ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Historia · Ziemie polskie w XIX wiekuklasa 6 · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/sp/6/historia/powstanie-styczniowe/

Historia · Ziemie polskie w XIX wieku · kl. 6

Powstanie styczniowe

Ostatnie wielkie powstanie XIX wieku – od branki i wybuchu 22 stycznia 1863 roku po uwłaszczenie, represje i rusyfikację.

ok. 3 min czytania9 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Przyczyny

  • Po klęsce Rosji w wojnie krymskiej car Aleksander II złagodził rządy. Od 1861 r. w Warszawie trwały manifestacje patriotyczne, które Rosjanie krwawo rozpędzali; kobiety na znak żałoby narodowej nosiły czarne suknie.
  • Czerwoni chcieli szybkiego powstania i uwłaszczenia chłopów, Biali – reform bez walki. Aleksander Wielopolski, Polak współpracujący z Rosją, przeprowadzał reformy, ale tępił spiskowców.
  • Branka – przymusowy pobór do armii rosyjskiej w nocy 14/15 stycznia 1863 r., by wyłapać młodych spiskowców. To przyspieszyło wybuch.

2Przebieg

  • 22 stycznia 1863 r. – Tymczasowy Rząd Narodowy wezwał do walki i ogłosił uwłaszczenie chłopów.
  • Powstańcy nie mieli armii, więc prowadzili wojnę partyzancką – małe oddziały atakowały z zaskoczenia i ukrywały się w lasach. Walczono w Królestwie Polskim, na Litwie i Białorusi.
  • Działało tajne państwo podziemne (rząd, podatki, poczta). Od jesieni 1863 r. kierował nim dyktator Romuald Traugutt, stracony 5 sierpnia 1864 r. na stokach Cytadeli Warszawskiej.
  • Anna Pustowójtówna walczyła jako adiutantka gen. Mariana Langiewicza; wiele kobiet było kurierkami i sanitariuszkami.
14/15 I 1863BrankaWielopolski, młodzież do wojska rosyjskiego22 I 1863Wybuch powstaniaKomitet Centralny, potem Rząd Narodowy8 II 1863Konwencja AlvenslebenaPrusy pomagają RosjiIII 1863Dyktatura Langiewiczakrótka, zakończona klęskąX 1863Dyktatura Trauguttapaństwo podziemne2 III 1864Ukaz uwłaszczeniowycar chce odciągnąć chłopów od powstaniaIV–VIII 1864Aresztowanie i stracenie Trauguttakoniec powstania
Najważniejsze daty powstania
Sprawdź, czy rozumiesz

Kim była Anna Pustowójtówna?

3Skutki

  • 2 marca 1864 r. car ogłosił ukaz o uwłaszczeniu – chłopi dostali ziemię na własność, a car chciał przeciągnąć ich na swoją stronę.
  • Represje: egzekucje, zsyłki na Sybir (Syberię – mroźną część Rosji, gdzie zesłańcy pracowali przymusowo), odbieranie majątków. Królestwo straciło resztki odrębności, a rusyfikacja (narzucanie języka rosyjskiego) objęła szkoły i urzędy.
  • Pamięć o powstaniu przetrwała w mogiłach powstańczych i literaturze, np. Nad Niemnem Elizy Orzeszkowej.
Kościuszkowskie1794Listopadowe1830–1831Styczniowe1863–1864PrzeciwkomuRosja i PrusyRosjaRosjaPrzyczynaII rozbiór, rządytargowiczanłamaniekonstytucji, planwysłania wojskaprzeciw rewolucjomrepresje, brankaPrzywódcyTadeusz KościuszkoPiotr Wysocki(spisek), potemdyktatorzy igenerałowieRomuald Traugutt –ostatni dyktatorJakwalczonoarmia i kosynierzyregularne wojskoKrólestwawojna partyzanckaChłopiuniwersałpołaniecki: mniejpańszczyznynie uwłaszczonodekret powstańczy,w 1864 r. ukaz caraSkutekIII rozbiór (1795)Statut Organiczny,Wielka Emigracjarusyfikacja, zsyłkina Sybir
Trzy powstania – porównanie
Zapamiętaj

22 stycznia 1863 r. – wybuch powstania styczniowego; 1864 r. – ukaz uwłaszczeniowy i stracenie Traugutta.

Uwaga na błąd

Powstanie styczniowe było wojną partyzancką (1863–1864), a listopadowe toczyło regularne wojsko Królestwa (1830–1831).

