ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →
Język polski · powtórka działu · kl. 7

Gramatyka – powtórka do sprawdzianu

ogarniam.edu.pl · Język polski · klasa 7ściąga z działu · próbny test: ogarniam.edu.pl/sp/7/jezyk-polski/powtorka/gramatyka/

Sprawdzian albo kartkówka z działu „Gramatyka”? Przeczytaj ściągę, rozwiąż próbny test (14 pytań z odpowiedziami), a potem sprawdź się w teście z wynikiem i oceną.

Test z działu · 10 pytańPróbny sprawdzian na tej stronie ↓

Tematy w dziale

✎Ściąga z działu

Słowotwórstwo

  • wyraz pochodny = temat słowotwórczy + formant
  • Wyraz podstawowy – ten, od którego tworzymy nowy wyraz: kot. Wyraz pochodny – nowy wyraz: kotek.
  • Temat słowotwórczy – część wyrazu pochodnego wspólna z podstawowym: kot-ek.

Wypowiedzenia: zdanie i równoważnik zdania

  • Jest czasownik w formie osobowej → zdanie; nie ma → równoważnik zdania
  • Wypowiedzenie – wyraz lub zespół wyrazów przekazujący sensowną informację; kończy się kropką, pytajnikiem lub wykrzyknikiem.
  • Zdanie – wypowiedzenie z osobową formą czasownika (orzeczeniem): „Marcin czyta książkę”.

Zdania złożone współrzędnie i podrzędnie

  • Zdanie podrzędne zawsze oddzielamy przecinkiem: że, który, bo, gdy, jeśli, ponieważ, żeby, chociaż
  • Współrzędne: zdania składowe rysujemy obok siebie na jednym poziomie i łączymy poziomą linią, nad którą wpisujemy spójnik.
  • Podrzędne: zdanie nadrzędne wyżej, podrzędne niżej; łączy je linia, przy której zapisujemy pytanie zadane od zdania nadrzędnego.

Części mowy – powtórka przed egzaminem

  • Imiesłowy przymiotnikowe: czynny -ący (czytający), bierny -ny, -ony, -ty (czytany, zrobiony, umyty)
  • Imiesłowy przysłówkowe: współczesny -ąc (czytając), uprzedni -łszy, -wszy (przeczytawszy, zjadłszy)
  • Formy osobowe – wskazują osobę: czytam, czytałeś, czytaliby.

Czasownik: aspekt, tryb i strona

  • Strona bierna = być / zostać + imiesłów bierny; wykonawca czynności – w wyrażeniu „przez kogo?”.
  • Aspekt pokazuje, jak widzimy czynność: jako zamkniętą całość albo jako trwającą lub powtarzaną.
  • Dokonany – czynność zakończona, z rezultatem: napisać, przeczytać, kupić. Ma czas przeszły i przyszły prosty (napiszę), ale nie ma czasu teraźniejszego.

Fonetyka: głoski, upodobnienia i uproszczenia

  • Na końcu wyrazu i obok głosek bezdźwięcznych głoski dźwięczne tracą dźwięczność. Pisownię sprawdzisz, odmieniając wyraz.
  • Fonetyka – nauka o dźwiękach mowy. Głoska to dźwięk, który wymawiamy; litera – znak, którym go zapisujemy.
  • Upodobnienie – głoska zmienia się pod wpływem sąsiedniej.

Słownictwo: zapożyczenia, archaizmy, wieloznaczność

  • Archaizm – stary, wychodzi z użycia; neologizm – nowy; zapożyczenie – przyszło z innego języka.
  • Wyrazy rodzime – od dawna w polszczyźnie: dom, woda, matka.
  • Zapożyczenia – wyrazy z innych języków: z łaciny (lekcja, dyktando), niemieckiego (dach, ratusz), włoskiego (pomidor), francuskiego (bagaż, makijaż), angielskiego (komputer, weekend).

?Próbny sprawdzian

Pytania z każdego tematu działu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź z wyjaśnieniem.

