ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Język polski · Gramatykaklasa 7 · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/sp/7/jezyk-polski/czesci-mowy-powtorka-przed-egzaminem/

Język polski · Gramatyka · kl. 7

Części mowy – powtórka przed egzaminem

Powtórka części mowy z naciskiem na to, co sprawia kłopot na egzaminie: imiesłowy, bezokolicznik i nieosobowe formy czasownika.

ok. 2 min czytania10 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Odmienne i nieodmienne

OdmienneNieodmienne
rzeczownik (kto? co?)przysłówek (jak? gdzie? kiedy?)
czasownik (co robi? co się z nim dzieje?)przyimek (na, w, pod, przez)
przymiotnik (jaki? który? czyj?)spójnik (i, ale, że, bo)
liczebnik (ile? który z kolei?)partykuła (nie, czy, niech, -by)
zaimek (zastępuje inne części mowy)wykrzyknik (ach, hej, bęc)
  • Rzeczownik, przymiotnik, liczebnik i zaimek odmieniają się przez przypadki; czasownik przez osoby, liczby, czasy, tryby.

2Formy czasownika

  • Formy osobowe – wskazują osobę: czytam, czytałeś, czytaliby.
  • Formy nieosobowe: bezokolicznik (czytać, piec, nieść), imiesłowy, formy zakończone na -no, -to (napisano, zbito) i konstrukcje z się (mówi się).
  • Formy -no, -to tworzą zdania bezpodmiotowe: „Zamknięto szkołę” – nie wiemy, kto wykonał czynność.
Zapamiętaj

Imiesłowy przymiotnikowe: czynny -ący (czytający), bierny -ny, -ony, -ty (czytany, zrobiony, umyty)

Zapamiętaj

Imiesłowy przysłówkowe: współczesny -ąc (czytając), uprzedni -łszy, -wszy (przeczytawszy, zjadłszy)

Sprawdź, czy rozumiesz

Jakim zdaniem jest „Otwarto nową szkołę”?

3Imiesłowy w praktyce

  • Przymiotnikowe odmieniają się jak przymiotniki i odpowiadają na pytanie „jaki?”; z „nie” piszemy łącznie (niepalący, nieprzeczytany) – od 1 stycznia 2026 r. zawsze, także w przeciwstawieniach: drzwi niezamknięte, lecz uchylone (nowe zasady Rady Języka Polskiego).
  • Przysłówkowe są nieodmienne; z „nie” piszemy osobno (nie wiedząc). Tworzą imiesłowowe równoważniki zdania.
Uwaga na błąd

Mylenie imiesłowu „czytając” (przysłówkowy, nieodmienny) z „czytający” (przymiotnikowy, odmienny). Sprawdź, czy wyraz się odmienia.

✎Ściąga: Części mowy – powtórka przed egzaminem

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Imiesłowy przymiotnikowe: czynny -ący (czytający), bierny -ny, -ony, -ty (czytany, zrobiony, umyty)
  • Imiesłowy przysłówkowe: współczesny -ąc (czytając), uprzedni -łszy, -wszy (przeczytawszy, zjadłszy)
  • Formy osobowe – wskazują osobę: czytam, czytałeś, czytaliby.
  • Formy nieosobowe: bezokolicznik (czytać, piec, nieść), imiesłowy, formy zakończone na -no, -to (napisano, zbito) i konstrukcje z się (mówi się).
  • Przymiotnikowe odmieniają się jak przymiotniki i odpowiadają na pytanie „jaki?”; z „nie” piszemy łącznie (niepalący, nieprzeczytany) – od 1 stycznia 2026 r. zawsze, także w przeciwstawieniach: drzwi niezamknięte, lecz uchylone (nowe zasady Rady Języka Polskiego).
  • Przysłówkowe są nieodmienne; z „nie” piszemy osobno (nie wiedząc). Tworzą imiesłowowe równoważniki zdania.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Wyraz „czytając” to

    1. Aimiesłów przysłówkowy współczesny
    2. Bbezokolicznik
    3. Cimiesłów przymiotnikowy czynny
    4. Dimiesłów przysłówkowy uprzedni
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: imiesłów przysłówkowy współczesny – Zakończenie -ąc oznacza imiesłów przysłówkowy współczesny.