✎Ściąga: Powstanie styczniowe

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • 22 stycznia 1863 r. – wybuch powstania styczniowego; 1864 r. – ukaz uwłaszczeniowy i stracenie Traugutta.
  • Czerwoni chcieli szybkiego powstania i uwłaszczenia chłopów, Biali – reform bez walki. Aleksander Wielopolski, Polak współpracujący z Rosją, przeprowadzał reformy, ale tępił spiskowców.
  • Branka – przymusowy pobór do armii rosyjskiej w nocy 14/15 stycznia 1863 r., by wyłapać młodych spiskowców. To przyspieszyło wybuch.
  • 22 stycznia 1863 r. – Tymczasowy Rząd Narodowy wezwał do walki i ogłosił uwłaszczenie chłopów.
  • Anna Pustowójtówna walczyła jako adiutantka gen. Mariana Langiewicza; wiele kobiet było kurierkami i sanitariuszkami.
  • 2 marca 1864 r. car ogłosił ukaz o uwłaszczeniu – chłopi dostali ziemię na własność, a car chciał przeciągnąć ich na swoją stronę.
  • Represje: egzekucje, zsyłki na Sybir (Syberię – mroźną część Rosji, gdzie zesłańcy pracowali przymusowo), odbieranie majątków. Królestwo straciło resztki odrębności, a rusyfikacja (narzucanie języka rosyjskiego) objęła szkoły i urzędy.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Kiedy wybuchło powstanie styczniowe?

    1. A29 listopada 1830 r.
    2. B22 stycznia 1863 r.
    3. C5 sierpnia 1864 r.
    4. D3 maja 1791 r.
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: 22 stycznia 1863 r. – Tymczasowy Rząd Narodowy wezwał do walki 22 stycznia 1863 r.

  2. Czym była branka?

    1. Apracą przymusową w fabryce
    2. Bprzymusowym poborem młodzieży do wojska rosyjskiego
    3. Ctajną szkołą
    4. Dpodatkiem od ziemi
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: przymusowym poborem młodzieży do wojska rosyjskiego – Branka miała wyłapać spiskowców i przyspieszyła wybuch powstania.

  3. Jak walczono w powstaniu styczniowym?

    1. Agłównie na morzu
    2. Bwielką regularną armią
    3. Cwyłącznie w miastach
    4. Dmałymi oddziałami partyzanckimi
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: małymi oddziałami partyzanckimi – Powstańcy unikali otwartych bitew i ukrywali się w lasach.

  4. Kto był ostatnim dyktatorem powstania styczniowego?

    1. AJan Henryk Dąbrowski
    2. BRomuald Traugutt
    3. CPiotr Wysocki
    4. DAleksander Wielopolski
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Romuald Traugutt – Traugutt kierował powstaniem od jesieni 1863 r. i został stracony w 1864 r.

  5. Kim była Anna Pustowójtówna?

    1. Aadiutantką gen. Mariana Langiewicza
    2. Bżoną cara
    3. Cbohaterką powstania listopadowego
    4. Dautorką Roty
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: adiutantką gen. Mariana Langiewicza – Pustowójtówna walczyła w powstaniu styczniowym.

  6. Co car ogłosił 2 marca 1864 r.?

    1. Anową konstytucję
    2. Buwłaszczenie chłopów w Królestwie Polskim
    3. Cautonomię Galicji
    4. Dzniesienie cenzury
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: uwłaszczenie chłopów w Królestwie Polskim – Ukaz dawał chłopom ziemię i miał ich odciągnąć od powstania.

  7. Czym była rusyfikacja?

    1. Abudową polskich szkół
    2. Bnadawaniem chłopom ziemi
    3. Czakładaniem kolei
    4. Dnarzucaniem Polakom języka i kultury rosyjskiej
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: narzucaniem Polakom języka i kultury rosyjskiej – Po powstaniu rosyjski stał się językiem szkół i urzędów.

  8. Czym był Sybir dla powstańców?

    1. Amiejscem zsyłki i pracy przymusowej
    2. Bmiejscem zwycięskiej bitwy
    3. Csiedzibą rządu powstańczego
    4. Dobozem szkoleniowym
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: miejscem zsyłki i pracy przymusowej – Tysiące powstańców zesłano na Syberię.

Cały dział „Ziemie polskie w XIX wieku”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 9🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Historia, klasa 6

Oświecenie i wielkie rewolucjeOświecenie w Rzeczypospolitej i w PrusachSejm Wielki i Konstytucja 3 majaRozbiory RzeczypospolitejPowstanie kościuszkowskie i III rozbiórŚwiat w XIX wieku: USA i kolonializmNapoleon i kongres wiedeńskiRewolucja przemysłowa i wynalazkiWiosna Ludów i zjednoczenie Włoch i NiemiecSpołeczeństwo II połowy XIX wiekuLegiony Polskie i Księstwo WarszawskieZiemie polskie po kongresie wiedeńskimPowstanie listopadoweWielka EmigracjaPraca organiczna i industrializacjaRusyfikacja, germanizacja i autonomia GalicjiKultura i nauka bez państwaWarsztat historyka: źródło, mapa, czas i ocena postaw