  1. Jaki formant ma wyraz „pisarz”?

    1. AFormant zerowy
    2. BPrzyrostek -arz
    3. CPrzedrostek pis-
    4. DWrostek -a-
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Przyrostek -arz – Od „pisać”: temat pis- + przyrostek -arz.

  2. Wyrazem podstawowym dla wyrazu „domek” jest

    1. Adomowy
    2. Bdom
    3. Cdomownik
    4. Ddomeczek
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: dom – „Domek” utworzono od wyrazu „dom” za pomocą przyrostka -ek.

  3. Które wypowiedzenie jest równoważnikiem zdania?

    1. ACisza w klasie.
    2. BW klasie zrobiło się cicho.
    3. CBądźcie cicho!
    4. DUczniowie milczą.
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Cisza w klasie. – Brak w nim osobowej formy czasownika.

  4. Ile zdań składowych ma wypowiedzenie „Gdy wróciłem, mama gotowała, a tata czytał”?

    1. ATrzy
    2. BJedno
    3. CCztery
    4. DDwa
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Trzy – Są trzy osobowe formy czasownika: wróciłem, gotowała, czytał.

  5. Zdanie „Padało, więc zostaliśmy w domu” to zdanie złożone współrzędnie

    1. Aprzeciwstawne
    2. Brozłączne
    3. Cłączne
    4. Dwynikowe
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: wynikowe – Spójnik „więc” wprowadza skutek.

  6. Zdanie „Chciał zostać, ale musiał wyjechać” to zdanie złożone współrzędnie

    1. Arozłączne
    2. Błączne
    3. Cprzeciwstawne
    4. Dwynikowe
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: przeciwstawne – Spójnik „ale” zestawia przeciwne treści.

  7. Wyraz „czytając” to

    1. Aimiesłów przysłówkowy współczesny
    2. Bbezokolicznik
    3. Cimiesłów przymiotnikowy czynny
    4. Dimiesłów przysłówkowy uprzedni
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: imiesłów przysłówkowy współczesny – Zakończenie -ąc oznacza imiesłów przysłówkowy współczesny.

  8. Wyraz „przeczytawszy” to

    1. Aimiesłów przysłówkowy uprzedni
    2. Bforma osobowa czasownika
    3. Cimiesłów przymiotnikowy bierny
    4. Dimiesłów przysłówkowy współczesny
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: imiesłów przysłówkowy uprzedni – Zakończenie -wszy oznacza czynność wcześniejszą od innej.

  9. Który czasownik jest dokonany?

    1. Apisać
    2. Bnapisać
    3. Cbiegać
    4. Dczytać
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: napisać – „Napisać” oznacza czynność zakończoną, z rezultatem.

  10. Który czasownik NIE ma formy czasu teraźniejszego?

    1. Amyśleć
    2. Bkupować
    3. Cspać
    4. Dkupić
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: kupić – „Kupić” jest dokonany – forma „kupię” oznacza przyszłość.

  11. Ile głosek ma wyraz „chrząszcz”?

    1. A9
    2. B6
    3. C5
    4. D7
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: 5 – Wymawiamy [ch], [sz], [ą], [sz], [cz] – każdy dwuznak to jedna głoska.

  12. W którym wyrazie głoska traci dźwięczność na końcu wyrazu?

    1. Achleb
    2. Bmama
    3. Cprośba
    4. Dliczba
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: chleb – „Chleb” wymawiamy [chlep].

  13. Który wyraz jest archaizmem?

    1. Akujon
    2. Bziemniak
    3. Cwaćpan
    4. Dkomputer
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: waćpan – „Waćpan” to dawny zwrot grzecznościowy, dziś: pan.

  14. Wyraz „weekend” to

    1. Awyraz rodzimy
    2. Barchaizm
    3. Czapożyczenie z angielskiego
    4. Dwyraz gwarowy
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: zapożyczenie z angielskiego – Wyraz przyszedł z języka angielskiego.

Sprawdzian już blisko? Zrób test z całego działu

10 losowych pytań z tematów działu, wynik w procentach i ocena od 1 do 6. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Test z działu · 10 pytańWszystkie tematy: Język polski