  2. Wyraz „przeczytawszy” to

    1. Aimiesłów przysłówkowy uprzedni
    2. Bforma osobowa czasownika
    3. Cimiesłów przymiotnikowy bierny
    4. Dimiesłów przysłówkowy współczesny
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: imiesłów przysłówkowy uprzedni – Zakończenie -wszy oznacza czynność wcześniejszą od innej.

  3. Wyraz „umyty” to

    1. Aimiesłów przymiotnikowy czynny
    2. Bprzymiotnik nieodmienny
    3. Cimiesłów przysłówkowy
    4. Dimiesłów przymiotnikowy bierny
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: imiesłów przymiotnikowy bierny – Przyrostek -ty tworzy imiesłów bierny (odpowiada na pytanie „jaki?”).

  4. Która forma czasownika jest nieosobowa?

    1. Anapisano
    2. Bnapisaliby
    3. Cnapisałem
    4. Dnapiszecie
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: napisano – Forma na -no nie wskazuje osoby wykonującej czynność.

  5. Która część mowy jest nieodmienna?

    1. Azaimek
    2. Bliczebnik
    3. Cprzymiotnik
    4. Dprzyimek
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: przyimek – Przyimki (np. na, pod, przez) się nie odmieniają.

  6. W zdaniu „Szybko wrócił do domu” wyraz „szybko” to

    1. Aimiesłów
    2. Bpartykuła
    3. Cprzymiotnik
    4. Dprzysłówek
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: przysłówek – Odpowiada na pytanie „jak?” i określa czasownik.

  7. Który wyraz jest bezokolicznikiem?

    1. Aniesiony
    2. Bniosę
    3. Cnieść
    4. Dniosąc
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: nieść – Bezokolicznik kończy się na -ć, -c lub -ść i nie wskazuje osoby.

  8. Jakim zdaniem jest „Otwarto nową szkołę”?

    1. AZdaniem z podmiotem „szkołę”
    2. BRównoważnikiem zdania
    3. CZdaniem złożonym
    4. DBezpodmiotowym z formą na -to
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Bezpodmiotowym z formą na -to – Forma na -to tworzy zdanie bez podmiotu; „szkołę” to dopełnienie.

Cały dział „Gramatyka”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 10🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Język polski, klasa 7

„Mały Książę”„Opowieść wigilijna”„Zemsta”„Kamienie na szaniec”Kto to napisał? PowtórkaAdam Mickiewicz – życie i twórczość„Reduta Ordona”„Świtezianka”„Dziady” cz. II„Pan Tadeusz” – całość„Pan Tadeusz” – Księga I. Gospodarstwo„Pan Tadeusz” – Księga II. Zamek„Pan Tadeusz” – Księga IV. Dyplomatyka i łowy„Pan Tadeusz” – Księga X. Emigracja. Jacek„Pan Tadeusz” – Księga XI. Rok 1812„Pan Tadeusz” – Księga XII. Kochajmy się!Henryk Sienkiewicz – „Latarnik”Bolesław Prus – „Kamizelka”Stefan Żeromski – „Syzyfowe prace”Jan Kochanowski – fraszki, pieśni, trenyJan Kochanowski – „Pieśń świętojańska o Sobótce”Ignacy Krasicki – bajki i „Żona modna”Juliusz Słowacki – „W pamiętniku Zofii Bobrówny”SłowotwórstwoWypowiedzenia: zdanie i równoważnik zdaniaZdania złożone współrzędnie i podrzędnieCzasownik: aspekt, tryb i stronaFonetyka: głoski, upodobnienia i uproszczeniaSłownictwo: zapożyczenia, archaizmy, wieloznacznośćRodzaje i gatunki literackieŚrodki stylistyczneRozprawkaCharakterystyka postaci i inne formyOpowiadanie twórcze i opis przeżyć wewnętrznychStreszczenie i krótkie formy użytkoweStyle wypowiedzi i etykieta językowaPerswazja, manipulacja i przemówienie