.

Uwaga na błąd

Praca organiczna to nie praca na roli, tylko wzmacnianie gospodarki i oświaty całego społeczeństwa.

Sprawdź, czy rozumiesz

Jaki ślad po XIX-wiecznej industrializacji widzimy dziś?

✎Ściąga: Praca organiczna i industrializacja

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Praca organiczna – rozwój gospodarki i oświaty zamiast walki zbrojnej; uwłaszczenie: Prusy (Poznańskie) 1823 r., Austria 1848 r., Rosja 1864 r.
  • Industrializacja (uprzemysłowienie) – budowa fabryk, kopalń i kolei. Najszybciej szła w Królestwie Polskim i na Górnym Śląsku (w Prusach).
  • Łódź z małej osady stała się wielkim miastem fabryk włókienniczych; rozwijały się też Warszawa i Zagłębie Dąbrowskie (węgiel, huty).
  • Galicja pozostała rolnicza i biedna: mało fabryk, przeludnione wsie – to „nędza galicyjska”. Wyjątkiem była ropa naftowa (Borysław). Tysiące ludzi emigrowały „za chlebem” do Ameryki.
  • Praca organiczna – zamiast walki zbrojnej wzmacniać gospodarkę, naukę i oświatę, tak jak dba się o zdrowie całego organizmu. W Wielkopolsce od lat 40. XIX w.: lekarz Karol Marcinkowski zbudował Bazar Poznański (hotel i sklepy), a Hipolit Cegielski – fabrykę maszyn rolniczych.
  • Praca u podstaw – uczenie chłopów i robotników czytania, pisania i nowoczesnej uprawy ziemi; powstawały biblioteki i kółka rolnicze.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Gdzie przemysł rozwijał się najszybciej na ziemiach polskich?

    1. Aw Królestwie Polskim (np. Łódź) i na Górnym Śląsku
    2. Bna Podlasiu
    3. Cna Mazurach
    4. Dw Galicji
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: w Królestwie Polskim (np. Łódź) i na Górnym Śląsku – Śląsk i Zagłębie miały węgiel i huty, a Łódź – fabryki włókiennicze.

  2. Czym była praca organiczna?

    1. Asłużbą w armii zaborców
    2. Bpracą na roli
    3. Crozwijaniem gospodarki i oświaty zamiast walki zbrojnej
    4. Dwalką partyzancką
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: rozwijaniem gospodarki i oświaty zamiast walki zbrojnej – Praca organiczna wzmacniała naród przez gospodarkę, naukę i oświatę.

  3. Kto założył w Poznaniu fabrykę maszyn rolniczych?

    1. ARomuald Traugutt
    2. BJan Matejko
    3. CPiotr Wysocki
    4. DHipolit Cegielski
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Hipolit Cegielski – Cegielski był przykładem pracy organicznej w Wielkopolsce.

  4. Kiedy zniesiono pańszczyznę w Galicji?

    1. Aw 1848 r.
    2. Bw 1823 r.
    3. Cw 1864 r.
    4. Dw 1918 r.
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: w 1848 r. – W zaborze rosyjskim uwłaszczenie nastąpiło dopiero w 1864 r.

  5. Na czym polegała „nędza galicyjska”?

    1. Ana braku podatków
    2. Bna biedzie i zacofaniu gospodarczym Galicji
    3. Cna bezrobociu w Prusach
    4. Dna nadmiarze fabryk
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: na biedzie i zacofaniu gospodarczym Galicji – Galicja miała mało fabryk i przeludnione wsie.

  6. Kogo reprezentowała PPS?

    1. Acarskich urzędników
    2. Bduchowieństwo
    3. Carystokrację
    4. Drobotników
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: robotników – Polska Partia Socjalistyczna walczyła o prawa robotników i niepodległość.

  7. Czym była praca u podstaw?

    1. Awalką zbrojną
    2. Buczeniem chłopów i robotników czytania, pisania i nowoczesnej uprawy
    3. Cpracą w kopalni
    4. Dbudową fundamentów domów
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: uczeniem chłopów i robotników czytania, pisania i nowoczesnej uprawy – Oświata najuboższych miała wzmocnić cały naród.

  8. Jaki ślad po XIX-wiecznej industrializacji widzimy dziś?

    1. Abrak jakichkolwiek śladów
    2. Bwyłącznie pola uprawne
    3. Ctylko średniowieczne zamki
    4. Ddawne fabryki zamienione na muzea i centra handlowe
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: dawne fabryki zamienione na muzea i centra handlowe – Np. w Łodzi dawne fabryki włókiennicze dostały nowe zadania.

Cały dział „Ziemie polskie w XIX wieku”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 10🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Historia, klasa 6

Oświecenie i wielkie rewolucjeOświecenie w Rzeczypospolitej i w PrusachSejm Wielki i Konstytucja 3 majaRozbiory RzeczypospolitejPowstanie kościuszkowskie i III rozbiórŚwiat w XIX wieku: USA i kolonializmNapoleon i kongres wiedeńskiRewolucja przemysłowa i wynalazkiWiosna Ludów i zjednoczenie Włoch i NiemiecSpołeczeństwo II połowy XIX wiekuLegiony Polskie i Księstwo WarszawskieZiemie polskie po kongresie wiedeńskimPowstanie listopadoweWielka EmigracjaPowstanie stycznioweRusyfikacja, germanizacja i autonomia GalicjiKultura i nauka bez państwaWarsztat historyka: źródło, mapa, czas i ocena postaw