ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →
Biologia · powtórka działu · kl. 8

Genetyka – powtórka do sprawdzianu

ogarniam.edu.pl · Biologia · klasa 8ściąga z działu · próbny test: ogarniam.edu.pl/sp/8/biologia/powtorka/genetyka/

Sprawdzian albo kartkówka z działu „Genetyka”? Przeczytaj ściągę, rozwiąż próbny test (14 pytań z odpowiedziami), a potem sprawdź się w teście z wynikiem i oceną.

Test z działu · 10 pytańPróbny sprawdzian na tej stronie ↓

Tematy w dziale

✎Ściąga z działu

Podstawowe pojęcia genetyki

  • Gen → białko → cecha; genotyp + środowisko → fenotyp
  • Człowiek: 46 = 44 autosomy + 2 chromosomy płci (XX lub XY)
  • Genetyka – nauka o dziedziczeniu cech i zmienności organizmów.

DNA – nośnik informacji genetycznej

  • A – T, C – G
  • DNA (kwas deoksyrybonukleinowy) – cząsteczka, w której zapisana jest informacja genetyczna.
  • Nukleotyd – jednostka budulcowa DNA: deoksyryboza (cukier) + reszta kwasu fosforowego (fosforanowa) + zasada azotowa.

Podziały komórkowe

  • Mitoza: 2n → 2 komórki 2n; mejoza: 2n → 4 komórki n
  • Mitoza – podział jądra komórkowego; powstają dwa jądra o tej samej liczbie chromosomów co w komórce macierzystej (2n → 2n).
  • Cytokineza – podział cytoplazmy; mitoza + cytokineza = dwie komórki potomne.

Dziedziczenie cech

  • Aa × Aa → genotypy 1 : 2 : 1, fenotypy 3 : 1 (75% : 25%)
  • Allel dominujący (A) ujawnia się zawsze, gdy jest obecny; allel recesywny (a) – tylko u homozygoty recesywnej aa (przy pełnej dominacji).
  • Homozygota ma dwa jednakowe allele (AA lub aa), heterozygota – dwa różne (Aa).

Dziedziczenie płci i grup krwi

  • O płci dziecka decyduje plemnik: z chromosomem X – córka, z chromosomem Y – syn.
  • Krok 1. Genotypy rodziców: XX × XY.
  • Krok 2. Gamety: matka – X; ojciec – X lub Y.

Zmienność organizmów

  • Mutacje są źródłem nowych alleli, a więc źródłem zmienności, na której działa ewolucja.
  • Zmienność – różnice między osobnikami tego samego gatunku.
  • Zmienność środowiskowa (modyfikacyjna) – powstaje pod wpływem warunków życia; dotyczy fenotypu, nie jest dziedziczna.

Choroby genetyczne i nowotwory

  • Nowotwór = niekontrolowane podziały komórek z uszkodzonymi genami.
  • Choroby genetyczne wywołują mutacje genów albo nieprawidłowa liczba lub budowa chromosomów. Nie można się nimi zarazić; większości nie da się wyleczyć, ale wiele można skutecznie łagodzić.
  • Badanie przesiewowe noworodków (kropla krwi z pięty) wykrywa m.in. mukowiscydozę. Poradnictwo genetyczne – lekarz genetyk ocenia ryzyko choroby u potomstwa, gdy choroba występuje w rodzinie.

?Próbny sprawdzian

Pytania z każdego tematu działu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź z wyjaśnieniem.

  1. Czym jest gen?

    1. Acałym chromosomem
    2. Bwidoczną cechą organizmu
    3. Codcinkiem DNA z informacją o budowie białka
    4. Djedną zasadą azotową
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: odcinkiem DNA z informacją o budowie białka – Gen zawiera informację o budowie białka, a białka wpływają na cechy.

  2. Który zapis oznacza heterozygotę?

    1. AAa
    2. BA
    3. CAA
    4. Daa
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Aa – Heterozygota ma dwa różne allele danego genu.

  3. Jaka jest nić komplementarna do ATGCCA?

    1. AATGCCA
    2. BGCATTG
    3. CTACGGT
    4. DUACGGU
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: TACGGT – A łączy się z T, a C z G.

