1Zabór rosyjski – rusyfikacja
- Po powstaniu styczniowym Królestwo Polskie nazywano urzędowo Krajem Przywiślańskim.
- Rusyfikacja – narzucanie języka i kultury rosyjskiej. W szkołach prawie wszystkiego uczono po rosyjsku, a za rozmowę po polsku na przerwie karano.
- Odpowiedź Polaków: tajne nauczanie w domach, a w Warszawie tajny Uniwersytet Latający, z którego korzystały głównie kobiety.
2Zabór pruski – germanizacja
- Germanizacja – narzucanie języka i kultury niemieckiej. Kanclerz Bismarck prowadził Kulturkampf – walkę z Kościołem katolickim, który wspierał polskość – i usuwał polski z urzędów i szkół.
- Rugi pruskie (1885 r.) – wyrzucenie z Prus ok. 26 tys. Polaków i Żydów bez pruskiego obywatelstwa. Komisja Kolonizacyjna (od 1886 r.) wykupywała ziemię od Polaków dla Niemców.
- Odpowiedź Polaków: banki i spółdzielnie pomagały zatrzymać ziemię. Chłop Michał Drzymała zamieszkał w wozie, bo zakazano mu budowy domu. W 1901 r. dzieci we Wrześni zastrajkowały, gdy kazano im uczyć się religii po niemiecku.
3Galicja – autonomia
- Od lat 60. XIX w. Austria dała Galicji autonomię: polski język w szkołach i urzędach, Sejm Krajowy we Lwowie, polskie uniwersytety w Krakowie i Lwowie.
- Galicja była biedna, ale tam najswobodniej rozwijały się polska nauka, kultura i organizacje patriotyczne.
Kim był Michał Drzymała?
Wóz Drzymały stał się symbolem oporu wobec germanizacji.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
4Kobiety i świadomość narodowa
- Kobiety przechowywały polskość w domu: uczyły dzieci języka i historii, prowadziły tajne nauczanie.
- Eliza Orzeszkowa w Nad Niemnem przypominała o powstaniu styczniowym, a Maria Konopnicka w Rocie wzywała do obrony polskiej ziemi.
5Co z tego zostało?
- Różnice między dawnymi zaborami widać do dziś, np. w gęstości kolei czy wyglądzie wsi i miast. Pamięć o Wrześni i Drzymale przetrwała w nazwach ulic i szkół.
Rusyfikacja – zabór rosyjski; germanizacja – zabór pruski; autonomia – Galicja; strajk dzieci we Wrześni – 1901 r.
Zaborcy nie działali tak samo – w Galicji Polacy mieli autonomię, a w zaborach rosyjskim i pruskim walczono z polskością.
Która pisarka w powieści Nad Niemnem przypominała o powstaniu styczniowym?
Powieść ukazała się w 1888 r.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: Rusyfikacja, germanizacja i autonomia Galicji
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Rusyfikacja – zabór rosyjski; germanizacja – zabór pruski; autonomia – Galicja; strajk dzieci we Wrześni – 1901 r.
- Rusyfikacja – narzucanie języka i kultury rosyjskiej. W szkołach prawie wszystkiego uczono po rosyjsku, a za rozmowę po polsku na przerwie karano.
- Germanizacja – narzucanie języka i kultury niemieckiej. Kanclerz Bismarck prowadził Kulturkampf – walkę z Kościołem katolickim, który wspierał polskość – i usuwał polski z urzędów i szkół.
- Rugi pruskie (1885 r.) – wyrzucenie z Prus ok. 26 tys. Polaków i Żydów bez pruskiego obywatelstwa. Komisja Kolonizacyjna (od 1886 r.) wykupywała ziemię od Polaków dla Niemców.
- Eliza Orzeszkowa w Nad Niemnem przypominała o powstaniu styczniowym, a Maria Konopnicka w Rocie wzywała do obrony polskiej ziemi.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Jak nazywano urzędowo Królestwo Polskie po powstaniu styczniowym?
- AGalicja
- BKraj Przywiślański
- CWielkie Księstwo Poznańskie
- DKsięstwo Warszawskie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Kraj Przywiślański – Zaborca chciał wymazać nawet nazwę Królestwa.
Czym była germanizacja?
- Aautonomią Galicji
- Bpracą organiczną
- Cnarzucaniem języka rosyjskiego
- Dnarzucaniem języka i kultury niemieckiej
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: narzucaniem języka i kultury niemieckiej – Germanizację prowadziły Prusy, a od 1871 r. Cesarstwo Niemieckie.
Dlaczego w 1901 r. zastrajkowały dzieci we Wrześni?
- Azamknięto ich szkołę
- Bchciały dłuższych wakacji
- Ckazano im uczyć się religii po niemiecku
- Dzabrano im rosyjskie podręczniki
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: kazano im uczyć się religii po niemiecku – Strajk dzieci stał się symbolem obrony polskości.
Kim był Michał Drzymała?
- Arosyjskim kuratorem szkolnym
- Btwórcą Komisji Kolonizacyjnej
- Cprzywódcą powstania styczniowego
- Dchłopem, który zamieszkał w wozie, bo Prusacy zakazali mu budowy domu
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: chłopem, który zamieszkał w wozie, bo Prusacy zakazali mu budowy domu – Wóz Drzymały stał się symbolem oporu wobec germanizacji.
Gdzie Polacy mieli autonomię w II połowie XIX w.?
- Ana Górnym Śląsku
- Bw Królestwie Polskim
- Cw Wielkim Księstwie Poznańskim
- Dw Galicji
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: w Galicji – Galicja miała polskie szkoły, urzędy i Sejm Krajowy.
Czym był Uniwersytet Latający?
- Atajną uczelnią w Warszawie, z której korzystały głównie kobiety
- Bszkołą dla rosyjskich oficerów
- Cuniwersytetem w Krakowie
- Dszkołą pilotów
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: tajną uczelnią w Warszawie, z której korzystały głównie kobiety – Zajęcia zmieniały miejsce, by zmylić policję – stąd nazwa.
Co robiła Komisja Kolonizacyjna?
- Abudowała polskie szkoły
- Bwykupywała ziemię od Polaków dla osadników niemieckich
- Cwysyłała Polaków do kolonii w Afryce
- Dprzygotowywała powstanie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: wykupywała ziemię od Polaków dla osadników niemieckich – Komisja działała w zaborze pruskim od 1886 r.
Która pisarka w powieści Nad Niemnem przypominała o powstaniu styczniowym?
- AEliza Orzeszkowa
- BEmilia Plater
- CMaria Konopnicka
- DMaria Skłodowska-Curie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Eliza Orzeszkowa – Powieść ukazała się w 1888 r.
Cały dział „Ziemie polskie w XIX wieku”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.