1Nowy podział ziem polskich (1815)
- Kongres wiedeński (1814–1815) zlikwidował Księstwo Warszawskie i na nowo podzielił ziemie polskie.
- Z większości Księstwa powstało Królestwo Polskie (zwane Kongresowym). Łączyła je z Rosją unia personalna – ten sam władca: car Aleksander I był też królem Polski.
- Królestwo dostało konstytucję (1815 r.): własny sejm, wojsko, szkoły i urzędy z językiem polskim. Namiestnikiem (zastępcą króla) był gen. Józef Zajączek, a wojskiem dowodził brat cara, wielki książę Konstanty.
- Z Wielkopolski powstało Wielkie Księstwo Poznańskie w Prusach, Kraków stał się Wolnym Miastem (1815–1846) pod opieką trzech zaborców, a Galicja została przy Austrii.
2Trzy zabory – porównanie
| zabór | ziemie | sytuacja |
|---|---|---|
| rosyjski | Królestwo Polskie, Litwa, Białoruś, Ukraina | autonomia Królestwa; od 1819 r. cenzura i łamanie konstytucji |
| pruski | Wielkie Księstwo Poznańskie, Pomorze | nowoczesne rolnictwo, uwłaszczenie (w Poznańskiem od 1823 r.) |
| austriacki | Galicja | bieda, pańszczyzna do 1848 r., urzędy po niemiecku |
- Autonomia – samodzielność w sprawach wewnętrznych (własne szkoły, urzędy) bez pełnej niepodległości.
- W Królestwie minister Ksawery Drucki-Lubecki uzdrowił skarb i założył Bank Polski, a Stanisław Staszic rozwijał górnictwo.
Które miasto stało się Wolnym Miastem pod opieką trzech zaborców?
Wolne Miasto Kraków istniało w latach 1815–1846.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Postawy Polaków
- Lojalizm – współpraca z zaborcą w nadziei na ustępstwa.
- Opozycja legalna – krytyka władz zgodnie z prawem, np. bracia Niemojowscy (kaliszanie) w sejmie.
- Konspiracja – tajne związki, np. filomaci w Wilnie (należał do nich Adam Mickiewicz); spotkały ich więzienie i zesłanie.
1815 r. – Królestwo Polskie w unii personalnej z Rosją; Wolne Miasto Kraków 1815–1846.
Królestwo Polskie nie było niepodległe – miało własną konstytucję, ale jego królem był car Rosji.
✎Ściąga: Ziemie polskie po kongresie wiedeńskim
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- 1815 r. – Królestwo Polskie w unii personalnej z Rosją; Wolne Miasto Kraków 1815–1846.
- Autonomia – samodzielność w sprawach wewnętrznych (własne szkoły, urzędy) bez pełnej niepodległości.
- Lojalizm – współpraca z zaborcą w nadziei na ustępstwa.
- Opozycja legalna – krytyka władz zgodnie z prawem, np. bracia Niemojowscy (kaliszanie) w sejmie.
- Konspiracja – tajne związki, np. filomaci w Wilnie (należał do nich Adam Mickiewicz); spotkały ich więzienie i zesłanie.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Kiedy obradował kongres wiedeński?
- Aw latach 1814–1815
- Bw 1795 r.
- Cw 1863 r.
- Dw 1830 r.
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: w latach 1814–1815 – Kongres ustalił nowy porządek Europy po upadku Napoleona.
Czym było Królestwo Polskie utworzone w 1815 r.?
- Apaństwem połączonym unią personalną z Rosją
- Bprowincją Prus
- Cczęścią Austrii
- Dniepodległą republiką
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: państwem połączonym unią personalną z Rosją – Królestwo miało własną konstytucję, ale jego królem był car.
Kto był pierwszym królem Królestwa Polskiego?
- AFryderyk August
- Bcesarz Wilhelm I
- Ccar Aleksander I
- DNapoleon Bonaparte
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: car Aleksander I – Car Rosji był jednocześnie królem Polski – to unia personalna.
Które miasto stało się Wolnym Miastem pod opieką trzech zaborców?
- AWarszawa
- BLwów
- CPoznań
- DKraków
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Kraków – Wolne Miasto Kraków istniało w latach 1815–1846.
W którym zaborze najwcześniej zaczęło się uwłaszczenie chłopów?
- Aw rosyjskim
- Bwe wszystkich jednocześnie
- Cw austriackim
- Dw pruskim
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: w pruskim – W Wielkim Księstwie Poznańskim uwłaszczenie rozpoczęto w 1823 r.
Gdzie panowała największa bieda, a pańszczyzna trwała do 1848 r.?
- Aw Wielkopolsce
- Bw Galicji
- Cw Królestwie Polskim
- Dna Pomorzu
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: w Galicji – Galicja była najbiedniejszą częścią ziem polskich.
Kim byli filomaci?
- Aurzędnikami cara
- Bposłami z Kalisza
- Cczłonkami tajnego związku młodzieży w Wilnie
- Dżołnierzami Napoleona
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: członkami tajnego związku młodzieży w Wilnie – Do filomatów należał Adam Mickiewicz; władze rosyjskie ukarały ich więzieniem i zesłaniem.
Jak nazywamy postawę współpracy z zaborcą?
- Akonspiracją
- Bpracą u podstaw
- Cemigracją
- Dlojalizmem
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: lojalizmem – Lojaliści liczyli, że posłuszeństwem uzyskają ustępstwa.
Cały dział „Ziemie polskie w XIX wieku”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.