  4. Z czego składa się nukleotyd DNA?

    1. Az glukozy i tyminy
    2. Bz rybozy, reszty fosforanowej i zasady azotowej
    3. Cz deoksyrybozy, reszty fosforanowej i zasady azotowej
    4. Dz aminokwasów
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: z deoksyrybozy, reszty fosforanowej i zasady azotowej – Cukrem w DNA jest deoksyryboza.

  5. Komórka ma 2n = 8 chromosomów. Ile chromosomów będzie w każdej komórce po mejozie?

    1. A16
    2. B2
    3. C4
    4. D8
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: 4 – Mejoza zmniejsza liczbę chromosomów o połowę.

  6. Ile komórek potomnych powstaje w wyniku mejozy?

    1. A2
    2. B8
    3. C1
    4. D4
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: 4 – Dwa kolejne podziały (mejoza I i II) dają cztery komórki.

  7. Jakie jest prawdopodobieństwo pojawienia się cechy recesywnej u potomstwa z krzyżówki Aa × Aa?

    1. A75%
    2. B0%
    3. C25%
    4. D50%
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: 25% – Tylko jedna z czterech kratek szachownicy to aa.

  8. Kim jest nosiciel allelu choroby recesywnej?

    1. Aheterozygotą, u której choroba się nie ujawnia
    2. Bhomozygotą recesywną chorą na tę chorobę
    3. Chomozygotą dominującą
    4. Dosobą, która zawsze przekaże chorobę dzieciom
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: heterozygotą, u której choroba się nie ujawnia – Allel dominujący „przykrywa” allel recesywny, więc nosiciel jest zdrowy.

  9. Jakie chromosomy płci mogą mieć plemniki?

    1. Azawsze X
    2. Bzawsze Y
    3. CX albo Y
    4. DX i Y jednocześnie
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: X albo Y – Połowa plemników ma chromosom X, a połowa – Y.

  10. Jakie jest prawdopodobieństwo, że dziecko będzie chłopcem?

    1. A75%
    2. B25%
    3. C100%
    4. D50%
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: 50% – Krzyżówka XX × XY daje XX i XY w stosunku 1 : 1.

  11. Który przykład ilustruje zmienność środowiskową?

    1. Azespół Downa
    2. Bgrupa krwi AB
    3. Copalenizna po wakacjach
    4. Dkolor oczu dziecka
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: opalenizna po wakacjach – Opalenizna powstaje pod wpływem UV i nie jest dziedziczona.

  12. Czy cechy powstałe w wyniku zmienności modyfikacyjnej są dziedziczone?

    1. Anie, bo nie zmieniają genów
    2. Btylko wtedy, gdy są korzystne
    3. Ctak, ale tylko przez synów
    4. Dtak, zawsze
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: nie, bo nie zmieniają genów – Zmienia się tylko fenotyp, a materiał genetyczny pozostaje ten sam.

  13. Jaka jest najczęstsza przyczyna zespołu Downa?

    1. Abrak jednego chromosomu X
    2. Bmutacja genu czynnika krzepnięcia
    3. Cdodatkowy chromosom 21 (trisomia 21)
    4. Dmutacja genu CFTR
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: dodatkowy chromosom 21 (trisomia 21) – Osoba z zespołem Downa ma zwykle trzy chromosomy 21 zamiast dwóch.

  14. Dlaczego hemofilia występuje częściej u mężczyzn niż u kobiet?

    1. Agen hemofilii leży w chromosomie Y
    2. Bkobiety są odporne na hemofilię
    3. Callel hemofilii jest dominujący
    4. Dmężczyźni mają jeden chromosom X
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: mężczyźni mają jeden chromosom X – U mężczyzny jeden allel recesywny w chromosomie X wystarcza, by choroba się ujawniła.

Sprawdzian już blisko? Zrób test z całego działu

10 losowych pytań z tematów działu, wynik w procentach i ocena od 1 do 6. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Test z działu · 10 pytańWszystkie tematy: Biologia